Biz únemi aıta berip jaýyr qylǵan kıe men qasıet, obal men saýap, meıirim men mahabbat bir ǵana sýrettiń ón boıynan saýlaı tógilipti. Quralaıdyń momaqan ǵana qalpyna qarańyzshy... ózin kóktiń de, jerdiń de ıesi sezinip alshańdaı basqan adamzatqa qanaǵat pen raqymdy uqtyrǵysy kelgendeı jáýdireı qarap qalypty. Adam men tabıǵattyń egiz uǵym ekenin ańǵartar osy bir tamyljyǵan zamat Álibek Ibraevtyń obektıvine ilingen sát: kıiktiń laǵyn qos qoldaı kóterip turǵan qoryqshy Erlan Nurǵalıevtiń portreti júrekterdi jylytqan kartınaǵa aınaldy.
Kópshilikke Ospan Álı esimimen tanylǵan Álibek Ibraevpen búgingi áńgimemiz kadr syrtyndaǵy fotograf kásibiniń qıyndyǵy men qyzyǵy tóńireginde órbidi. Eń áýeli adam men tabıǵat úndestigi saltanat qurǵan osy bir sýrettiń syryn suraýǵa asyqtyq.
– Sol ýaqyttarda elimizde kıikterdiń qyrylyp jatqan kezi edi. О́zim Qyzylorda jaqtan bolǵandyqtan, kıiktiń kıesi týraly áńgime kóńil túkpirimizde aıryqsha qattalyp qalǵan-dy. Osy taqyrypta birneshe jumystarym bolýy tıis dep, Orman sharýashylyǵy komıtetine habarlassam, Qorǵaljyn memlekettik qoryǵyna press-týr uıymdastyryp jatyr eken. Kóp oılanbastan men de ilestim. Bizdi «Ohotzooprom» mekemesiniń janýarlar dúnıesin qorǵaý jónindegi ınspektory Erlan Nurǵalıev qara keshke deıin ertip júrdi. Júzi erekshe jyly adam kórindi. Áńgime arasynda, kıiktiń nege kıeli ań sanalatynyn suradym. «Kıikterdiń bir ereksheligi, eshqashan jetim qalǵan laqtaryn dalaǵa tastamaıdy. Dalada kele jatqan kez kelgen kıik jalǵyz-jarym quralaıdy kezdestire qalsa, janyna baryp emizip, ertip áketedi. «Jetimin jylatpaǵan» qazaq kıikti osy sebepti kıe tutsa kerek», dedi. «Aǵa, olaı bolsa óz balańyzdaı kóterip túsińizshi» dep sol sátti túsirip aldym, – dep eske aldy ol.
Odan bólek, qoryqshy údep turǵan brakonerlik shabýyl týraly da muńyn shaǵyp, kóp aıtsa kerek, fotoǵa túsirýdiń naǵyz qyzyǵyna batqan Álibek buǵan asa mán bere de qoımaǵan. Al tup-týra bir jyldan soń boryshyn adal atqarǵan tabıǵat janashyry týraly sýyt habar estıtinin, áıtkenmen ózi túsirgen sýretimen-aq máńgilik ǵumyr syılaıtynyn ol kezde bilgen joq.
– О́zim túsirgen fotony jan-jaqtan jiberip, Erlan aǵamyzdyń qazasyn estirtedi degen oı basyma kirip shyqqan emes. Brakonerler ańǵa ǵana emes, adamǵa da shabýyl jasaıdy dep oılamaǵan edim. Bul fotosýret adam men tabıǵattyń etene jaqyndyǵyn kórsetetin janyma jaqyn týyndylarymnyń biri bolyp qaldy, – deıdi ótken kúnderge oı júgirtken Álibek.
Álibek Qyzylorda oblysynyń Jalaǵash aýdanynda týyp-ósken. Toqsanynshy jyldardaǵy ata-analar balalarynyń qarjyger, sportshy sııaqty sándi maman ıesi bolǵanyn qalaıtyn edi ǵoı. Ol da úıdegi úlkenderdiń sózin jerge tastamaı, QazUÝ-da áýeli «Qarjy» mamandyǵy boıynsha bilim alyp, keıin «Marketıng» mamandyǵymen magıstratýra bitirgen. Osynyń barlyǵyn ysyryp qoıyp, onyń fotoónerge qaımyqpaı qadam basýy áste kezdeısoqtyq emes. Bala kezinen-aq ishte mazdaı janǵan ádemilikke degen qushtarlyǵy, jyldar boıǵy uqypty daıyndyǵy jatyr.
