Jańǵyrǵan syrtqy saıasat

О́tken otyz jylda mundaı strategııa jahandyq geosaıası ahýal qubyl­ǵan kezeńde bir emes, birneshe ret tıim­diligin kórsetti. Qazaqstannyń kópvek­torly saıasatyn qalyptastyrýshy arhıtektorlardyń qatarynda dúnıe­júzine tanymal kásibı dıplomat, tájirıbesi mol, sonyń ishinde BUU basshylyǵynda eńbek etken Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta bar ekenin aıta ketken jón. Osy oraıda, Prezıdenttiń syrtqy saıasattaǵy 100 kúnine qatysty jeltoqsan aıynda sholý jasaǵan edik. Onda Memleket basshysynyń jumys kestesiniń shekten tys tyǵyzdyǵy, sonymen birge atqarylǵan sharýalardyń qarqyny men tıimdiligi anyq kózge túse­di. Qaraly qańtar oqıǵasyna qara­mas­tan, Memleket basshysynyń osy ju­mys qarqyny báseńdemegenin atap óte alamyz.

Qańtar oqıǵasynan keıin keıbir sarapshylar Qazaqstannyń kópvektorly saıasatynyń keleshegine kúdikpen qara­ǵany málim. Shyn máninde, álemdegi geosaıası qysymnyń kúrt artýyna baılanysty óńirlik deńgeıdegi oıynshylarǵa beıtaraptyq ustaný kún ótken saıyn qıyndap bara jatqany budan buryn da túsinikti edi. Oǵan qosa, qańtardaǵy qaıǵyly oqıǵalardan jáne Eýropa parlamentiniń qararynan keıin elimizge sanksııa salynyp, «shettetilgen memleketter» qataryna iligip kete me degen qaýip te týyndady. Degenmen mun­daı kózqarastyń beker ekeni kóp uzamaı-aq anyqtaldy. Eýropa par­lamentiniń birneshe depýtaty áý bastan Qazaqstandy qoldady. Budan bó­lek, Memleket basshysynyń kadrlyq taǵaıyndaýlardan bastap, syrtqy saıasat salasyndaǵy belsendi áreketteri de elimizdiń abyroıyn qalpyna keltirýde úlken ról oınady. Osylaısha, 30 jyl ishinde alǵash ret Qazaqstan Prezıdentiniń Ákimshiligi kásibı dıplomat Murat Nurtileýge senip tapsyryldy. Prezıdent Ákimshiligi basshysynyń jańa orynbasary, Prezıdenttiń halyqaralyq yntymaqtastyq jónindegi arnaıy ókili Erjan Qazyhanov ta Syrt­qy ister mınıstrliginde eńbek etken tájirıbeli dıplomat. Sonymen qatar Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileý­berdiniń Premer-Mınıstrdiń orynbasary laýazymynda qalýy syrtqy saıasattyń ózgermeıtinin kórsetedi.

О́tken aıda syrtqy saıası arenada jasalǵan negizgi baǵyttardyń bárinde belsendilik baıqaldy. Ásirese, bul 2020 jyly qabyldanǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy saıasat tu­jyrymdamasyna tolyq sáıkes keledi. Rekordtyq qysqa merzim ishinde Shyǵys­pen (Qytaı jáne Úndistan, Shyǵys Azııa), kórshiles eldermen (Reseı jáne Ortalyq Azııa memleketteri), musyl­man álemimen, Batyspen, sondaı-aq iri halyqaralyq uıymdarmen qarym-qaty­nasty nyǵaıtý boıynsha mańyzdy qadamdar jasaldy. Sonymen, sońǵy aıdaǵy halyqaralyq saparlarǵa qys­qasha toqtalsaq. Zamanaýı álemdik saıasat­tyń, ásirese ekonomıkanyń negizgi trendteri qalyptasatyn Shyǵystan bastasaq.

