Úmitkerlerdi tirkeý bastaldy­

Úmitkerler 11 qazan saǵat 18.00-ge deıin tirkele alady. El tarıhyndaǵy saıa­sı mańyzdy oqıǵa memleket damýynyń jańa dáýirin qalyptastyrady degen senim mol.

Nurlan Ábdirovtiń tóraǵa­lyǵy­men Ortalyq saılaý komıs­­sııasynyń otyrysy ótip, kezek­ten tys Prezıdent saılaýyn ótkizý jónindegi negizgi is-shara­lardyń kún­tizbelik jospary beki­tildi. Son­­daı-aq shet memle­ketter, halyq­­­aralyq uıymdar baı­qaý­shy­lary­nyń, shetel­­dik BAQ ókil­deri­niń qyz­­metin uıym­das­tyrý, saı­laýǵa da­ıyn­­­dyq keze­ńinde saılaý ko­mıs­­­sııa­lary­nyń múshelerin jáne saı­­laý pro­sesiniń basqa da qa­tysý­­shylaryn oqytýdy uıymdas­tyrý týraly sharalar qabyldandy.

Otyrysty ashqan Orta­lyq saılaý komıssııasynyń tóraǵasy N.Ábdirov Prezı­den­­t saılaýy el ómirindegi ma­ńyz­­­dy qoǵamdyq-saıası oqıǵa eke­­­nin atap ótti. «Qazaqstan Res­pýb­­­lı­kasy Pre­­zıdentiniń saı­la­ýyn taǵa­ıyn­daýmen saılaý sık­­li bas­­talady, ol saıası jú­ıeni jań­­ǵyr­­­týǵa negizdelgen jáne maý­­sym re­f­e­rendýmynda aza­mat­tar­dyń kóp­­shiligi qol­daǵan kons­tı­tý­sııa­lyq refor­manyń logıka­syna to­lyq sáı­kes keledi», dedi N.Ábdirov.

Ortalyq saılaý komıssııa­sy tóraǵasynyń orynbasary Konstantın Petrovtyń aı­týynsha, prezıdenttikke kan­dıdattardy usyný qu­qy­ǵy «Saı­laý týraly» Kons­tıtýsııa­­lyq zańnyń 55-baby 1-tarmaǵy­na sáı­kes bel­gi­lengen tár­tip­pen tir­kel­gen res­pýblıka­lyq qo­ǵam­dyq bir­les­­tikterge tıesili.

Usyný týraly sheshim res­­pýblıkalyq qoǵamdyq bir­­lestiktiń joǵarǵy orga­ny músheleriniń jalpy sa­ny­nyń kópshilik daýy­sy­men qabyldanady. Kandı­dat­tardyń Konstıtýsııada jáne «Saılaý týraly» Kon­stıtýsııalyq zańda qoıy­la­tyn talaptarǵa sáıkestigi Or­ta­lyq saılaý komıssııasy res­pýblıkalyq qoǵamdyq birlestiktiń joǵary organy otyrysynyń kandıdatty usy­ný týraly hattamasyna saı kandıdattyń daýysqa túsýge kelisim berýi týraly ótinishimen jáne saılaý jarnasyn tólegenin kýá­­landyratyn qujatpen bir­ge usynylǵan kezden bas­tap bes kún ishinde anyq­talady. Kópshilikti saılaý jarnasynyń mólsheri qy­zyq­­tyrmaı qoımaıtyny bel­gi­li. Jarna quny – 3 mıllıon teńge. Saılaý jarnasy kandıdatqa eger ol laýa­zym­ǵa saılansa nemese ke­min­de 5 paıyz daýys alsa, qaı­tarylatynyn atap ótken jón. Kandıdattarǵa qoıy­la­tyn talaptar: Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty bolýy; Qazaqstan aýmaǵynda sońǵy 15 jyl boıy turýy; joǵary biliminiń bolýy; jasy 40-qa tolǵan bolýy; belsendi saılaý quqyǵynyń bolýy; memlekettik qyzmette neme­se saılanbaly laýazymda ke­minde 5 jyl jumys tá­ji­rı­besiniń bolýy; mem­le­ket­tik tildi erkin meńgerýi.

