Qarajat tarta bilý de bir óner

Shekteý sharalary álem bo­ıynsha ınvestısııalyq joba­lar­dyń tusalýyna áser etti. Sonyń áserinen transulttyq korpora­sııa­lar óz jobalaryn qaıta qaraý­ǵa májbúr boldy. Ranking.kz deregi boıynsha, damyǵan elderde tikeleı sheteldik ınvestısııa aǵyny 75 paıyzǵa, damýshy elderde 12 paıyzǵa tómendedi. Árıne, bul jaǵymsyz úderis Qazaqstandy da aınalyp ótken joq.

«2020 jyldyń toǵyz aıynda Qazaqstanǵa kelgen sheteldik tikeleı ınvestısııalardyń jalpy aǵyny 32,2 paıyzǵa tómendep, 12,6 mlrd AQSh dollaryn qurady. Mundaı quldyraý syrtqy ınves­tısııa aǵynynyń negizgi bóligin quraıtyn taý-ken sektoryna salynatyn tikeleı sheteldik ın­ves­tısııanyń azaıýymen baılanys­ty. Bul salaǵa salynǵan ınves­tısııa 42,1 paıyzǵa nemese 4,5 mlrd AQSh dollaryna azaıǵan. Degenmen álemdik daǵdarysqa qaramastan Qazaqstan syrtqy ınvestısııa úshin tartymdy memleket jáne tikeleı sheteldik ınvestısııa aǵyny boıynsha óńirdegi kóshbasshy bolyp otyr. Táýelsizdik alǵaly Qazaqstanǵa 350 mlrd AQSh dollaryna jýyq ınvestısııa kelgen. Sońǵy bes jylda jyl saıyn 21,3 mlrd AQSh dollary kólemindegi tike­leı ınvestısııa túsken» de­lin­gen habarlamada.

Zertteýde jazylǵandaı, Qa­zaq­stannyń salyq rejimin je­ńil­detýi, ulttyq zańnamany uda­ıy jetildirýi, ınvestısııalyq preferensııa paketterin keńeıtýi qo­laıly ınvestısııalyq klımat qa­lyptastyrýǵa múmkindik berip otyr.

«Álem boıynsha karantın jarııalanyp, shekaralar jabylǵan mezette Qazaqstan úkimeti joba­lar­dyń turalap qalmaýyn oılap, jańa ınvestorlar tartty. 2020 jyly jalpy quny 1,3 mlrd AQSh dollary bolatyn 25 iri ınvestısııalyq nysan paıda­la­nýǵa berilip, sol arqyly 3800 jumys orny qurylǵan. Onyń ishinde Almatyda Hyundai avtomobıl qurastyrý, Qaraǵandy ob­lysyn­daǵy germanııalyq Linde Group kompanııasynyń teh­nı­ka­lyq gaz óndirisi, Almaty oblysyndaǵy BAÁ-niń Ancil Fund kompanııasynyń aralas jem óndiri­sin jolǵa qoıýyn atap ótýge bolady», dep jazady.

Investısııalar aǵynynyń toq­ta­maýyna «Astana» halyq­ara­lyq qarjy ortalyǵynyń da áseri bar. О́ıtkeni atalǵan orta­lyq qatań karantın kezin­de de sheteldik ınvestorlarmen tyǵyz jumys istedi. Nátı­je­sinde qazir HQO-da jumys isteıtin kompanııa sany 420-dan 659-ǵa deıin kóbeıgen. Ranking.kz dereginshe, ortalyq qaty­sý­shy­lary el bıýdjetin 6 mlrd teńgege toltyrǵan. Qazirge deıin Qazaqstanǵa eń kóp ınvestısııa quıyp kelgen el AQSh ekeni belgili. Qurama shtattar 40 mlrd dollarǵa jýyq qarajat bólgen. 8 qańtar kúni «Astana» HQO men AQSh halyqaralyq damý qarjy korporasııasy ınvestısııalyq yntymaqtastyq kelisimine qol qoıyp, taǵy 1 mlrd dollar kóle­minde ınvestısııa bólýge ýaǵ­da­las­qan.

Byltyr jyl sońynda Pre­zı­dent Qasym-Jomart Toqaev sheteldik ınvestorlar keńe­­siniń jıynynda Qazaq­stan­­daǵy ekonomıkalyq, ınvestısııalyq belsendilikti qalpyna kelti­rý, elimizdiń munaı-gaz sek­to­­rynyń ınvestısııalyq tartym­dy­lyǵyn arttyrý jáne damytý máselelerine toqtalǵan edi. Prezıdenttiń aıtýynsha, ınves­tı­sııalyq tartymdylyqty art­ty­rýǵa baǵyttalǵan memle­ket­tik saıasattyń ashyqtyǵyn qam­ta­masyz etetin ózgerister men reformalar asa qajet. Birinshi kezekte jańa ınvestısııalyq tetikter engizý kerek. Inves­tor­lar elimizde erkin jumys isteý úshin bıznes ahýaldy jaq­sartý, ınvestorlardy sybaı­las jem­qor­lyqtan qorǵaý jumys­ta­ry kúsheıýi kerektigin de atap ótti.