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev 25 qańtarda memleket basshylarynyń «Ortalyq Azııa – Qytaı» onlaın-sam­mıtine qatysty. Joǵary deńgeıli forým Ortalyq Azııa memleketteri men Qytaı arasyndaǵy dıplomatııalyq qatynastyń ornaǵanyna 30 jyl tolýyna oraı uıymdastyryldy. Sodan kóp ótpesten-aq, 5 aqpanda, XXIV Qysqy Olımpııa oıyndarynyń ashylý saltanatynan keıin Beıjińde Qazaqstan Prezıdenti Q.Toqaev pen Qytaı Halyq Respýblıkasynyń basshysy Sı Szınpın kelissózder ót­kizdi. Kelissózder barysynda saý­da-eko­nomıkalyq baılanystardy nyǵaıtýǵa erekshe nazar aýdaryldy. Atap aıtqanda, Q.Toqaev «Bir beldeý jáne bir jol» megajobasyn odan ári damytýǵa basymdyq berdi. О́z kezeginde Qytaı basshysy sózbe-sóz aıtsaq, «Qasym-Jomart Toqaevtyń dana jáne qýatty basshylyǵymen Qa­zaqstan myqty jáne gúldengen memleketke aınalatynyn» málimdegeni shyǵystyq dilmarlyq ekeni, biraq beker aıtylmaǵany sózsiz. Qazaqstannyń bastamasymen qurylǵan, jaqyn arada búkil Azııadaǵy qaýipsizdikke jaýapty uıymǵa aınalýǵa tıis AО́SShK-niń keleshegine qatysty Komýnıstik partııa basshysynyń joǵary baǵa berýiniń de mańyzy zor.

Qytaıǵa sapardaǵy myna máselege nazar aýdarǵan jón. Beıjińge shaqyrylǵan memleketter basshylarynyń kópshiligi Qytaı astanasyndaǵy qonaqúılerge toqtady. Tarıhı máni bar Memlekettik rezıdensııaǵa úsh eldiń basshysy ǵana ornalasty. Olar Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtın, Pákistannyń Premer-Mınıstri Imran Han jáne Qazaqstan Prezı­denti Qasym-Jomart Toqaev edi. Qytaı tarapynyń bul qadamy kóp nárseden habar beredi.

Taǵy bir azııalyq alpaýyt – Úndistan da bizdiń uzaq merzimdi seriktesimiz. Joǵaryda atalǵan «Ortalyq Azııa – Qytaı» sammıtinen eki kún ótken soń, ıaǵnı 27 qańtarda Q.Toqaev Úndistan Premer-Mınıstri Narendra Modıdiń bastamasymen uıymdastyrylǵan, memleket basshylarynyń onlaın formatta ótken «Ortalyq Azııa – Úndistan» birinshi sammıtine qatysty. Kelissózder barysynda saýda máselesi de talqylandy. Máselen, Ortalyq Azııa elderi men Úndistan arasyndaǵy taýar aınalymy 2020 jyly 3 mıllıard AQSh dollaryna jetip, Qazaqstannyń úlesi 80 paıyzdy qurady. Aıta keterligi, óńirdegi úndi yqpalyn kúsheıtýge jasalǵan qadamdy 2021 jyldyń aıaǵynda baıqadyq.

19 jel­toqsanda Úndistan Syrtqy ister mınıstri Sýbramanıam Djaıshankardyń shaqyrýymen Muhtar Tileýberdi Nıý-Delıde ótken Ortalyq Azııa-Ún­distan syrtqy ister mınıstrlikteri bas­shy­larynyń 3-shi kezdesýine qa­tysty. Osy­laısha, Qazaqstannyń syrtqy saıasa­tyndaǵy taǵy bir baǵytty – «ońtústik vektordy» nyǵaıtýǵa jasal­ǵan qadamdy ańǵara alamyz.

Áńgimeden sál aýytqyp, myna máse­lege nazar aýdarsaq. Syrtqy ister mı­nıstrin Premer-Mınıstrdiń orynbasary laýazymymen úılestirý Memleket basshysynyń syrty saıasatqa basymdyq berýiniń strategııalyq mańyzyn aıǵaq­taıdy. Kópvektorly ustanymsyz syrtqy saıasat salasy mundaı úlken mánge ıe bola almaıtyny da anyq.

