Shekteýli múmkindikke – shekteýsiz qamqorlyq

Oblystyq Jumyspen qamtýdy úı­les­tirý jáne áleýmettik baǵdar­la­­­ma­lar basqarmasynyń basshysy Almıra Júsipovanyń aıtýynsha, maq­sat – ómir­lik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan jan­dardyń muqtajdyqtaryna baryn­sha sergek qarap, kómek qolyn sozý. Bul kúnderi óńirdegi 1 739 nysan múm­kin­digi shekteýli jandarǵa arnalǵan be­ıimdeý jumystaryn jasaǵany týra­ly qujattaryn aldy. Endi qalǵan 349 nysandy beıimdeý jumystary jal­ǵasýda. Múgedek jandar, balalar, jasós­pi­rim­der­ qoǵamda ózin emin-erkin sezinýi úshin ár­bir nysandaǵy beıimdeý jumysy óte qajet.

Bıyl óńirdegi erekshe qajettilikteri bar jandardy áleýmettik ońaltýǵa 1,9 mlrd teńge bólinipti. Ata-anaǵa nemese qamqorshyǵa beriletin joldama qu­ny­nyń 50 paıyzyn óteý úshin qalalar men aýdandar osy maqsatqa 40 AEK berýge daıyn.

Degenmen erekshe jandardyń muq­taj­dyqtaryna barynsha adam­ger­shilik turǵysynan qaraıtyndar qatary áli de sırek. Bul jaıynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Almaty qala­syn odan ári damytý máseleleri jónin­degi keńes barysynda aıtyp, áleý­met­tik salaǵa jaýapty qurylym qyz­met­ker­ler­iniń óz jumysyn talapqa saı atqara almaı otyrǵanyn sóz etti. Iаǵnı erekshe kútimge muqtaj jandardy qoldaýdyń jáne olarǵa barynsha qolaıly orta qa­lyptastyrýdyń mańyzdylyǵyn jet­kizip, ony memlekettiń áleýmettik sala­da­ǵy basty mindetteriniń biri ekeni aı­tyl­dy.

Mysaly, oblystyq ákimdiktiń qa­byl­daý bólimi arqyly kelip túsetin aryz-shaǵymdardyń kópshiligi múmkindigi shek­teýli jandarǵa tıesili bolsa, oblys ákimi Ábilqaıyr Sqaqovtyń atyna osy jyldyń ótken eki aıy arasynda áleýmettik qoldaý alý máselelerine baılanysty 100-ge jýyq ótinish kelip túsken. Shaǵymdanǵandar negizinen mem­lekettik qyzmetkerlerdiń óz min­det­terin du­rys atqarmaıtynyna, qaǵaz­bas­ty­lyq­qa renishterin jetkizgen.

«Kishipeıildik pen adamı qarym-qatynasty umytpaý kerek. Mundaı óti­nishterge úlken jaýapkershilikpen qa­raý kerek», dedi múmkindigi shekteýli jan­dar­dyń máselelerine arnalǵan kezekti jıynda oblys ákimi.

Sonda bul qyzmetkerler Úkimette «Áleý­mettik kodeks» tujy­rym­da­ma­sy­nyń ázirlenip jatqanynan, áleýmettik baǵdarlamalar qyzmeti qurylatynyn, elimizde áleýmettik qamsyzdandyrý saıa­satyn qaıta jańǵyrtý máseleleri ózge­retini, ıaǵnı memleket kómekke muq­taj azamattardy qoldaýǵa basymdyq bere­tini jaıly jańashyldyqtarǵa mán ber­megen sııaqty.

Úlgi bolarlyq mysal, oblystyq «Qyzyl Jarty aı» qoǵamynyń basshysy Gúlnár Isaqanovanyń aıtýynsha, qoǵam músheleri sheteldik demeýshilerdiń kómegimen Pavlodar qalasyndaǵy tórt, Eki­bastuzdaǵy eki jáne Aqsý qala­syn­daǵy bir ońaltý ortalyǵyna baryp, ondaǵy ómirlik qıyn jaǵdaıdaǵy 120 balaǵa, 220 eresek adamǵa jyly kórpe­ler, tósek-oryn jabdyqtaryn jáne balalar kıimderin aparǵan.

