Jaryqtyq Erejep atam jas kúninde aınalasyndaǵy jurtty qyran-topan kúlkige batyryp júretin ázilkesh, eti tiri, jaısań jigit bolǵan eken. Sondyqtan da ol kisiniń áńgimesin tyńdaý biz úshin óte qyzyqty ári aldaǵy kúnderge sabaq bolardaı taǵylymdy edi.
«Alǵash maıdanǵa shaqyrylǵanda aýyldaǵylarmen jylap-syqtap qoshtasyp, endi qaıtyp kórisemiz be, joq pa dep, eki kózimiz bulaýdaı bop, taýarnyı poıyzǵa minip, Arys stansasyna qaraı kettik, – dep bastaıtyn-dy murtyn bir sıpap qoıyp. – Biraq úsh kúnnen keıin qaıtyp kep qaldyq. Sebebi Stalın joldas poıyzdar Sheńgeldi stansasynan óte almaı toqtap tursa, soǵystaǵy áskerge azyq-túlik, kıim-keshek, oq-dárini qalaı jetkizemiz. Sondyqtan da temirjolshy joldastardy ázirshe áskerge almańdar depti. Sóıtip stansada bir jyl jumys istep, kelesi jyly jazda taǵy shaqyryldyq. Bul joly Arystaǵy ýaıenkomattan ótip, endi poıyzǵa mineıin dep sapqa turyp jatqanymyzda qolyna bir paraq qaǵaz ustaǵan kámándir júgirip keldi de: «Amırov! – dep meniń pámılemdi atap, aıqaı saldy. – Eki adym alǵa shyq!»
Sonsoń taǵy biraz temirjolshylardyń pámılesin oqyp jatty. «Áı, mynaý ıt bizdi taǵy da qaldyryp keteıin dep tur-aý» dep ishimiz qylpyldaı bastady. Sóıtkenshe bolǵan joq, «Senderge bron berildi!» dep taǵy da sol stansaǵa tastap kete bardy...»
Atam kózin tómen salyp, bir ýaq oılanyp qalady. «О́zi qatarly jigittermen maıdanǵa kete bermeı, Arysta qalyp qoıǵanyna ókinedi-aý» deımiz biz ishimizden.
– Endi qaıttik?.. Amal joq, taýarnyı poıyzǵa jarmasyp, tún ortasynda Sheńgeldige qaıtyp keldik, – deıdi atam aqyryn ǵana basyn shulǵyp. – Stansanyń irgesinde turatyn Qalsha apamnyń úıine qona ketpekshi boldym. О́zimizdiń úıge barýǵa bet joq. Arystan shyqqaly beri ózegimdi bir ókinish órtep keledi. Tap bir múgedek, jarymjan adam sekildi aıap, músirkep, saptan shyǵaryp tastaǵandaı sezinemin... Qalsha apamnyń úıinde qonaqtar bar eken. Tórgi bólmede bir shal qoryldap uıqyny soǵyp jatyr. Maǵan sonyń janyna tósek salyp berdi.
Biraq uıqy qashqan. Ishim álem-jálem. Onyń ústine myna shal da qorylyn údetip, jynyma tıip boldy. Bir kezde tósekten atyp turdym da, tórde ilýli turǵan dombyrany alyp, dańǵyrlatyp shertip-shertip kep jiberdim. Álgi shaldyń qoryly sap basyla qaldy. Sóıttim de: «Al endi, men de uıyqtaıyn,» dep jata ketip em, áı-sháı joq qaıta bastady. Áı, sonsoń dombyrany julyp alyp, qos shekti sabaladym-aı kelip!..
Ne tartyp, ne kúıshilep otyrǵanymdy ózim de bilmeımin. Áıteýir, bas-kóz joq tópeleı berem. Tap bir dombyrada óshim ketkendeı qos shekti úze jazdap, tistenip sabalaımyn.
Baıqaımyn, álgi shaldyń ábden mazasy ketip, ary-beri dóńbekshı bastady. Aqyry bolmaǵan soń basyn kóterip, qatty jótkirinip, maǵan tesile qarap otyrdy da:
– Áı, shyraǵym, bu kúıdiń aty bar ma? – dedi daýsy qyryldap.
– Bar, – dedim ekilenip.
– E-e, qalaı dep atalady? – dedi mysqyldap.
– Bul kúıdiń aty ma... Bul kúıdiń aty – «Mazańdy alǵan!» – dep qoıyp qaldym.
– Apyr-aı, – dedi shal basyn shaıqap, tańdaıyn qaǵyp. – Aty bar kúı eken-aý, áıteýir! Al endeshe, tarta ber, bala! Mássaǵan!.. Qolymnan dombyra sýsyp túsip bara jatty. Men ózimniń sózden jeńilgenimdi túsindim.» Atam sóıtip, myrs ete qalady. Biz de máz-meıram bop kúlip jatamyz.
Nurǵalı ORAZ,
«Egemen Qazaqstan»