«Malym janymnyń sadaǵasy...» dep otyrǵan zaısandyqtardyń qoı-qozysy qynadaı qyrylyp jatyr. Shilikti, Jalshı, Qarasaı aýyldarynda júzdegen bas mal ólgen. Shyǵys Qazaqstan oblystyq veterınarııa basqarmasynyń mamandary maldyń kúıi bolmaǵan soń qyryldy dese, aýyldyqtar bul pikirdi joqqa shyǵaryp otyr. Juqpaly aýrý ma dep qaýiptenedi.
Sáýirdiń sońyna qaraı Shilikti aýyldyq okrýginde tórt túlik túsiniksiz sebepten óle bastaǵan. Malmen kún kórip otyrǵan aýyl halqy myń jerden shyr-pyr bolǵanymen, aýdan basshylyǵy nazar aýdarmaǵan sekildi. Máselege jýrnalıster aralasqan soń ǵana ákimdiktiń ókilderi aýylda tóbe kórsetken. О́lgen maldan taldama alǵanymen, nátıjesi áli shyqqan joq. Alaıda aýrýdyń birden-bir sebebi – maldyń qystan kóterem bolyp shyǵýy desedi oblystyq veterınarııa salasynyń ókilderi.
– Eshqandaı juqpaly aýrý joq. Mal qystaı jaıylymda júrgen. Qosymsha azyq bolmaǵandyqtan, ımmýnıtetteri tómendegen. Onyń ústine 27-28 sáýirde jaýyn jaýdy. Jas mal kún raıynyń kúrt sýyǵanyn kótermeı óle bastaǵan. Ony biz kesh estidik. Aldyn ala dıagnoz boıynsha, maldy durys kútpegendikten osyndaı jaǵdaı oryn alyp otyr. Búginde «Nurdáýlet» sharýa qojalyǵynan 1 bas qozy ólgeni rastaldy. Aldyndaǵy ondaǵan maldyń ólgeni týraly derekter bizdiń qolymyzda joq. Sondaı-aq ár úıde 7 buzaý ólgeni anyqtaldy. Odan synama alyndy. Zerthana teksergen soń naqty dıagnozdy qoıamyz, – dedi Veterınarııa basqarmasy basshysynyń orynbasary Ertaı Batholdın.
Kóteremdikti kótermeı eneleri ólse ólgen shyǵar, al kóktemgi tól neden qyrylyp jatyr? Tuıaqtary sypyrylyp túsip jatqan qozy men kúni keshe oınaqtap júrgen buzaý nege aıaq asty sereıip qalady? Maldyń aýzy kókke tıgeni qashan?! Iri qaranyń da urt terisi úgilip túsip jatyr. Ashyqqan malda mundaı belgi bola ma? Veterınarııa basqarmasy óz-ózderin aqtaǵanymen, bul suraqtarǵa tolyqqandy jaýap bermedi. Aıtqandaı, bir qozy emes, júzdegen qozynyń óleksesin shuńqyrǵa tastaǵan el. Jaǵdaı órshimeýi úshin aýyldyqtar óz bilgenderimen em jasap álek.
– Eki ret saraptamaǵa dep taldama alyp ketken. Nátıjesi áli shyqqan joq. Qandaı aýrý ekeni belgisiz. Joǵarydan kelgen basshylar mal aryq dep áýeli ózimizge kiná taǵyp otyr. Iri qaranyń urty, tiliniń terisi sypyrylyp jatyr. Aýyldyń mal dárigerlerine de jaǵdaı jasalmaǵan. Jaıaý-jalpy júr. Qojalyqtardyń arasy kem degende qyryq shaqyrym. Jumys isteýlerine esh múmkindik joq. О́ıtkeni byltyrǵy tól áli syrǵalanbaǵan. Bul óz aldyna úlken másele. Bizge mynaý jutty toqtatý kerek. О́zimizshe birimizden-birimiz estip, em qoldanyp jatyrmyz. Veterınarlar tym bolmaǵanda tájirıbe úshin tórt-bes maldy bólip alyp emdep kórý kerek edi. Alǵashynda anyqtap, karantınge japsa, munshama shyǵyn bolmas pa dep oılaımyz. Kim bilsin?! Qazir ólekse jınap, shuńqyrǵa tastaýdyń ózi jumys boldy. Aýrýdyń taralý aýmaǵy úlkeıip barady, – deıdi «Nurdáýlet» sharýa qojalyǵynyń ókili Aıbol Lekerov.
Búginde Shilikti aýyldyq okrýginde naqty qansha mal ólgeni belgisiz. Sebebi akt jasalǵan joq. Aýyl turǵyndary aıtqandaı, mal dárigerleriniń jumys isteýlerine kedergi jetip artylady. Bul másele jyl basynda «Egemen Qazaqstan» gazetinde kóterilgen. Aıta ketsek, aýyl-aýyldyń arasynda júrgen mal dárigerlerinde kólik joq. Bar kólikteriniń júrýinen turýy kóp. Sebebi qosalqy bólshekterge aqsha bólinbeıdi. Ekpe jumystary kezinde bir ıneni moıny úzilgenshe paıdalanady. Alǵan qandy saqtaý úshin arnaıy termosómke de joqtyń qasy. Tize bersek másele jeterlik. Ony oblystyq veterınarııa basqarmasynyń basshysy Ramıl Saǵyndyqov ta joqqa shyǵarmaǵan. Bul máseleden bólek, aılyqtary da mardymsyz. Shilikti aýyldyq okrýginiń bas mal dárigeri Asqar Túsipbaev ta jalaqynyń azdyǵyn alǵa tartady.
– Shilikti okrýgine bes aýyl qaraıdy. Qosymsha qystaqtar bar. Al veterınarlardyń aýyldardy aralap jumys isteýi qıyn. Eń bastysy, aılyǵymyz mardymsyz. Qyzmettik kólik eski. Qosalqy bólshekter joq. Kerek-jaraqtaryn bergenimen sapasyz. Ineni ózimiz satyp alamyz. Mal egýge veterınarlar óz kólikterimen barady. Shtat sany da jetkiliksiz. Mal basy ósip barady. Úlgermeımiz. Jaǵdaı jasalmasa, budan da zorǵysy bolady, – deıdi Shilikti aýyldyq okrýginiń bas mal dárigeri Asqar Túsipbaev.
Iá, basshylardyń shymbaıyna tıse de shyndyqty aıtty. Shyndyqty aıtqandardyń sońyna sham alyp túspese ıgi. Áıtpese, suraq qoıǵandardyń jumysynan kinárat izdep, túrtpekteý syndy qıturqy áreketter Katonqaraǵaı aýdanynda bolǵanyn qulaǵymyz shalǵan. Odan da veterınarııa salasyna mınıstrliktiń shynaıy kóńil bólinýin tileıik. Búıte berse, Asqar Túsipbaev aıtqandaı, budan zorǵysy bolady.
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Zaısan aýdany