Toǵyz joldyń torabynda ornalasqan Pavlodar qalasy úshin Ertis ózeniniń ústinen salynatyn jańa avtomobıl kópiriniń qurylysy óte mańyzdy. Sebebi Astana baǵytyndaǵy eski kópir qulaǵaly tur. Bul jol arqyly jeńil mashınalardan bólek, Ekibastuz ben Aqsý qalalaryna da kúndelikti úlken avtobýstar qatynaıdy. Kólik aǵyny bir tolastamaıtyn strategııalyq nysan jańarsa, qalany aınalyp ótip jatqan júk kólikteriniń de joly qysqara túspek.
Qurylysy sonaý 2019 jyly jobalanyp qoıǵan jańa kópirdiń máselesi uzaq ýaqytqa sozylyp keldi. О́tken jyldyń sońynda óńirimizge jumys saparymen kelgen Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Pavlodardyń orasan zor tranzıttik áleýeti bar ekenin ataı kelip, Ertisten ótetin eski kópir kólik-logıstıka salasyn damytýǵa múmkindik bermeı otyrǵanyna toqtalǵan. «Kópirdiń apatty jaǵdaıda turǵanyna biraz jyl boldy. Kópir arqyly júk kólikteriniń júrýine tyıym salynǵan. Buǵan deıin oblys ortalyǵyn aınalyp ótetin jańa kópir salý josparlanǵan. Úkimetke kelesi jyly osy jobany bastaýdy tapsyramyn. Joldy kútip ustaýǵa basa nazar aýdarý qajet», degen edi Prezıdent.
Bul tapsyrmanyń nátıjesi kóp kúttirgen joq. Byltyr qarasha aıynda Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi jańa kópirdiń qurylysy 2023 jyly bastalady dep súıinshiledi. Jalpy uzyndyǵy 2,7 shaqyrym, tórt jolaqtan turatyn jańa strategııalyq nysan eski kópirdiń janynan salynatyny belgili boldy. Onyń qurylysyna el bıýdjetinen áý basta 40,3 mlrd teńge qarastyrylsa, keıin soma 39 mlrd teńgege deıin qysqartyldy.
«QazAvtoJol» aksıonerlik qoǵamynyń aqparatyna súıensek, jańa kópirdiń qurylysy aldaǵy bir-eki aıda bastalady. Sáýir aıynda qurylysty júrgizetin merdiger – «Qazaqjolqurylys» JShS-men shart jasalǵan. Atalǵan kompanııa kezinde Astana – О́skemen tasjolynyń bóligi sanalatyn «Nurly jol» kópirin turǵyzǵanyn aıtyp ótýimiz kerek.
– Ertistiń ústinen ótetin jańa kópir eski kópirdiń oń jaǵynan 40 metr jerden salynady. Jol polısııasynyń beketi jańa kópirdiń sol jaǵynda qalyp qoıady. Qurylysy jaǵynan kópir Amerıkanyń iri qalalarynda jıi salynatyn ekstradoz tıpindegi aspaly nysan retinde turǵyzylmaq. Qurylysty 4 úlken tirek ustap turady. Mundaı konstrýksııa óziniń beriktigin dáleldegen. Ári jasalǵan joba da memlekettik saraptamadan sátti ótti. Nysanda vantaly kópirlerdegi sııaqty bolat arqandar da qarastyrylǵan. Kópirge túsetin salmaqty qurylystyń barlyq tirekterine birdeı taratý úshin júıeniń artyqshylyǵy basym. Kópirdiń qurylysy kúrdeliligi basymyraq tıpke jatady. Jumystar qys aılaryn esepke almaǵanda, shamamen 25 aıǵa sozylýy kerek. Bastapqy kezeńde daıyndyq jumystary júrgiziledi. Sebebi bolashaq kópirdiń tirekteri qaǵylatyn qala aýmaǵy bóliginde ınfraqurylymdyq kommýnıkasııalar ornalasqan. Ermak, Raketnaıa kóshelerindegi káriz jelileri men jylý jáne baılanys toraptaryn qysqartý, qaıta qurý úshin tehnıkalyq sharttardy rásimdedik. Qurylysqa óte kóp mólsherde temir armatýralar men beton qajet. Aralyq qurylysty júrgizýge arnalǵan arnaıy taıǵaq qalyptardyń ózin ázirleýge uzaq ýaqyt qajet. Aıtpaqshy álgindeı qalyptar buǵan deıin Qazaqstanda jasalmaǵan, mamandar ony tek osy kópirge arnap qurastyrmaq, deıdi «QazAvtoJol» AQ oblystyq fılıaly dırektorynyń orynbasary Alekseı Logvınenko.
Kópirdi salý kezinde qoldanylatyn materıaldardyń 95 paıyzy otandyq óndiristiki bolady dep shamalanýda. Tek vantaly bolat arqandar men aralyq qosylys júıelerin, deformasııalyq tigisterdi Qytaıdan aldyrý kózdelgen. Sebebi mundaı ónimder bizdiń eldiń aýmaǵynda shyǵarylmaıdy eken. Jańa kópirdiń uzyndyǵy 691 metrdi qurasa, oǵan qatysty barlyq joldyń uzyndyǵy 2,7 kılometrge jetedi. Normatıv boıynsha jańa kópirdiń qurylysy 25 aıda salynýy kerek. Odan soń eski kópir buzylyp, bólshektelip alynady. Oǵan shamamen qosymsha 14 aı jumsalady. Joba barlyǵy 39 aı ishinde eńserilýge tıis.
Aıtyp óteıik, ózen ústindegi eski avtomobıl kópiri qujat boıynsha 1961-1962 jyldary turǵyzylǵan eken. 2018 jyly mamandar kópirdi teksere kele onyń tirekteri men aralyq beton qabattary ábden tozǵanyn aıtyp, úlken júk kólikteriniń ótýine tyıym salǵan. Búginde salmaǵy 10 tonnaǵa deıingi kólikter ǵana kópir ústinen júre alady ári kólik quraldarynyń araqashyqtyǵy 30 metrden kem bolmaýy kerek degen ereje bar. Astana nemese Qaraǵandy baǵytynan shyqqan úlken júk kólikteri Reseıge barar bolsa, Pavlodar qalasyn ońtústik-shyǵys jaǵynan, «Nurly jol» kópiri arqyly aınalady. Bul – artyq 48 shaqyrym jol júrý kerek degen sóz. Tipti kúz ben qysta jergilikti kenishterden qalaǵa kómir tasyǵanda da aýyr júk kólikteri shahardy aınalyp kelýge májbúr. A.Logvınenko bul qolaısyzdyq 2025 jylǵa deıin jalǵasatynyn aıtady. Jańa kópirde barlyq jaılylyq qarastyrylatyn bolady. Tórt jolaqtan turatyn jańa strategııalyq nysannyń eki betkeıine qaýipsizdik jolaqtary jáne jaıaý júrginshiler joldary da salynady dep jobalanǵan.
PAVLODAR