Qytaı men Úndistannan bólek, Shyǵys Azııa da nazardan tys qalǵan joq. Máselen, 26 qańtarda Qazaqstan Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary Shahrat Nuryshev Japonııanyń elshisi Djýn Iаmadamen, al 28 qańtarda Koreıa Respýblıkasynyń elshisi Ký Hong Sokpen kezdesti. Azııada ǵana emes, álemdik deńgeıde aıtarlyqtaı sal­maǵy bar eldermen ótken kezdesý Qazaqstanmen aradaǵy dıplomatııalyq qarym-qatynastardyń ornaǵanyna 30 jyl tolýyna arnaldy. Bul rette Ońtús­tik Koreıa elshisimen áńgime barysynda «strategııalyq seriktestik» degen sózder aıtyldy.

Prezıdent Q.Toqaevtyń Reseıge sapary da mańyzdy ról atqardy. Bul jumys sapary soltústiktegi kórshi­mizge ırrasıonaldy «allergııasy» bar jáne sodan zardap shegetin keı­bir «alarmısterdiń» panıkalyq boljam­darynyń qateligin taǵy bir ret dálel­dedi. Máselen, 10 aqpanda Reseı Prezıdenti V.Pýtınmen Máskeýde ótken kelissózderdiń qorytyndysy boıynsha 11 kelisimge qol qoıyldy. Olardyń altaýy bilim berý salasyna, qalǵan beseýi ekonomıka jáne energetıka salasyndaǵy yntymaqtastyqqa qatysty. Kelisimniń barlyǵy ózara tıimdi seriktestik qaǵıdattarynyń negizinde jasaldy. Qasym-Jomart Toqaevtyń Eýrazııadaǵy qaýipsizdik máseleleri jónindegi pikirin erekshe atap ótken jón: «Biz Reseıdiń eýrazııalyq keńistiktegi tutastyqqa qatysty ustanymyn qoldaımyz dep aıtqym keledi. Túptep kelgende bul qaǵıdat 2010 jyly EQYU-nyń Astana forýmynyń qorytyndysy boıynsha qol qoıylǵan deklarasııada tirkelgen bolatyn. Biz ózge memleketterdiń qaýip­sizdigine nuqsan keltire otyryp, óz qaýipsizdigimizdi qurý qazirgi álemde múm­kin emes jáne tıimsiz ekenimen kelisemiz». Bul – EQYU qaǵıdattaryna saı keletin strategııalyq serikteske durys qoldaý kórsetý.

Q.Toqaevtyń Reseıge saparynyń eń erekshe bóligi retinde 11 aqpanda Qazanǵa baryp, Tatarstan Prezıdenti Rýstam Mınnıhanovpen kezdesýin atap óte alamyz. Kópshilik atalǵan kez­desýde Qazaqstan Prezıdentiniń ana tilinde – qazaqsha sóılegenine nazar aý­dardy. Ortaq tarıhtan tamyr alatyn halyqtyń basshysymen qazaq tilinde aýdarmashysyz-aq túsinisti. Eki kóshbasshy saýda-ekonomıka, ınvestısııa, mádenı-gýmanıtarlyq salalar­daǵy seriktestikti keńeıtý joldaryn talqylady. Sonyń aldynda, 24 qań­tarda Q.Toqaev Qazaqstan astanasynda R.Mınnıhanovty qabyldaǵan-dy. Kezdesý barysynda saýda-ekonomıka, óndiris pen tehnologııa salalaryndaǵy seriktestikti nyǵaıtý perspektıvalaryn talqylady. Osylaısha, «sıýjet jelisiniń» úzilmegenin taǵy da baıqaı alamyz.