Joǵaryda elimizge keletin ınvestısııanyń basym bóligi taý-ken sektorynyń enshisine buıyrady degendi aıttyq. Mem­le­ket basshysy byltyr 18 qara­sha­daǵy jıynda aldaǵy bes jyl­da IT salany qaryshtatyp damytý úshin 500 mlrd teńge tartý josparlanǵanyn málimdedi. Álbette, Prezıdenttiń bul sózi atalǵan salada ter tógip júrgen azamattardyń jumysqa belsene kirisip, tyń jobalar usynýyna túrtki bolar degen senim bar.

Sońǵy málimet boıynsha, 2020 jyldyń qańtar-qyrkúıek aılary aralyǵynda Qazaqstanǵa ınves­­tısııa ákelgen elderdiń kóshin Nıderlandy bastaıdy. Koroldik 3 961,5 mln AQSh dollaryn salsa, ekinshi oryndaǵy AQSh 1 581,5 mln dollar jum­sa­ǵan. Úshinshi orynda 1 358,7 mln dollar tikeleı ınvestısııa jibergen Shveısarııa tur. Odan keıingi oryndarda Reseı, Ulybrıtanııa, Belgııa, Fransııa, Qytaı, Ońtústik Koreıa, Kıpr elderi ornalasqan.

Alpaýyttardy yryqqa kóndi­rip, aqshasyn alý da ońaı emes. «Kazakh Invest» UK» ınvestısııa­lar tartý blogynyń basqarýshy dırektory Jandos Temirǵalı sheteldik ınvestorlardy tartý boıynsha Qazaqstannyń biraz elmen básekege túsetinin aıtady. Máselen, taý-ken óndirisi úshin Aýstralııa, Kanadamen básekege tússek, Ortalyq Azııada О́zbekstan basty básekelesimizge aı­nalyp keledi.

– Geostrategııalyq orna­la­­sýy, tranzıttik jáne lo­gıs­tı­ka­lyq áleýeti, baı resýrs bazasy, ha­lyqaralyq saýda jáne ın­ves­tı­sııalyq kelisimderi, álem­dik naryqqa shyǵa alýy ınvestısııa tartýda Qazaqstanǵa mol múm­kin­dik beredi, – deıdi ol.

«Kazakh Invest» ókili áleý­met­tik jelidegi paraq­sha­syn­da she­teldik ınvestısııa qarapaıym azamattar úshin paıdaly bolý kerek degen oı aıtady.

«Qazaqstannyń baı ekono­mı­kalyq áleýetin paıdasyn qara­paıym azamattar kórse eken deı­min. Qazaqstandyq kásip­ker­ler uzaq merzimdi jáne tabysty bıznes qalyptastyrýy kerek. Qajet bolsa sheteldik serik­tes­te­rdi tartyp ekonomıkany damytýy kerek. Bizdiń azamattar óz elin jaqsy biledi, eldiń ósip-órkendeýi úshin janashyrlyq tanytady, tehnologııalar engizip, jumys ornyn ashady. Alaıda bul úshin kásipker zań ádildigine jáne óz kapıtalynyń qaýipsizdigine senýi qajet. Dál osy kúrdeli máse­le halyqaralyq rakýrs­ta ınves­tısııalyq klımatty jaq­sar­týdan da mańyzdy», deıdi J.Temirǵalı.

Ulttyq kompanııa ókiliniń pikirinen kóp nárseni ańdaýǵa da bolady.

Memleket basshysy makro­ek­onomıkalyq jáne qarjylyq turaqtylyq bolmaı, ekonomıka men halyqtyń ál-aýqaty art­paı eldiń ınvestısııalyq tartym­dy­lyǵyn tıisti deńgeıde ustap turý múmkin emes degendi aıtty. Investısııalyq tartymdylyq – ádemi sóz nemese jalǵan sıfr­lar emes. Bul – eldiń naqty jaǵdaıynyń kórinisi. Memleket halyq pen bızneske jaǵdaı jasaı alsa, eldiń mańyzdy máse­le­lerdegi talap-tilegin eskerse, álbet­te turaqtylyq bolady. Bul azamattardyń erkin bıznes ja­saýy­na, tólem qabiletiniń ósýi­ne áser etedi. Mundaı elge ınves­tor­lar da úıir. UNCTAD (BUU Saýda jáne damý konferensııasy) deregi boıynsha, 2021 jyly álemdik tikeleı sheteldik ınvestısııa kólemi 10 paıyzǵa qysqarmaq.