ÝEFA úkilegen óren

ÝEFA-da jumys isteıtin tuńǵysh  qazaq atanǵan Dáýlet Uranhaev 1998 jyly Semeı qalasynda dúnıege kelgen. Qazaqstannyń fýtbol otany sanalatyn óńirde týǵandyqtan bolar, Dáýlettiń erte jastan ala dopqa ańsary aýyp, fýtboldyń qyr-syryna qanyǵa bastaıdy. О́ńirlik birneshe klýbtyń jasóspirimder jáne jastar quramasynda óner kórsetken keıipkerimizdiń fýtbolǵa degen mahabbaty ony alań jıegindegi iri jetistikterge jeteledi.

– Jas ulǵaıǵan saıyn aqyl toqtatyp, ómir­ge týra kózben qaraı bastaıdy eken­siń. Fýtboldaǵy kareram kóńilden shyqpaǵan soń, ózimdi basqa qy­rym­nan synap kórýge bel býdym. О́mi­rim­­niń dál osy kezeńinde men úshin ba­ǵy­tym­nan qatelespeý mańyzdy boldy. Sóıtip 2016 jyly sport salasyndaǵy álemniń jetekshi uıymdary, atap aıtqanda, ÝEFA, FIFA, FIDE jáne Halyqaralyq Olımpıada komıteti orna­las­qan elge barǵym kelip, Shveısarııa ýnı­versıtetine oqýǵa tústim, – deıdi Dáýlet.

Tórt jyl boıy Eýropanyń ortaly­ǵyn­da ornalasqan elde qonaqúı ındýs­trııa­syndaǵy basqarýshy kadrlardy daıarlaıtyn álemniń aldyńǵy qatar­ly ýnıversıtetterdiń birinde bilim alǵan Dáýlet 2019 jyly oqýynyń sońǵy kýrsynda júrip jumys izdeýge ki­ri­se­­di. Sóıtip ol ÝEFA bas keńsesine qyz­­metkerler iriktep jatyr degen ja­ńa­­lyqty estı salysymen birden qu­jat­taryn jınap ótkizdi. Al bas keń­se­niń jas qazaq jigitin áńgimelesýge shaqyrýy da tosyn bolǵan edi. Jumysqa qabyldaný kezeńi qyrkúıektiń ortasynda bastalyp, Dáýlet qarashanyń or­tasynda ǵana jumysqa qabyldandy. Búginde ol ÝEFA aıasynda ótkiziletin negizgi is-sharalardy uıymdastyrýǵa ja­ýapty departamentterdiń birinde eń­bek etedi.

– Sol jyly (2019 jyl – Á.B.) ju­mys isteý maǵan óte qolaıly ýa­qyt boldy. Sebebi jumysqa degen qul­shynysym erekshe edi jáne men shilde men tamyz aralyǵynda Más­keý­­diń «Spartak» fýtbol klýbynda tá­­jirıbeden ótip, Shveısarııaǵa kel­gen sátim bolatyn. «Spartak» – Shy­ǵys Eýropa men TMD elderi ara­syn­daǵy eń úlken, tájirıbeli komanda sana­lady. Fýtbol ındýstrııasyndaǵy al­ǵash­qy kásibı tájirıbeni praktıkant retinde «Spartaktyń» kommersııalyq departamentinde jınaqtadym. Sol jerde menedjerler, qyzmetkerler, óz isiniń naǵyz mamandarynan quralǵan úlken komandamen tanystym. Olardan kún saıyn jańa nárseni úırenip júrgenime qýandym. Sondaı-aq Reseıdiń eń myqty komandalary sanalatyn «Spartak» pen SSKA arasyndaǵy oıyndy uıymdastyrý jumystaryna da qatysýǵa múmkindik aldym. Sonymen qatar Eýropa lıgasynyń irikteý kezeńindegi Shveısarııanyń «Týn» men Portýgalııanyń «Braga» ko­man­dalarynyń oıynyn uıym­das­ty­rý­ǵa qa­tystym. Bul – men úshin eń úlken táji­rı­belerdiń biri boldy, – deıdi ol.

Osyndaı matchtardyń basy-qasynda júrip, uıymdastyrý jaǵynan tájirıbe jınaqtaǵan Dáýlet Uranhaev byltyr pandemııaǵa baılanysty bir lokasııa­da, ıaǵnı Portýgalııanyń Lıssabon qala­syn­da uıymdastyrylǵan Chem­pıondar lıgasynyń shırek jáne jartylaı fınal matchtarynyń ótýine de ózindik úlesin qosty.

– Lıssabondaǵy matchtar týraly aıtar bolsam, bul – jankúıerlik turǵysynan alyp qaraǵanda erekshe formattaǵy týrnır boldy. Ásirese pandemııadan keıin birneshe aıǵa fýtboldan kóz jazyp qalǵan fýtbol jankúıerlerine tamasha tartý boldy dep oılaımyn. Men bul jerde de ózime qajetti dúnıeni, erteńime qajet bolar mol tájirıbe jınaqtadym, – deıdi «Qazaqstannyń 100 jańa esimi» jobasynyń jeńimpazy.