Sondaı-aq ótken aıda ońtústiktegi kórshilerimizben qarym-qatynasymyz júıeli túrde damydy. Osy oraıda, ártúrli masshtabtaǵy birqatar oqı­ǵany atap ótken jón. 20 qańtarda Q.Toqaev О́zbekstan Prezıdenti Shav­kat Mırzııoevpen telefon arqyly sóı­lesti. О́tken jyldyń aıaǵynda, 6 jel­toq­sanda Qazaqstan men О́zbekstan Ortalyq Azııanyń jańa tarıhynda úlken betburys retinde Odaqtastyq qatynastar týraly deklarasııaǵa qol qoıǵanyn esterińizge sala keteıik. Endi qańtardyń aıaǵynda telefon arqyly sóıleskende baýyrlas eki eldiń basshylary óńirdegi turaqtylyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etýge erekshe nazar aýdara otyryp, strategııalyq áriptestikti (atap aıtqanda, saıası, saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq, kólik-tranzıttik, mádenı-gýmanıtarlyq) odan ári damytý máseleleri boıynsha pikir almasty. Úsh aptadan keıin, 9 aqpanda Q.Toqaev О́zbekstan Respýblıkasy Olıı Majlısiniń Zań shyǵarý palatasynyń tóraǵasy Nýrdınjon Ismoılovty Aqordada qabyldady. Sol kúni О́zbek­stannyń parlamenttik delegasııasy Qazaqstan Parlamenti Májilisiniń Tóraǵasy Erlan Qoshanovpen kez­des­­ti. Sapar qorytyndysy boıynsha, О́zbekstan men Qazaqstan Par­lamentaralyq yntymaqtastyq keńesin qurý týraly kelisimge qol qoıdy. Eki kúnnen keıin, 11 aqpanda О́zbekstan Pre­zıdenti Sh.Mırzııoev Qazaqstannyń Premer-Mınıstri Álıhan Smaıylovty qabyldady. Kezdesý barysynda byltyr jeltoqsandaǵy sammıt barysynda qol jetkizilgen Ortalyq Azııadaǵy eki iri eldiń kóshbasshylarynyń ýaǵda­lastyqtaryn iske asyrý máseleleri qaraldy.

О́ńirdegi basqa da týys eldermen yntymaqtastyq ta bir orynda tur­ǵan joq. 12 aqpanda Ashhabadta eli­mizdiń Premer-Mınıstriniń birin­shi orynbasary Roman Sklıar Túrik­menstan Prezıdenti Gýrbangýly Berdimuhamedovpen kezdesti. Taraptar kólik-tranzıt, saýda-ekonomıkalyq jáne aýyl sharýashylyǵy salalaryndaǵy seriktestikti keńeıtý máseleleri boıyn­sha pikir almasty. Qorshaǵan ortany qorǵaý taqyrybynda bólek áńgime júr­gizildi.

Qyrǵyz Prezıdenti Sadyr Japarov­tyń 16 qańtarda elimizdiń bas basylymy – «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazetine bergen baǵdarlamalyq suhba­tynda Qazaqstanǵa kórsetken moraldyq qoldaýyn atap ótken jón.

Keıbir halyqaralyq sarapshylar Ortalyq Azııa elderi kóshbasshylarynyń Beıjińde Qysqy Olımpıadada birge túsken sýretke erekshe mán berdi. Ortalyq Azııa elderi boıynsha tanymal sarapshy Arkadıı Dýbnov: «Ortalyq Azııa elderiniń basshylary birlesken sýretteri arqyly álemge ózara kelispeýshilikter men pikir qaıshylyǵyn artqa tastap, kelisimge kele alatynyn kórsetýge tyrysady... Bul áreketteri Ortaazııalyq qaýymdastyqty qalyptastyrýǵa degen ısharatqa uqsaıdy. Aımaqtaǵy mem­leketterdiń basshylary Ortalyq Azııa­ny halyqaralyq saıasat sýbektisine aınal­dyrýǵa tyrysyp baǵady» dep atap ótti.

Bıyl Qazaqstannyń postkeńestik memleketterden bólek, musylman elderimen yntymaqtastyǵy jalǵasyn tapty. Máselen, 6 aqpanda Prezıdent Q.Toqaev Twitter jelisinde Túrkııa prezıdenti Rejep Taııp Erdoǵanǵa jáne onyń jubaıy Emıne Erdoǵanǵa omıkron vırýsynan tezirek saýy­ǵyp ketýlerin tiledi. Túrik kóshbas­shysynyń júrekjardy jaýaby da kóp kúttirmedi. Sondaı-aq 2 aqpan kúni Prezıdent Q.Toqaev pen Iran Islam Respýblıkasynyń prezıdenti Ibrahım Raısı telefonmen sóılesip, ekijaqty yntymaqtastyqtyń qazirgi jaǵdaıy men onyń aldaǵy perspektıvalaryn talqylady. Aıta ketetini, kelissózge Iran tarapy bastamashy boldy. Osylaısha, eldiń jańa Qazaq­stanmen ózara is-qımyl júrgizýge qyzy­ǵýshylyǵy saqtalǵanyn rastady.

