Elimizdegi maı salasynyń eksporttyq kirisi tórt jylda tórt esege ósip, 963 mln AQSh dollaryna jetti. Bul týraly Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın Astanada ótken «FOS 2026: Fats and Oils Conference» V halyqaralyq konferensııasynyń ashylýynda aıtty. Qazaqstan álemdegi kúnbaǵys maıyn eksporttaıtyn eń iri 8 eldiń qataryna kiredi. Maı ındýstrııasyndaǵy mardymdy nátıjeler de jeterlik. Byltyrdyń ózinde bul sala 963 mln dollar kóleminde valıýtalyq túsimdi qamtamasyz etti. Sala mamandary aldaǵy ýaqytta álemdik TOP-3 eksporttaýshynyń qataryna kirýdi maqsat etip otyr.
Qazaqstannyń Maıly daqyldardy qaıta óńdeýshilerdiń ulttyq qaýymdastyǵy (MDQО́UQ) uıymdastyrǵan «FOC 2026: Fats and Oils Conference» halyqaralyq konferensııasynda maı óńdeý salasyndaǵy tyń serpilister men bolashaq perspektıvalar egjeı-tegjeıli talqylandy. Is-shara Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi, Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrligi jáne «QazTrade» saýda saıasatyn damytý ortalyǵy» AQ-nyń qoldaýymen ótti.
Konferensııaǵa 330-dan astam delegat qatysty. Olardyń qatarynda 50-den astam otandyq maı óńdeý zaýyttarynyń basshylary, salalyq mınıstrlikterdiń, qarjy ınstıtýttarynyń, agroholdıngterdiń ókilderi, maı ónimderin ımporttaýshylar, maıly daqyldardy saqtaý menjáne óńdeý jabdyqtaryn jetkizýshiler, logıstıkalyq kompanııalar men taldaý agenttikteri bar.
Konferensııany ashqan Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń sózinshe, keıingi jyldary maı ónimderi salasy agrarlyq sektordyń bir segmentinen ulttyq ekonomıkanyń strategııalyq mańyzdy baǵytyna deıingi joldan ótti. Ekonomıkany ártaraptandyrý, shıkizattyq emes eksportty damytý ári joǵary qosylǵan quny bar óndiristerdi qalyptastyrý týraly sóz qozǵaǵanda, maı ónimderi salasy osyndaı tabysty transformasııanyń jarqyn úlgisi bola alady.
«Tek keıingi tórt jylda otandyq maı ónimderi eksportynyń valıýtalyq túsimi tórt ese ósip, 240 mln dollardan 963 mln dollarǵa jetti. О́ndiris kólemi rekordtyq 1,57 mıllıon tonnaǵa jetse, salanyń óńdelgen aýyl sharýashylyǵy ónimderi eksportyndaǵy úlesi 27 paıyzdy qurady. Bul – otandyq óndirýshilerdi qoldaý, óńdeý ónerkásibin damytý, ınvestısııa tartý baǵytyndaǵy dáıekti memlekettik saıasattyń nátıjesi», dedi vıse-premer.
О́ńdeý salasymen qatar aýyl sharýashylyǵy da damyp keledi. Maıly daqyldardyń egis alqaptary keńeıip, fermerlik sharýashylyqtardyń tabystylyǵy artty. Jańa jumys oryndary qurylyp, kólik jáne eksporttyq ınfraqurylym jetildirilip jatyr.
Elimiz búginde kúnbaǵys maıyn eksporttaý jaǵynan álemde altynshy orynda tur ári Qytaı naryǵyna atalǵan ónimdi jetkizýshi ekinshi el sanalady. Sonymen qatar elimiz Eýropalyq odaqqa kúnbaǵys kúnjarasyn jetkizetin jetekshi memleketterdiń qataryna kiredi jáne Ortalyq Azııa elderiniń qajettiligin is júzinde tolyq qamtamasyz etip otyr. Otandyq maı ónimderi álemniń 20-dan astam eliniń naryǵynda satylady. Negizgi ımporttaýshylar qatarynda Qytaı, Ortalyq Azııa elderi jáne Eýropalyq odaq memleketteri (Latvııa, Estonııa, Germanııa, Danııa, Italııa, Lıtva, Polsha, Shvesııa), sondaı-aq Norvegııa, Aýǵanstan men Iran bar. Alaıda qol jetkizilgen nátıjeler – jańa damý kezeńiniń bastaýy ǵana.
«Basty mindet – iri eksporttaýshy mártebesinen salanyń jahandyq kóshbasshylarynyń birine aınalý. Osy maqsatta 2026–2028 jyldarǵa arnalǵan maı ónimderi eksportyn damytý jónindegi Jol kartasy iske asyrylyp jatyr. Bizdiń maqsatymyz – salanyń jyl saıynǵy valıýtalyq túsimin 1,5 mlrd dollardan asyrý, eldiń kúnbaǵys maıyn eksporttaıtyn jetekshi memleketter qataryndaǵy ornyn nyǵaıtý ári álemdik TOP-3 kóshbasshy qataryna kirýge negiz qalyptastyrý», dedi S.Jumanǵarın.
Osy maqsattarǵa jetý úshin birneshe negizgi baǵytta jumys jalǵasyn tabady. Birinshisi – joǵary rentabeldi maıly daqyldardyń egis alqaptaryn ulǵaıtý ári zamanaýı agrotehnologııalardy engizý arqyly ónimdilikti arttyrý. Ekinshisi – tereń óńdeýge ári joǵary qosylǵan quny bar ónimder óndirisine ınvestısııalar tartýdy yntalandyrý. Úshinshisi – kólik-logıstıkalyq ınfraqurylym men halyqaralyq saýda baǵyttaryn damytý.
MDQО́UQ Basqarma tóraǵasy Iаdykar Ibragımovtyń aıtýynsha, maı sektory elimizdiń ekonomıkalyq ósýi men shıkizattyq emes eksportynyń basty draıverleriniń birine aınaldy. Salanyń eksporttyq áleýetin keńeıtý maqsatynda atqarylyp jatqan sharýalar az emes. Byltyr kúzde el tarıhynda alǵash ret kúnbaǵys maıy Shyǵys Qazaqstan oblysynan Qytaıdyń Szıansý provınsııasyna fleksıtankadaǵy 40 fýttyq konteınerlerde jóneltildi. Júk 12 kúnde 4 700 shaqyrymdy júrip ótip, konteınerlik tasymaldaýdyń joǵary jyldamdyǵyn rastady. Al bıyl Aqtaý portynda alǵash ret ósimdik maıy kemege tıep jóneltilgen. «QTJ» UK» AQ qoldaýymen Qytaı baǵytyna Dostyq-Alashankoý shekara ótkeli arqyly astyq tasymaldaýǵa arnalǵan vagondarda túıirshektelgen kúnbaǵys kúnjarasyn synamalyq jetkizý bastaldy. Sonymen qatar óndiristiń ekologııalyq turaqtylyǵy máselesine de erekshe kóńil bólinip jatyr.
Paneldik sessııalar barysynda ózge de sarapshylar júıelik syn-qaterler, naryqtaǵy úrdister, AО́K pen saýda damýyndaǵy josparlanǵan ózgeristerdi jan-jaqty talqylady.