Sıfrly qujat túpnusqamen teńestiriledi

Eń áýeli depýtat Arman Qojahmetov baıandama jasap, «Respýblıkalyq refe­rendým týraly» Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń Konstıtýsııalyq zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Konstıtýsııalyq zańynyń jobasyn jumysqa alýǵa usynys bildirgen edi. Depýtattar ony biraýyzdan qoldady.

Sodan keıin qujatty jalpy otyrys barysynda talqylady. Negizgi baıandamashy Berik Bekjanovtyń aıtýynsha, qujat respýblıkalyq referendým ótkizý kezinde paıdalanylatyn bıýlletenderdi birizdendirý maq­satynda ázirlengen. Depýtattyń sózine qaraǵanda, zań jobasyna refe­ren­dýmǵa qoıylǵan máselelerdi qamtıtyn bıýlle­tenderdegi birde-bir jaýap belgilen­begen nusqalaryn jaramsyz dep taný normasy engiziledi. Sonymen qatar usy­nylǵan jaýaptardyń barlyq nusqalary bel­gilengen bıýlletender jaramdy dep tany­lady.

«Alaıda bundaı bıýlletender daýys berý kezinde esepke alynbaıdy. Sonymen qatar, daýys berýshiniń bıýlletende kez kelgen belgi qoıý arqyly daýys berý erki naqtylanady. Bul norma, óz kezeginde, daýys berý rásimin júzege asyrý prosesinde azamattarǵa qolaıly jaǵdaı jasaıdy. Zań jobasyn qabyldaý teris jáne ózge de keleńsiz áleýmettik-ekonomıkalyq jáne quqyqtyq saldarǵa ákep soqpaıdy, bıýdjet shyǵystaryn talap etpeıdi», dedi depýtat B.Bekjanov.

Budan bólek, «Qazaqstan Respýb­lı­kasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ınnovasııalardy yntalandyrý, sıfrlandyrýdy jáne aqparattyq qaýipsizdikti damytý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy qaraldy.

Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jə­ne aeroǵarysh ónerkəsibi mınıstri Baǵdat Mýsınniń aıtýynsha, zań jo­basy memlekettik basqarýdy transforma­sııa­laýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq derek­terdi basqarý júıesin retke keltirý jáne elektrondyq qujattardy teń dárejede qoldanyp, aıasyn keńeıtýdi qamtamasyz etýge jol ashady.

«Memlekettik basqarýdy tolyq­qandy sıfrlyq transformasııadan ótki­zý úshin zań jobasynda birqatar túzetý qa­rastyrylǵan. Atap aıtsaq, memle­ket­tik apparat qyzmetinde sıfrlyq trans­­for­masııaǵa basymdyq beriledi. Bıznes úde­risterge reınjınırıng jasaý qural­dary engiziledi. Aqparattandyrý sala­syn­daǵy ýákiletti organnyń jáne oǵan vedom­stvolyq baǵynysty uıymnyń mártebesi aıqyndalady.

Sıfrlyq transformasııa qural­darynyń basty artyqshylyǵy bıýro­kratııanyń sebep-saldaryn, sonyń ishinde kúrdeli, túsiniksiz jáne kóleńkeli tustary kóp prosedýralardy alyp tastaýǵa múmkindik beredi. Reınjınırıng jasaý arqyly kózge kórinbeıtin kedergilerdi anyqtap, joıýǵa, sondaı-aq shyǵyndardy azaıtyp, kadrlyq jáne qarjylyq turǵyda únemdi ári tıimdirek bıznes-prosester qurýǵa jol ashylady.

Aldaǵy ýaqytta memlekettik basqarýdy sıfrlyq transformasııalaýdyń nátı­jesine básekelestiktiń damýyna, sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alýǵa, memlekettik qyzmetti artyq shyǵynsyz jáne jyldam alý múmkindigine qol jetkizemiz. Búgingi tań­da qajetti ınstıtýsıonaldy jáne sarap­tamalyq baza qalyptasqan», dedi B.Mýsın.

Mınıstrdiń aıtýynsha, qujatta derek­termen jumys tártibin retteýge baǵyt­talǵan túzetýler engizilmek. Derekterdi basqarý salasyna ýákiletti organdy engizip, onyń mártebesin aıqyndaý qajet. Bul biryńǵaı memlekettik saıasatty júzege asyrýǵa jáne mekemearalyq qatynasty jaqsartýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq qyzmet kórsetý nemese júktelgen fýnksııalardy oryndaý kezinde memlekettik organdar úshin aqparattyq resýrstarǵa qoljetimdilikti jeńildetý usynylady.