«Ońtústik vektordyń» damýyna oraı, musylman álemine qatysty taǵy eki mańyzdy oqıǵa bolǵanyn atap ótý kerek. 26 qańtarda Qazaqstan Premer-Mınıstriniń orynbasary – Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi Pákistan Islam Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Makdým Shah Mahmýd Kýreshımen telefon arqyly sóılesti. Taraptar saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne gýmanıtarlyq salalardaǵy yntymaqtastyqty ǵana emes, sondaı-aq Qazaqstan men Pákistannyń halyqaralyq alańdardaǵy ózara is-qımylynyń perspektıvalaryn talqylady. Atap aıtqanda, M.Tileýberdi Qazaqstan IYU Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń aldaǵy otyrysyna Pákistannyń tóraǵalyǵyn tolyq qoldaıtynyn jetkizdi. Kelissóz týraly bastamany byltyr 2021 jyly Qazaqstanǵa qyzyǵýshylyǵy aı­tarlyqtaı artqan Pákistan da kóterdi. Osylaısha, ońtústik jáne oń­tústik-batystaǵy áriptesterimiz Qazaq­stan­nyń qańtar aıyndaǵy qaıǵyly oqı­ǵadan tez arada aıyǵyp, syrtqy saıasatynda ustanatyn dástúrli baǵytyna oralǵanyna yqylas bildirdi.

Qazaqstannyń Batys álemimen ózara qarym-qatynasy – elimizdiń kópvektorly syrtqy saıasatynyń asa mańyzdy baǵyty. Keleshekte de solaı bolyp qala beredi. Bul – eń aldymen, EO jáne AQSh elderimen ózara yntymaqtastyqqa qatysty. Bul baǵytta da asa mańyzdy saıası oqıǵalar boldy. Batystaǵy áriptester Qazaqstandaǵy saıası reformalarǵa, adam quqyqtaryn saqtaýǵa talpynysyna joǵary baǵa berdi. Qazaqstan dıplomatııalyq sypaıylyqty saqtaı otyryp, bul baǵyttaǵy prosesterdiń úzdiksiz, baıyppen joǵary álemdik standarttar men ulttyq múddeler arasyndaǵy tepe-teńdikte damyp jatqanyn jetkizdi. Batystaǵy seriktesterimizge eldegi oqıǵalar men olardyń sebep-saldaryn obektıvti baıandaý óte mańyzdy bolatyn. Muny sátti oryndaı aldyq. Al 6 qańtarda UQShU bitimgershilik kúshteriniń qatysýymen terrorızmge qarsy operasııa jalǵasyp jatqan kezde, amerıkalyq taraptyń bastamasymen M.Tileýberdi AQSh Memlekettik hatshysy Entonı Blınkenmen telefon arqyly sóılesti. Olar Qazaqstandaǵy ahýaldy, sondaı-aq jahandyq jáne óńirlik deńgeıdegi qaýipsizdiktiń ózekti máselelerin talqylady. Keıinirek, 10 qańtarda eýropalyq taraptyń bastamasymen Q.Toqaevtyń Eýropalyq Keńestiń prezıdenti Sharl Mıshelmen kelissózi onlaın rejimde ótti. Otyrysta elimizdegi ishki saıası jaǵdaıdan basqa, Qazaqstan men EO arasyndaǵy strategııalyq áriptestikti odan ári damytý perspektıvalary kóterildi. EO Qazaqstannyń osy kúnge deıingi basty saýda seriktesi bolyp qala beretinin aıta ketý kerek. 19 qańtarda M.Tileýberdi Belgııaǵa issaparmen baryp, osy eldiń jáne EO basshylyǵymen kelissózder júrgizdi. Qazaqstan men EO-nyń ekijaqty qarym-qatynastardyń barlyq baǵyty boıynsha ózara tıimdi, kópjosparly yntymaqtastyqty damytý nıeti kelis­sózderdiń negizgi arqaýyna aınaldy. Qazaqstan men Eýroodaq arasyndaǵy qarym-qatynasynyń jańa deńgeıge kóterilýine serpin bergen Keńeıtilgen áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimge 2020 jyldyń naýryz aıynda qol qoıylǵanyn eske sala ketken jón.