Basqarmanyń málimetinshe, óńirdegi áleýmettik osal toptar sanatynda 80 myńnan astam adam bar. Olardyń úsh­ten biri – múmkindigi shekteýli jandar. Bıyldan bastap áleýmettik kómek­tiń jańa túrleri engizilip, qolda­nys­ta­ǵy keıbir tólemderdiń mólsheri ulǵaı­ty­lýda. Mysaly, jalǵyzbasty jáne ja­lǵyz turatyn I, II jáne III top­taǵy múgedekterdiń áleýmettik tólem mól­sherine, ataýly áleýmettik kómek almaıtyn, biraq tabysy eń tó­mengi kúnkóris deńgeıinen tómen az qam­tyl­ǵan otbasylarǵa ótemaqy engi­zil­di. Jalǵyzbasty 500 múgedekke beri­le­tin aı saıynǵy tólem mólsheri úsh esege ulǵaıtylyp, 1 235 az qamtylǵan otbasyna aı saıynǵy ótemaqy berilmek.

Sonymen qatar tuńǵysh balalary týǵanda mundaı otbasylarǵa 20 AEK mólsherindegi birjolǵy tólem ta­ǵaıyn­da­lady. Tabysy kúnkóris deńge­ıi­nen tómen júkti áıelder júktilik esebine 12 aptaǵa deıingi merzimde tirkelgen jaǵ­daıda belgilengen biryńǵaı tólem mólsheri – 20 AEK.

«Biraq keıbir máselelerdi mınıstrlik arqyly emes, jergilikti jerdegi den­saý­lyq saqtaý, áleýmettik sala boıynsha qyzmet jasaıtyn basqarmalar esh dálelsiz-aq jasaýǵa bolady. Mysaly, emhanaǵa barǵanda arnaıy qujattardy kórsetýge, dárigerge kezeksiz júginýge bola ma dep suraý qajet. Osyndaı dá­lel­deýdi qajet etpeıtin qajetsiz shekteýler bolmas úshin barlyq emhanada kabınetterdiń esikterine «Múgedektigi bar jandar, balalar qabyldaýǵa kezeksiz kiredi» degen taqtaısha ilý kerek», deıdi erekshe qajettilikteri bar balalardyń analary.

Sondaı-aq arnaıy áleýmettik qyz­met­ter portalynda beriletin jaıa­lyq­tardyń sapasynyń nasharlyǵy jáne erekshe qajettilikteri bar bala­la­ryn emhanalarǵa alyp barýdyń qıyn­dyq­ta­ryn qala ákimi Erjan Imanslıam bas­ta­ǵan densaýlyq saqtaý, áleýmettik qor­ǵaý salalarynyń jáne Nur Otan par­­tııasynyń ókilderimen kezdesken ba­la­­lar­dyń analary aıtyp berdi. Qoǵam bel­sendisi Elena Iýrchenkonyń aıtýynsha, oblysqa syıymdylyǵy 500 adamnan artyq bolatyn ońaltý ortalyǵy qajet. Jalpy, aýrýhanalardyń ekinshi qabattarynda múgedektigi bar adamdar úshin jaǵdaı jasaý, aýrýhanaǵa jatqyzý kezinde erekshe balany ata-anasynyń birimen tegin alyp júrý, sanatorlyq-kýrorttyq emdeý, jaǵalaýda, ózen aıla­ǵyn­da, qutqarý stansasynda, jaǵa­jaı­larda arbamen júrýshilerge arnalǵan pandýstar ornatý qajet.

«Qazir ortalyqtyń naqty jobasy bar, jer de bólinýde. Oblys orta­ly­ǵyn­­daǵy Malaısary batyr kóshesi, 52 mekenjaıynda qurylys salynbaq. Orta­lyq kúnine 150-ge jýyq múgedek bala­lar­dy qabyldaı alady. Ashylýy 2022 jylǵa josparlanǵan», dedi qala ákimi.

Al oblys ortalyǵynda Múgedek balalar men eresekterge arnalǵan kóp beıindi qazirgi zamanǵy ońaltý orta­ly­ǵyn salý jaıy jyldar boıy aıtylyp keledi. О́ńirde 3 myńǵa jýyq múgedek bala bar, bul balalarǵa arnalǵan ońaltý jáne sanatorlyq-kýrorttyq oryn­dar da jetkiliksiz. Árıne, jańa orta­lyq ju­my­synyń negizgi baǵyttary medı­sı­nalyq kómek, erekshe qajettiligi bar adam­dardy ońaltý jáne saýyqtyrý ekeni túsi­nikti.

Ashylýy 2022 jylǵa josparlanǵan ortalyq – óńir úshin óte qajetti joba. Taǵdyry talaıly, ómirlik qıyn jaǵ­daı­ǵa tap bolǵan muqtaj jandardyń asyǵa kú­tip júrgenderin de oılaıyq.

Pavlodar oblysy