– Prezıdenttikke kandı­dat­tardy qoldaý úshin oblystar, respýblıkalyq ma­ńy­zy bar qalalardyń jáne Astananyń kem degende 2/3 atynan teńdeı ókildik ete­tin saılaýshylar sanynyń kem degende 1 paıyzynyń qolyn jınaý qajet. Qol qoıý paraqtaryn berý kan­dı­dattyń Konstıtýsııa men Kon­­stı­týsııalyq zańnyń ta­lap­taryna sáıkestigin anyqtaǵannan keıin 5 kúnniń ishinde júrgiziledi. Ár kandıdatty qoldaý úshin 118 273 saılaýshynyń qoly jınalýy tıis, – dedi Konstantın Petrov.

Qazaqstan Respýblıkasy Pre­zıdenttigine kan­dı­dat­tar saılaýǵa deıingi úgit-na­sı­hat jumysyn 21 qazanda bastaıdy. Atalǵan is-shara 28 kúnge sozylady. Úgit júrgizý 18 qarasha kúni saǵat 18:00-de toqtatylady. 19 qa­ra­sha – saılaý aldyndaǵy tynyshtyq kúni. 20 qarasha daýys berý kúni, ıaǵnı saılaý. 21 qarashadan 27 qarashaǵa deıin saılaýdyń aldyn ala qorytyndysyn shyǵarý júr­gi­ziledi. 27 qarasha nátı­je­ler­di belgileý jáne saı­lan­ǵan prezıdentti tirkeý júzege aspaq.

Ortalyq saılaý komıs­sııa­synyń múshesi Sábıla Mus­ta­fınanyń málimetinshe, saılaý naýqanyna shamamen 20,5 mlrd teńge jumsalady dep kútilýde. «Saılaý komıs­sııa­­synyń 70 myńnan astam múshesiniń eńbekaqysy eń tómengi jalaqy krıte­rıı­ine saı tólenedi. 2019 jyly Prezıdent saılaýy uıymdastyrylǵanda eń tómen­gi jalaqy 42 500 teńge bol­dy. Bıyl elimizde eń tó­mengi jalaqy 60 myń teńgege kó­terildi. Búginde biz Qar­jy mınıstrligine saılaý naý­qanyna arnalǵan shy­ǵys­tardy shamamen eseptep, smetasyn usyndyq. Qazir bul másele talqylanyp jatyr. Saılaý naýqanyna 20,5 mlrd teńge kóleminde qarjy qajet dep otyrmyz. Sondaı-aq saılaý jáshikterin satyp alýǵa qarjy suradyq», dedi ol. Belgili bolǵandaı, bıyl jańadan qurylǵan úsh oblys­ta (Abaı, Jetisý, Ulytaý) saılaý ýchaskeleri ashylmaq.

Sábıla Mustafına prezıdent saılaýyna daıyn­dyq kezeńinde saılaý komıs­sııa­larynyń músheleri men saılaý úderisiniń basqa da qaty­sý­shy­laryn oqy­tý sheńberinde OSK bir­qa­tar onlaın jáne offlaın is-sharalar, onyń ishin­de Ortalyq saılaý komıs­sııa­sy­nyń ınternet saıtynyń platformasynda iske asyrylatyn qashyqtan oqytý jáne testileý ótkiziletinin habarlady. Elektorattyq oqytýdy júrgizý kezinde tómen turǵan saılaý organdarynyń joǵa­ry turǵan saılaý organ­da­ry­nyń oqytýdy júrgizýin kóz­deıtin kaskadty ádis qol­danylmaq. Komıssııa baza­synda prezıdenttikke kandı­dat­tardyń saılaý aldyndaǵy naýqanynyń uıymdastyrý-rásimdik máseleleri boıynsha saılaý aldyndaǵy shtabtar men senim bildirgen adamdar úshin oqytý semınar-keńesteri ótkiziledi. Saılaý­shy­larǵa aqparattyq, túsin­di­rý jáne jumyldyrý sıpatyndaǵy jumys úshin ro­lıkter, sondaı-aq daýys berý kúni saılaýdy uıymdas­ty­rýshylardyń ju­my­sy týraly oqý fılmin da­ıyn­daý jos­parlanýda.

