Qazaqpen jaýlasqandy qynadaı qyrǵan uldarymen qatar, qyzdarynyń erligi de jahanǵa jarııa. Áride at jalyn tartyp mingeni, beride ushaq tizgindegeni bar.
Búgingi beıbit zamanda áskerı ushaqty urshyqsha ıirgen Ardana Botaı da qazaqtyń qaısar qyzy. Leıtenant, Balqash qalasyndaǵy №53898 áskerı bólimniń aǵa ushqyshy. 45 saǵattan astam ýaqytyn áýede ótkergen.
Tym tereńdi qazbalamaı, ótken ǵasyrdan ǵana syr tarttyq. Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń ózine qazaqtyń 73 qyzy attanǵan. Dárigeri, muǵalimi bar. Qatarynda óz erikterimen maıdan dalasyna taban tıgizgeni qanshama! Olar jeńiske jetý úshin ushqysh ta, tankıst te, mehanık te, radıst te, barlaýshy da, partızan da boldy. Jastaıymyzdan án-jyrǵa qosqan, erligi elge uran Álııa, Mánshúk, Hıýaz sııaqty qazaqtyń batyr qyzdary qanshama. Dámeli Jákeevanyń ózi – bir tóbe. Kishi serjant D.Jákeeva 1942 jyldyń tamyzy men 1944 jyldyń qańtary aralyǵynda Stalıngrad, Ońtústik jáne Soltústik Kavkaz maıdandarynda soǵysqa qatysqan. 1944 jyldyń tamyzynan bastap Ekinshi Baltyq jaǵalaýy, Lenıngrad jáne Birinshi Belorýssııa maıdandarynda erlik kórsetken. 360 ret áskerı ushaqty, onyń ishinde, «IL-2» ushaǵyn – 275,
«PE-2» ushaǵyn 85 ret kókke áýeletken. Soǵys jyldarynda qazaq tilinde shyǵarylǵan gazetterdiń ózinde (mysaly, «Jaýǵa qarsy attan», «Qyzyl ásker aqıqaty» gazetterinde) halqymyzdyń qaısar qyzdarynyń erlik shejireleri táptishtep jazylǵan eken.
Keńes Odaǵynyń qyz-kelinshekterinen quralǵan áskerı qurylymdar, ásirese túngi ýaqytta shabýyldy údete túsken bolsa kerek. Tipten, jaý sarbazdary túngi mezgilde temeki shegýge júreksingen. Qyzarǵan shoǵymen kózge túsip qalmaý úshin.
«Men Toqtar Áýbákirovti úlgi tutamyn. Minezdi, bilimge qushtar aǵany!». Aspan álemine kóz tikken Ardananyń sózi bul. – Birinshiden, – deıdi Ardana, – Meniń arǵy tegim – Toqtar aǵamyz týǵan Qarqaraly topyraǵynan. Ekinshiden, Toqtar Áýbákirov – qazaqtyń tuńǵysh ǵaryshkeri, ortaq maqtanyshymyz!
Arǵy tegim dep otyrǵany, Ardananyń óziniń kindigi Osakarov aýdany, Molodejnyı kentinde kesilgen eken. Mektep jasynda-aq memlekettik avıasııalyq ortalyqta tálim alyp,
40 saǵat áýede qalyqtaǵan. Keıin Azamattyq avıasııa akademııasynda biliktiligin arttyryp, Ulttyq gvardııa qataryna shaqyrylǵan. Munda «AN-26» ushaǵyn tizgindegen.
Ardana osydan eki jyl buryn Balqash oqý-avıasııalyq ortalyǵynan áskerı ushaqpen alǵash ret jalǵyz ózi áýede 20 mınýt qalyqtap, synaqty sátti oryndady. «L-39» urys ushaǵymen, nebári 23 jasynda.
Saǵatyna 760 shaqyrymǵa deıin jyldamdyqpen ushatyn «ıstrebıteldi» ıkemge keltirý – ekiniń biriniń qolynan kelmesi anyq. Ardana áskerı ushaqty tizgindeýge nıet tanytqanda mańaıyndaǵylardyń kópshiligi kúmánmen qaraǵan bolsa kerek. Joq, qaısar qyz senimdi aqtady, kópti tańdandyrdy, kópke oı saldy.
– Kez kelgen adam júrek qalaýymen mamandyǵyn tańdasa, qolǵa alǵan isine jaýapkershilikpen qarasa, jemisin kóredi. Máselen, men úshin aspan – ekinshi úıim. Men úshin Otanǵa qyzmet etý – úlken abyroı! – deıdi Ardana Botaı.
Qaısar qyzdyń aıtýynsha, óziniń basty tiregi, jan-jaqty qoldaýshysy, árıne ata-anasy, aǵa-baýyrlary.
Qarapaıym, birtoǵa keıipkerimizdiń jospary da aýqymdy. Ázirge ýaqyttyń enshisine qaldyrǵandy jón kórdi.
Sáttilik tileıik!
Qalyqta, qaısar qyz!
Qýanysh AMANQULOV
Qaraǵandy oblysy,
Balqash qalasy