– Qaıda júrsem de ózimmen birge kamerany alyp júremin. Kameranyń sıqyry birinshi adammen jolyqtyrady, ekinshi ómirde bolyp jatqan dúnıege kózqarasyń ózgere bastaıdy. Eshkim seni elemeıdi, al sen ýaqytty toqtatyp qoıyp, ómirdiń ár sátin tamashalaısyń. Fotosýretke áýestengenge deıin jastar saıasatymen aınalystym, uzaq ýaqyt boıy prodıýserlik ortalyqtarda, sondaı-aq telearnalarda jumys istedim. Munyń bári men úshin paıdaly tájirıbe boldy. Fotosýret óneri burynǵy qyzyǵýshylyǵym men tájirıbemdi bir arnaǵa toǵystyrdy, – degen Álibek fotoónerdiń Qazaqstan týraly álemge aıtýǵa múmkindik bergenine dán razy. Ýaqyt pen ólshemdi qarapaıym adamdardyń boıynan, shat-shadyman kúlkisinen, kóńil eleginen ótip, jattalyp qalǵan sonaý shaqtardan izdeıdi. Ásire urannan, dańǵaza maqtannan ada:
«Foto álemine qansha jerden qyzyqsam da, fotograf bolamyn dep áste oılaǵan emespin. Úshinshi synypqa deıin aýylda turdym, aýyldan qalaǵa, odan megapolıske kóshtik. Sol aralyqta kóz aldymda túrli beıneler qaldy. Ájem burynǵy qazaqtar kók kózdi, sarǵysh keledi dep otyratyn. «Etnıkalyq qazaq» portreti ájemniń aıtýymen týǵan sýret. «Kerýen» saýda úıiniń qasynda túsirdim desem eshkim senbeıdi. Bala kezimizden «Ár nárseniń qaıyry bar», «Buıyrǵany bolar» degen sózben er jettik» deıdi ol.
Sodan da bolar, Álibektiń týyndylarynan qushaq-qushaq jylýdy, júzine meıir tunǵan analardy, qanaǵatshyl beınelerdi jıi kezdestiresiz.
Ospan Álıdiń alǵashqy qadamy Mılandaǵy EKSPO-2015 Qazaqstannyń ulttyq pavılonyndaǵy halyqaralyq kórmege týyndysy qoıylýdan bastalǵan edi. Artynsha bir jyldan soń Álibektiń 500 fotograftyń arasynan iriktelgen jumystary Parıjdegi «Karýsel dıý Lývr» saýda ortalyǵynda tanystyryldy. Odan keıingi jyldardaǵy Astanada ótken «Táýelsizdiktiń 25 mamany», «Men qazaq dalasynyń qyzymyn» atty fotokórmeleri ulttyq reńkimen erekshelenedi. Al 2018 jyly Fransııadaǵy Lývr mýzeıiniń ataqty Parıj alańynda ótken «Qazaqstan yrǵaǵy» atty avtordyń jeke kórmesi jańa múmkindikterge jol ashty deýge bolady. Sol saparda sheteldik zamanaýı óner ortalyqtarynyń baǵyt-baǵdarymen tanysqan ol, endi turaqty baılanys ornatýdy maqsat etip otyr. Álibek qazir Astanada «Ospan Ali productions» kreatıvti agenttigine jetekshilik etedi. Aıtpaqshy, onyń kópshilikke tanymal Ospan Álı esimin tańdaýynyń, osy ataýmen tanylýynyń ózindik syry bar.
– Meni anam jalǵyz ósirdi. Kóbinde naǵashylarymnyń qolynda tárbıelendim. Eseıe kele tegimdi naǵashy atamnyń atyna «Ospanov» dep aýystyrǵym kelgen. Mektepte oqyp júrgen kezimiz ǵoı, synyptasym Nurbek «ov» jurnaǵyn alyp tastasań qaıtedi dedi. Sol kezde aramyzdaǵy bireý «Ospan Álı deseń tipti qatyp ketedi» dep qaldy. Osylaısha áleýmettik jelilerge Ospan Álı ataýymen tirkelip, synyptastarym qoıyp bergen esimmen tanylyp kettim, – dep jymıdy.
Aıa О́MIRTAI,
«Egemen Qazaqstan»