Aıtpaqshy, saılaý bıýl­le­tenderinde «Bar­ly­ǵy­na qarsymyn» grafasy bolady. Iаǵnı saılaýshylar barlyq kandıdatqa qarsy daýys bere alady. «Barlyǵyna qarsymyn» grafasy zańmen qarastyrylǵan. Eger azamat birde-bir kandıdatty tań­da­ma­sa, ol barlyǵyna qar­sy daýys berýge quqyly», dedi Konstantın Petrov.

Aldaǵy saılaýda jeńiske jetken kandıdat eldi jeti jyl basqarmaq jáne ol eń joǵary laýazymdy qyzmetti bir-aq merzim atqarady, qaıta saılana almaıdy.

Ortalyq saılaý komıs­sııa­synyń hatshysy Muhtar Erman shet memleketter, ha­lyqaralyq uıymdar baıqaý­shylarynyń, shetel­dik BAQ ókil­deriniń qyzmetin uıym­­dastyrý týraly baıan­dady. Ol óz sózin­de Qazaqstan kóptegen halyq­ara­lyq uıymdardyń múshesi retinde halyqaralyq baıqaý ınstıtýtyn ashý jó­nin­degi halyqaralyq min­det­temelerin únemi oryn­­dap jatqanyn atap ótti. Shet memleketter men ha­lyq­aralyq uıymdardyń baı­qaý­shylary Ortalyq saı­laý komıssııa­symen Syrt­qy ister mı­nıstrliginiń usy­ny­sy bo­ıyn­sha akkre­dıt­teledi. Baıqaýshylar Qa­zaq­­stan zań­namasyn nemese ha­lyq­aralyq quqyqtyń jal­py jurt tanyǵan normalaryn buzǵan jaǵdaıda, tıisti saılaý komıssııasy Ortalyq saılaý komıssııasyna shet memlekettiń, halyqaralyq uıymnyń baıqaýshysyn akkre­dıtteýdi keri qaıtaryp alý týraly usynys engizýge qu­qyly. Akkredıtteýdi ótki­zý daýys berý kúnine bes kún qalǵanda, ıaǵnı 2022 jylǵy 14 qarashada elorda ýaqyty boıynsha 18.00-de aıaqtalady.

Komıssııa tóraǵasy Nurlan Ábdirov saıası ma­ńyz­dy oqıǵa buǵan deıin ótki­­­zilgen referendýmnyń zań­dy jalǵasy ekenin atap ótti. Endigi jerde saıası júıe túbe­geıli ózgerip, mem­le­­ket­tik organdardyń ba­ǵy­ty jańarady degen senim ba­sym.

Sarapshylardyń aıtýynsha, prezıdentti 7 jylǵa ǵana saılaý jónindegi sheshimniń kóptegen oń tusy bar. Máse­len, prezıdenttikten úmitker óziniń bir merzimge ǵana saılanatynyn biledi, osy aralyqta ol óz jumysyn kórsetip, eli­­­mizdegi jaǵdaıdy jaqsy jaq­­qa ózgertýge tyrysatyny tú­si­nik­ti. Sáıkesinshe, 20 qara­sha­da bolatyn prezı­dent saılaýyna túsetin ár úmit­ker­ge zor jaýapkershilik artylyp otyr.