Kóp uzamaı, 7 aqpanda Prezıdent Q.Toqaev Aqordada EO-nyń Ortalyq Azııadaǵy arnaıy ókili, fın dıplomaty Terı Hakaldy jeke qabyldady. Qazaq kóshbasshysy EO Prezıdenti Sh.Mıshelge elimizge kórsetken qoldaýy úshin alǵysyn bildirdi. Al eýropalyq dıplomat EO memleketteri Ortalyq Azııadaǵy basty seriktesi – Qazaqstannyń damýyna múddeli bolǵandyqtan, Prezıdent Q.Toqaevtyń reformalar saıasatyn tolyq qoldaıtynyn atap ótti.

Al 2022 jyly 10 aqpanda AQSh-qa issaparmen barǵan Qazaqstan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Aqan Rahmetýllın Aq úıdiń, Kongrestiń, AQSh Memlekettik departamentiniń res­mı tulǵalarymen, «saraptama orta­lyqtarymen» jáne basqa da birqatar qurylymnyń ókilderimen kezdesti. Negizinen ekijaqty, sondaı-aq «S5+1» formatynda keńeıtilgen strategııalyq áriptestikti tereńdetý máseleleri talqylandy. A.Rahmatýllın óz kezeginde amerıkalyq tarapqa Qazaqstandaǵy keshendi saıası jáne ekonomıkalyq reformalar baǵdarlamasynyń negizgi tustaryn tanystyrdy.

11 aqpanda Qazaqstannyń Memle­kettik hatshysy Erlan Qarın Germanııa Syrtqy ister mınıstrliginiń Ortalyq Azııa, Shyǵys Eýropa jáne Kavkaz elderi boıynsha ýákiletti ókili Mattıas Lıýttenbergpen kezdesip, Qazaqstan-Germanııa yntymaqtastyǵy men onyń damý perspektıvalaryn talqylady. Taraptar kópjosparly seriktestikti odan ári damytýǵa múddeli ekenin atap ótti. Úsh kúnnen soń, 14 aqpanda M.Tileýberdi EO-ǵa múshe memleketterdiń elshilerimen kezdesti. Olar Qazaqstanǵa qoldaý kórsetip, elde júrgizilip jatqan reformalarǵa joǵary baǵa berdi (Qazaqstannyń Adam quqyqtary salasyndaǵy tabystaryn erekshe atap ótti). Odan bólek mınıstr Fınlıandııa Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Pekka Haavıstomen telefon arqyly sóılesti. Nátıjesinde, BUU men EQYU alańdaryndaǵy yn­tymaqtastyq jónindegi josparlar kelisildi.