«Derekterdi basqarýǵa biryńǵaı talaptar belgilenedi. Osylaısha, jetekshilik etetin salalarǵa keshendi taldaý júrgizý, mem­lekettik bazalardaǵy derekterdi ózek­tendirý, onlaın tártipte dáleldi jáne tıim­di basqarý sheshimderin qabyldaý múm­kindigi paıda bolady. Sonymen qatar der­bes derekterdi qorǵaýdy qamtamasyz etý úshin aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehno­logııalardy qoldaný talaptary da kúsheıtiledi.

Jeke derekterdi jınaýdy, óńdeýdi jáne saqtaýdy júzege asyratyn aqparat­tyq júıelerdi aqparattyq-kommýnı­ka­sııalyq ınfraqurylymnyń asa mańyzdy obektileri retinde taný jáne olardy qorǵaýǵa qoıylatyn talaptardy kúsheıtý usynylady. Sondaı-aq memlekettik aqpa­rattyq júıeler men servısterde osal­dyq­tardy anyqtaý jáne joıý úshin otandyq jeke IT mamandardyń áleýetin paıdalaný usynylady», dedi B.Mýsın.

Vedomstvo basshysy sıfrly qujat­tardyń sońǵy ýaqytta keńinen paıdalanylyp jatqanyna toqtaldy. Mınıstrdiń keltirgen derekterine súıensek, byltyr sıfrly qujattardy 32 mln ret paıdalanǵan. Al 2020 jyly nebári 3,6 mln ret qoldanylǵan eken. Osyǵan baılanysty zań jobasynda elektrondy qujattardy qaǵaz túrindegi balamasymen teń dárejeli etip zańdastyrý kózdelgen. Olardy tolyqqandy qoldanýǵa kedergi keltiretin zańdardaǵy qaıshylyqtar alynyp tastalmaq.

«Zań jobasynda azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkeý jónindegi kýálikterdi elektrondyq formatqa aýys­tyrý qarastyrylǵan. Bul azamattar úshin yńǵaıly bolmaq. О́ıtkeni mekemelerge barý mindetinen bosatylady, azamat kez-kelgen ýaqytta qujatty basyp shyǵara alady nemese QR-kody bar elektrondyq nusqasyn usyna alady. Onyń ústine qu­jatty joǵaltyp alsa, telnusqa jasatý qajet emes. Azamat ózi qalasa nemese shetelge ketken jaǵdaıda qujatty qaǵazǵa basyp shyǵara alady.

Derekterdi ózektendirý eń aldymen otbasylyq jaǵdaıdan bastalýy tıis, al mundaı mańyzdy aqparat jyldar boıy AHAT bólimshelerinde jınaqtalǵan. Bul prosess jyldam jáne júıeli túrde júrýi úshin azamattyq hal aktilerin memlekettik tirkeý (AHAT) jónindegi fýnksııalar «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memle­kettik korporasııasyna beriledi. Sebebi kor­porasııada qajetti servıstik ınfraqu­rylymdar jáne quzyreti bar. Al ádilet organdarynda azamattyq hal aktilerin tirkeýdi normatıvtik retteý, ádisnamalyq qamtamasyz etý jáne baqylaý jónindegi quzyreti qalady», dedi B.Mýsın.

Árbir azamattyń sıfrly servıster men qyzmetterdi paıdalanýy úshin Ulttyq poshta operatorynyń poshta jelisi negizinde aýyldyq eldi-mekenderde arnaıy oryndar qurylmaq. «Qazposhtanyń» eki myńǵa jýyq aýyldyq bólimshelerinde elektrondy buryshtar ashylady.

«Memlekettik basqarý salalaryn sıfrlandyrý sheńberinde jer qoınaýyn paıdalanýǵa quqyq berý jónindegi aýksıondardy elektrondyq formatqa kóshirý, sondaı-aq ony ótkizý prosesin oń­taı­landyrý,  ruqsattardyń jekelegen sanattaryn berý algorıtimin avtomattandyrý arqyly adamı faktordy alyp tastaý usynylady.

Innovasııalardy yntalandyrý maq­satynda zań jobasynda ınnovasııalardy jik­teý boıynsha erejeler (prosestik jáne ónimdilikti) men tehnologııalyq kásip­kerlik uǵymyn engizý kózdelgen», dedi B.Mýsın.

Sondaı-aq jalpy otyrysta «Qazaq­stan Respýblıkasynyń Úkimeti men Armenııa Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Armenııa Respýblıkasyna munaı ónimderin berý salasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy maquldandy.

«Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq­tyń munaı jáne munaı ónimderiniń ortaq naryǵyn qalyptastyrý týraly ha­lyqaralyq shart qabyldanǵanǵa deıin Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketter arasynda munaı jáne munaı ónimderin jetkizý jekelegen ekijaqty kelisimdermen retteledi.

2020 jylǵy 16 shildede Nur-Sultan qa­la­synda Armenııa Respýblıkasyna mu­naı ónimderin berý salasyndaǵy saý­da-eko­­nomıkalyq yntymaqtastyq týra­ly keli­­simge qol qoıyldy. Taraptar mem­le­­ket­­­teriniń sharýashylyq júrgizýshi sý­bek­­­­- ti­leriniń ýákiletti uıymdardy tarta oty­­­­ryp, Qazaqstan aýmaǵynan Arme­nııa­ǵa jet­ki­zilimderdi júzege asyrýy úshin Ta­rap­tar qajetti jaǵdaılar jasaıdy», dedi zań jobasy jóninde baıandama ja­sa­ǵan Energetıka mınıstri Bolat Aqsholaqov.

Vedomstvo basshysy odaq aıasynda jasalǵan kelisimder artyq munaı ónimderin Armenııanyń neǵurlym artyq­shylyqty naryǵynda ótkizýge múmkindik beretinin atap ótti. Bul munaı ónimderiniń ishki teńgerimine oń áser etpek. Sondaı-aq Qazaqstannyń sharýashylyq júrgizetin sýbektileriniń túsimin arttyrady. El aýmaǵynan munaı ónimderin áketýdi retke keltiredi. Ishki naryqtan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderine munaı ónim­deriniń baqylaýsyz aǵynynan qorǵaıdy.

Jalpy otyrysta «1992 jylǵy 13 naý­ryzdaǵy Táýelsiz Memleketter Dostas­tyǵyna qatysýshy memleketterdiń úkimet­teri arasyndaǵy salyq saıasatynyń keli­sil­gen qaǵıdattary týraly kelisimniń qolda­nysyn toqtatý týraly hattamany ratı­fıkasııalaý týraly» zań jobasy maquldandy.

«Hattamanyń negizgi maqsaty – TMD-ǵa qatysýshy memleketter tarapynan Kelisimniń qoldanys merzimin uzartý týraly ótinimniń bolmaýyna, sondaı-aq onyń erejeleri qazirgi ýaqyt jaǵdaıynyń talaptaryna sáıkes kelmeýine baılanysty Kelisimniń qoldanysyn toqtatý.

1992 jylǵy 13 naýryzda TMD-ǵa qaty­sýshy toǵyz memlekettiń úkimetteri keli­simge qol qoıdy. Kelisimniń norma­laryna sáıkes Taraptar salyq salý qaǵıdattary men erejelerin birizdendirý negi­zinde kelisilgen salyq saıasatyn júr­gizýge jáne Dostastyqqa kiretin barlyq memleketterdiń múddelerin qozǵaıtyn negizgi salyqtardyń biryńǵaı tizbesin qoldanýǵa ýaǵdalasty», dedi zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev.

Mınıstrdiń sózine súıensek, Kelisimdi tek tórt memleket ratıfıkasııalaǵan. Kelisimge qatysýshy bes el Kelisimniń kúshine enýi úshin qajetti memleketishilik rásimderdi aıaqtaǵan joq.

«2017 jylǵy 8 qyrkúıekte Sholpan-Ata qalasynda TMD-ǵa qatysýshy memle­ket­terdiń salyq qyzmetteri basshy­larynyń Úılestirý keńesiniń otyrysynda Kelisimniń qoldanysyn toqtatýdyń oryndy ekeni týraly sheshim qabyldandy. Osylaısha, 2021 jylǵy 4 naýryzda Keli­simniń qoldanysyn toqtatý týraly hat­tamaǵa qol qoıyldy», dedi E.Jamaýbaev.

Budan bólek, jalpy otyrysta depýtat Zakırjan Kýzıev ant berip, Ekono­mıkalyq reforma jáne óńirlik damý ko­mıtetiniń quramyna saılandy. Sondaı-aq depýtat Aıdos Sarym palatanyń Halyq­aralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetine aýysty.

Sonymen qatar Májilis «2014 jylǵy 29 mamyrdaǵy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartqa Eýrazııalyq ekono­mıkalyq komıssııanyń kadr quramyn qalyptastyrý tetigin naqtylaý bóliginde ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» jáne «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Belarýs Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy Belarýs Respýblıkasyna munaı jáne munaı ónimderin berý salasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobalaryn jumysqa aldy.

Jıyn sońynda birqatar depýtat tıisti memlekettik mekemelerdiń basshylaryna óz saýaldaryn joldady.