Syrdyń boıy astyǵyn tolyǵymen jınap boldy. Bul sharýalar úshin úlken mereke. Soǵan oraı «Altyn dán – 2011» merekesi uıymdastyryldy. «Altyn kúz» merekesi oblystaǵy kúrish sharýashylyǵyn damytýdyń jaı-kúıin talqylaǵan semınar-keńespen bastaldy. Onan soń Tuńǵysh Prezıdent atyndaǵy saıabaq janyndaǵy qalalyq ıppodromda ulttyq sport túrlerinen jarys ótti. Jyl saıyn molshylyq merekesi tusynda uıymdastyrylatyn at jarysy, qazaq kúresi, qol kúresi men gir tasyn kóterý sekildi jarystar jurtshylyq kóńilin bir serpiltip tastady.
Osy kúni aımaq dıqandary men aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleri A.Toqmaǵambetov atyndaǵy mádenıet ortalyǵynda jınaldy. Oǵan oblys ákimi Bolatbek Qýandyqov qatysyp, baıandama jasady.
Jıyn barysynda aýyl sharýashylyǵy salasynyń ozattary men oblystyń úzdik sharýashylyqtarynyń basshylary jáne úzdik dep tanylǵan aýdan ákimderi marapattaldy. Jyl qorytyndysy boıynsha Shıeli «eń úzdik aýdan» bolyp tanyldy. Aýdan eńbekkerleri agroónerkásip keshenin damytýda ilgeri kórsetkishterge qol jetkizdi. О́tken jylmen salystyrǵanda ár gektar kúrishten –2,5, kókónisten – 27,2, kartoptan – 75,7 jáne baqshadan 52,1 sentner ónimdi artyq jınaǵan. Azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda aýdanda kókónis, baqsha, kartop daqyldary ótken jyldarmen salystyrǵanda 300 gektarǵa artyq egilip, aýdan kóleminen tys jerlerge 16 myń tonna kartop, 9,3 myń tonna kókónis jáne 21,8 myń tonna baqsha ónimderi satylǵan. Egin sharýashylyǵynda úzdik tabysqa qol jetkizgen aımaq retinde Syrdarııa aýdany tanyldy. Al mal sharýashylyǵyn damytýda Jańaqorǵan aýdany aldyna jan salǵan joq.
«Altyn dán – 2011» saltanatty sharalary aıasynda oblysta kúrish sharýashylyǵyn damytý máseleleri týraly semınar bolyp ótti. Onda kúrish sharýashylyqtarynyń ónimderi men óndiriske qajetti taýarlardy, materıaldyq qundylyqtardy jetkizýshi kompanııalardyń kórmesi uıymdastyryldy. Kórmege «Abzal jáne K», «RZA», «Alýan As», «Syr marjany» seriktestikteriniń jańashyl sorttary men kombaın, jatka jáne tyńaıtqyshtar jetkizýshi kompanııalar men agrofırmalardyń úlgileri qoıyldy. Oblystyń aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy Talǵat Dúısebaev bıyl salaǵa memlekettik qoldaý 3,3 mlrd. teńgeniń kólemin quraǵanyn atap, qazirgi tańda oblysta 7 tuqym sharýashylyǵy jumys isteıtinin jetkizdi. Dıqandar jeti túrli kúrish sorttaryn ósirýde. Degenmen, daqyldy damytý men onyń sapasyn kóterýde alda úlken mindetter turǵanyn da qosa aıtty.
Keńeste «Qazaq kúrish sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý ınstıtýty» JShS- niń bólim bastyǵy Aleksandr Podolskıh kúrish jarmasynyń sapasyn jaqsartý joldaryn áńgimelese, Mıkrobıologııa jáne vırýsologııa ǴZI-niń bólim bastyǵy Ǵanı Taýbekova egistikte topyraqtyń qunarlylyǵyn arttyrýda mıkroorganızmderdiń róli zor ekenin baıandap berdi.
Syr dıqandary men aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleriniń «Altyn dán - 2011» saltanatty merekesi aıasynda aýylsharýashylyq ónimderiniń jármeńkesi ótti. Qalyń jurt, ásirese, qala turǵyndary altyn kúzdi asyǵa kútedi. О́ıtkeni, osy mezgilde dıqandarymyz el qyrmanyn kúmis dánge toltyryp, «Altyn dán» saltanatty merekesi aıasynda oblys ortalyǵynda aýylsharýashylyq ónimderiniń jármeńkesin dástúrli túrde ótkizip turady. El Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy aıasynda ótkizilip otyrǵan bıylǵy jármeńkege aýylsharýashylyq ónimderi barlyǵy 425 avtokólikpen ákelindi. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy Talǵat Dúısebaevtyń aıtýynsha, ústimizdegi jyly oblystyń aýyl sharýashylyǵy eńbekkerleri barlyǵy 160,7 myń gektar jerge aýylsharýashylyq ónimderin ornalastyrǵan. Onyń ishinde dándi daqyldar 86,8 myń, mal azyǵyndyq daqyldar 47,7 myń, kartop, kókónis, baqsha daqyldary 23,9 myń, maıly daqyldar 2,2 myń gektarǵa egildi. Aq kúrishten sońǵy 20 jylda qol jetpegen jetistikke jetken dıqandar qaýymy jármeńkege 175 tonna Syr marjanyn, 535 tonna kartop, kókónis-baqsha daqyldaryn, 5 tonnadaı jemis-jıdekter, 190 tonnadan astam et jáne et ónimderi men 37 tonna sút ónimderin, sonymen birge 450 bas ýaq mal ákelip satýǵa shyǵaryldy. Máselen, osy kúni et jáne balyq kúndelikti baǵasynan 200-300 teńgege arzan boldy.
Sonymen, Qyzylordada «Altyn kúz – 2011» merekesi saltanatty jaǵdaıda ótti. Belesti jylǵa Syr halqy berekemen kelgenin kóz kórdi. Bastysy, Jer-Ana balasyna ıip tur. Sonyń arqasynda toqshylyq zamanda ómir súrip jatyr. Taǵdyryn jermen tikeleı baılanystyrǵan sharýa úshin budan artyq baqyt joq.
Erjan BAITILES.
Qyzylorda oblysy.