• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Tarıh 12 Qańtar, 2021

Jahansha mingen mersedes

1060 ret
kórsetildi

Kúnbatys alashordashylar tarıhynyń bilgiri, jazýshy Ánes Saraı: «Birinshi jáne ekinshi Jalpy qazaq sıezinen keıin alashordalyqtar bolshevıktermen kelise almaı tartysyp jatqan tusta Ýfada Ýaqytsha úki­met ornap, onyń basqarý organy «Ýchredıtelnoe sob­ranıe» («Komých») deıtin quryldy, dep habarlaıdy Egemen.kz

1918 jyl­­dyń shilde aıynda  Á.Bókeıhanov, Á.Ermekov, M.Shoqaı, Ý.Tanashev tórteýi «Komıchpen» k­elis­sóz júr­­gizdi. Nátıjesinde, «Komých» Kúnshyǵys Alashorda áskerine 2 mln som aqsha, 3000 áskerge kıim-keshek, qarý-jaraq berdi. Al  Kúnbatys Alashordaǵa  2000 myltyq, 37 pýlemet, 2 zeńbirek, 2 avtomobıl  berdi» deıdi  («Egemen Qazaqstan», 20 naýryz 2018).

Joǵaryda aıtylǵan 2 avtomobıldiń birin – Kúnbatys alashordashylar kósemi Jahansha Dosmuhameduly taqymdaǵan eken. Sońǵy jyldary óńirde «Jahansha mińgen mersedes qaıda?» degen suraq týyndaýda.

Bul másele jaıly 2013 jyly Oral qalasynda jaryq kórgen «Dana» jýrnalynyń 7-shi sanynda: «Jahansha mingen mersedes markaly jeńil kólik Jympıty topyraǵyn basqan tuńǵysh mashına. Bir qyzyǵy, 1919 jyly Oıyl ýálaıat úkimeti Qyzylqoǵaǵa kóshkende, kóshpen birge jalǵyz mashına ketken eken. Al ózine tıeseli kólikti Jahansha alashordanyń barlyq qujattarymen birge bir túnde jasyryp kómip tastaǵan», degen derek jazylypty.

Jýyqta Oral qalasyna barǵan saparymyzda Kúnbatys alashorda jaıly zerttegen ǵalymnyń biri Dametken Súleımenovadan suraǵanymyzda: – Bul oqıǵa júz paıyz shyndyq. Tipti muny Jahansha atamyzǵa belnemere bolyp keletin týysqany Bısenǵalı Qýanyshálıevtyń ózi rastap otyr, - dese, belgili ólketanýshy Jaısań Aqbaı: «Jympıty óńirinde áli kúnge deıin aıtylatyn, bala kúnimizden estigen bir áńgime bar. Ol – Jahanshanyń mashınasy qupııa qujattarmen birge kómilgendigi. Mashınany kómgen – mylqaý kórikshi-usta eken. El aýzyndaǵy áńgimege qaraǵanda, semiz jylqyny soıyp, úlken-úlken kıizderdi jylqy maıyna toǵytyp, mashınany soǵan orap kómgen» dep jazypty («Dana» jýrnaly, 2013 j. № 7).

О́tken jyldary batysqazaqstandyq yntaly top Jahansha jasyrǵan mashınany izdeý úshin arnaıy ekspedısııa qurýdy da josparlaǵanymen, oǵan myna pandemııa kesirin tıgizgen syńaıly. Dese de bul talpynys izsiz qalmaǵan kórinedi. Jýyqta ǵana Batys Qazaqstan oblysy Qaratóbe aýdanynda ashylǵan «Alash jáne Qaıyrjan Hasanovtyń tarıhı-ólketaný mýzeıi» tórine Jahansha mińgen mersedestiń maketi qoıylypty.

 – Bul maketti jasamas buryn, - deıdi mýzeıdi salǵan aǵaıyndylardyń biri Nurjan Qaıyrjanuly: «Jahansha atamyz mingen mersedestiń markasy qandaı, ol qaı jyly óndirildi degen suraqtarǵa jaýap izdedik. Sóıtip, mamandarmen aqyldasyp, qujat boıynsha izdeý saldyq. Nátıjesinde, Jympıty topyraǵynda kómilgen mersedes 1912 jyly óndirilgen model ekenin anyqtadyq. Sóıtip, ótken tarıhty jańǵyrtý maqsatynda onyń máketin jasap mýzeıge qoıdyq» deıdi.