Sondaı-aq ol byltyr ÝEFA Sýper­ký­bogy ótken Majarstannyń bas sha­ha­ry – Býdapeshtke ÝEFA-nyń resmı ókili retinde alǵash ret issaparǵa shyǵyp, bir aptaǵa jýyq Chempıondar lıgasy týrnıriniń jeńimpazy «Bavarııa» men Eýropa lıgasynda top jarǵan «Sevılıa» klýbtarynyń arasyndaǵy kezdesýdiń joǵary dárejede ótýine atsalysty.

Qazirgi tańda Dáýlet bala kúninde sýretke túsýdi, olardyń oıynyn jasyl alańnan kórýdi armandaǵan juldyz fýtbolshylarmen áriptes. Olarmen kez kelgen ýaqytta kezdesip, erkin áńgimelese alady.

– Men de basqa dostarym sııaqty mektep kezinde tanymal fýtbolshylar­men sýretke túsýdi armandaıtynmyn. Al qazir Eýropa fýtbolynyń ortasynda júrgendikten qazirgi nemese bu­ryn­ǵy fýtbol juldyzynyń kez kelgenin kezdestirýge múmkindik bar. Osydan biraz ýaqyt buryn Kot-d’Ivýar quramasy men «Chelsı» klýbynyń ańyz fýtbolshysy bolǵan Dıde Drogbamen jolym túıisti. Men úshin Drogba – ańyz adam. Sondaı-aq argentınalyq talantty fýtbolshy Lıonel Messı men brazılııalyq Rıkardo Kakamen de kezdesýdiń sáti tústi. Eke­ýi de óte qarapaıym, jaqsy azamattar eken, – deıdi ol.

Dáýlet ýaqyty kelgende Qazaqstanǵa oralyp, otandyq sport ın­dýstrııasyn damytýǵa úles qosqysy ke­ledi.

– Tórt jasar kezimde dostarymmen aýla­da dop tebýmen bastalǵan jolym meni ÝEFA-da qyzmet etýge deıin alyp keldi. Ol kezde topyraq, tas ústindegi alań­qaıda dop tebetin edik. Qaqpa qatty temirden jasalǵan, al alań jıegi re­tin­de taqtaılar qoıylǵan edi. Sol kezde bul qalanyń ortasyndaǵy eń jaq­sy degen alańdardyń biri bolatyn. Osylaısha, aýla fýtboly bizge fýtboldan lázzat alýdy úıretti. Men bul týraly nege aıtyp jatyrmyn? Sebebi 14 jyl ishinde men fýtbolǵa tek hobbı retinde qaradym. Ýnıversıtetke kelip, sporttyń, fýtboldyń ne ekenin bilip, onyń ne­giz­derin úırengenge deıin eshqashan ká­sibı turǵyda qaraǵan emespin. Men buqaralyq sportty damytýdyń konsepsııasyn oqyǵanda, ózimniń ótkenimmen salystyryp otyratynmyn. Islandııa buqaralyq sportty qa­laı damytqanyn, onyń qandaı nátıje ber­genin, ıaǵnı alkogoldik ishimdik iship, tabak ónimderin paıdalanǵan balalar qalaı sportpen aınalysýǵa kóshkenin, buqaralyq sportqa kóńil bólmese ne bolatyny týraly maqalalardy oqydym, teorııalyq turǵydaǵy túsiniktemelerimen tanystym. Osy arqyly bir kúni otanyma oralý kerek ekenin, Semeıdegi álgi stadıondy jaqsartý kerek ekenin túsindim. Qazir men fýtbol adamdarǵa qanshalyqty úmit syılap, jaqsy jaqqa ózgerýine yqpal etetinin bilemin. Indýstrııany ishinen ózgertkim keledi, oǵan alǵashqy qadamdardy da jasadym. Bolashaqta úıime oralyp, elime, osy elde turyp jatqan adamdarǵa paıdamdy tıgizgim keledi. Jarqyn bolashaqqa senemin jáne bári jaqsy bolady dep úmittenemin, – deıdi Dáýlet.

Jerlesimiz qazirgi tańda ÝEFA-daǵy qyzmetimen qatar, Eýropadaǵy she­­tel­dik dostaryna qazaq halqynyń má­de­nıeti, salt-dástúrleri týraly aıta oty­­ryp, elimizdiń ımıdjin shetelde ilge­ri­letýge tyrysyp júr. Dostarymen birge ol Glion ýnıversıteti jyl saıyn uıym­das­tyratyn dástúrli kórmege qa­ty­syp, sheteldikterge qazaqtyń as má­ziri men dástúrin tanystyrady.

Munan bólek, Dáýlet Uranhaev túrli el­derde bilim alyp jatqan stýdentter ara­synda Abaıdyń 175 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan poezııalyq estafetany da uıymdastyrǵan talapty jastyń biri.