Qazaqstannyń halyqaralyq uıym-da­r­­men yntymaqtastyǵy týraly aıta ketken jón. Sońǵy aıda SIM basshylyǵy osy baǵytta belsendi jumys júrgizdi. Syrty ister mınıstri 21 qańtarda Venaǵa jumys saparymen baryp, EQYU basshylyǵymen kezdesti. Buryn qol jetkizgen kelisimder men Qazaqstandaǵy reformalar kezinde yntymaqtastyqty odan ári damytý máselesi qozǵaldy. 31 qańtarda IYU hatshylyǵynyń bastamasymen M.Tileýberdi uıymnyń bas hatshysy Hýseın Ibragım Tahamen telefon arqyly sóılesti. Ol Qazaqstan halqy men basshylyǵyna qoldaý bildirip, qańtar aıyndaǵy oqıǵalar kezinde qaza tapqandardyń otbasylaryna kóńil aıtty. Musylman áleminiń Qazaqstanǵa qyzyǵýshylyq tanytyp, elimizdegi oqıǵalardy jiti baqylap otyrǵany baıqalady. Syrtqy ister mınıstri sondaı-aq 7 aqpanda BUU Adam quqyqtary jónindegi joǵarǵy komıssary basqarmasynyń (AQJKB) Ortalyq Azııa boıynsha óńirlik ókili Ryshard Komendamen kezdesip, osy salaǵa qa­tysty ózekti máselelerdi kóterdi. 15 aq­panda Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstri Álıhan Smaıylov AО́SShK atqarýshy dırektory, elshi Qaırat Sarybaıdy qabyldady. Ol jaqynda uıymǵa aınalatyn osy qu­rylymdaǵy Qazaqstan tóraǵalyǵynyń basymdyqtaryn iske asyrý barysy týra­ly baıandady. Qańtardaǵy qaıǵyly oqıǵalar kezinde Túrki yntymaqtastyǵy uıymdary – Túrkitildes memleketter uıymynyń Hatshylyǵy, TúrkPA, Halyqaralyq Túrki akademııasy, Túrki mádenıeti men murasy qory Qazaq­stanǵa biraýyzdan qoldaý bildirdi. Sonymen qatar 11 qańtarda elimizdegi qaıǵyly oqıǵalardyń izimen Túrki memleketteri uıymynyń Syrtqy ister mınıstrleri keńesiniń Qazaqstandaǵy jaǵdaıǵa qatysty tótenshe otyrysy ótti. 31 qańtarda Qazaqstan astanasyna Túrki memleketteri uıymynyń Bas hatshysy Baǵdat Ámireev kelip, mınıstr M.Tileýberdimen kezdesti. Qazaqstannyń Túrkitildes memleketter uıymymen seriktestigi máseleleri jáne kún tártibindegi ózekti taqyryptar talqylandy. Al 11 aqpanda belgili qoǵam qaıratkeri Ikram Adyrbekov Túrki memleketteri uıymynyń Aqsaqaldar keńesiniń úsh kúndik otyrysyna qa­tysty. Osylaısha, Qazaqstannyń túrki álemimen qarym-qatynasy da ózektiligin saqtap qaldy.

Túıindep aıtsaq, ótken aıdaǵy oqıǵalar kóp nárseni ańǵartty. Qazaq­stan álem kartasynda mańyzdy orynǵa ıe bolyp qala bermek. Shetel bizge áli de qyzyǵýshylyq tanytady. Se­riktesterimiz elimizdiń daǵdarystan keıin tez arada qaıta qalpyna kelgenin, memleket basshylyǵy áýelden jos­parlanǵan oń ózgerister men qaıta qu­rýdy jedel iske asyryp jatqanyn kórip otyr.

Eń aldymen, sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres, áleýmettik ádiletsizdikti eńserý, zańnyń ústemdigin ornatý jáne adamnyń negizgi quqyqtaryn qam­tamasyz etý jónindegi máseleler aldaǵy ýaqytta da ilgeriletile bermek. Bul baǵyttaǵy jumystardyń keleshekte jalǵasyn tabary sózsiz. Osylaısha, elimiz halyqaralyq kelisimderge berik ekenin sóz júzinde emes, isimen dá­leldep otyr. Ekonomıkany qalpyna kel­tirýge qajet sheshimderdiń bári jú­zege asyp jatyr. Bul óz kezeginde Qazaqstannyń aımaqtyq jáne álemdik geosaıasattaǵy ornyn kórsetedi. El bas­shylyǵynyń ustanymy qabyldanyp jatqan sharalardyń taktıkalyq emes, strategııalyq jáne uzaq merzimdi sıpatta ekenin aıǵaqtaıdy. Qazaqstannyń ishki ǵana emes, kópvektorly strategııasynan aınymaıtyn syrtqy saıasatyna qatysty baǵdarymyz ózgermek emes. Qazaqstan basshylyǵynyń maqsaty – «qalypqa qaıta oralý» ǵana emes, eldiń damýynda serpilis jasap, álemdegi ornyn odan ári nyǵaıta túsý.