Es bilgen shaqtan Jeńis kúni jaqyndaǵanda úlkenderdiń «Elge jete almaı qalǵan qaıran bozdaqtar-aı, qaı topyraqta qaldyńdar eken?», dep qandy soǵys qurbandaryn eske alyp otyratynyn estýshi edik. Sol surapyl ot jyldar talaı jannyń ómirin qıdy, talaıy iz-túzsiz joǵaldy. Endi biri qol-aıaǵyn berip, múgedek bolyp elge oraldy. Bizdiń búgingi áńgimemiz – soǵysta aýyr jaralanyp, qasıetti eki sózdiń arqasynda týǵan jerge aman jetken maıdanger týraly hıkaıa.
Bul áńgimeni men Aqmola oblysyna qarasty Taıtóbe aýylynyń týmasy Raýshan Hamıtqyzynyń aýzynan estigen edim. Astanadan 25 shaqyrym jerdegi Taıtóbe eldi mekeniniń kúnbatysynda, Nura ózeniniń jaǵasynda kezinde Alqa-Qarasý atty Báımen baıdyń aýyly qonystanypty. Olar Báımen, Báıet jáne Sáıet degen úsh aǵaıyndy bolǵan. Raýshan Hamıtqyzy da osy tuqymnan taraǵan urpaq.
– Aǵalarymyzdyń kópshiligi ustaz edi. Báıet babanyń nemeresi Hasen Álıakparov maıdannan jeńil jaraqatpen oralǵan. Alǵashynda Petropavlda kóp jyl ustaz bolyp, keıin Qorǵaljyn aýdany ortalyǵynda ustazdyǵyn jalǵastyrdy. Zeınetke shyqqan soń, Astanaǵa kelip, 80-nen asyp qaıtys boldy, – deıdi keıipkerimiz.
Onyń aıtýynsha, birde osy aǵasy Petropavlda turǵanda ózi qatarlas bir maıdangermen kezdesip qalady. О́ziniń tankıst bolǵanyn, bir aýyr shaıqasta qatty jaralanyp, nemisterge tutqynǵa túskenin aıtqan álgi ardager munyń Aqmoladan ekenin estigende myna oqıǵany baıandap beripti:
«Germanııada gospıtalda jatqanda eki aıaǵy tizeden joǵary kesilip, eki qolymen jer tirep júrgen Ábdirahman Qazykenov degen qazaq boldy, deıdi ol. – Bizdiń armııa nemisterdi jeńip, 9 mamyrda soǵys aıaqtaldy. Sol kezde óz eliniń jaralanǵan azamattaryn alyp ketý úshin eń alǵash bolyp Túrkııa memleketi keldi. 7-8 túriktiń dálizden ótkenin kórgen Ábdirahman palatanyń esigin ashyp qoıyp, álgi ótken adamdardyń jolyn tosyp otyrady. Jaraly jerlesterin aralaǵan soń, dálizben qaıtyp kele jatqan olardyń aldynan shyqqan Ábdirahman eki qolyn keýdesine qoıyp: «Assalaýmaǵaleıkúm», dep sálemdesipti. Eki aıaǵynan aıyrylyp, jerde domalap jatqan adamǵa jalt qarasqan túrikter ózara bir nárse sóılesedi. Sóz arasynda «musylman» dep jatqanyn túsine qalǵan Ábdirahman: «Lá ıláhá ıllallah, musylmanmyn», depti. Sol kezde aralaryndaǵy bastyǵy qolymen ıshara jasap: «Myna kisini de alyńdar», dep nusqaý beripti. Sol jerde túrikter gospıtal ashyp, aýyr jaralylardy emdeýge qaldyryp, qalǵandaryn óz elderine alyp ketedi. Sen Aqmoladan bolsań biletin shyǵarsyń, sol Qazykenov degen azamat elge jetti me eken?», dep suraıdy álgi maıdanger.
– Hasen aǵaı Ábdirahman aǵanyń elge aman kelgenin, aıaǵyna protez salyp júrgenin aıtyp beredi. Jáne ol ekeýiniń jaqyn týys bolyp keletinin, soǵystan oralǵan soń da ustazdyǵyn jalǵastyryp, úılenip, balaly-shaǵaly bolǵanyn áńgimeleıdi. Sonda qyzyljarlyq ardager bul jańalyqqa qatty qýanyp, kózine jas alypty...
«Eki qolymen jer taıanyp júrgende, kesken jerlerin dákemen tańyp, syrtynan qap kıgizip qoısa da, eki aıaqtyń ornynan aqqan qan edendi jýyp júrgen edi. Shirkin-aı, qyryq jyl qyrǵyn bolsa da, ajaldy óledi degen osy eken ǵoı», dep kúńirenipti maıdanger...
– Olar úsh aǵaıyndy bolatyn, úsheýi de soǵysqa qatysady. Úlken aǵasy Hamıt Álıakparov maıdanda qaza tabady. Odan keıingisi Muhamedrahym (Shoqan) Álıakparov maıdannan ókpesinde snarıad synyǵymen oralady. Elge kelgennen keıin ustazdyǵyn Taıtóbe, Taldykól mektepterinde jalǵastyryp, 1956 jyly qaıtys boldy. Aǵaıyndy úsheýinen de urpaq bar, – deıdi Raýshan Hamıtqyzy.
Soǵys ardageri Ábdirahman Qazykenovtiń eki aıaqtan aıyrylyp, asa qıyn jaǵdaıǵa ushyrasa da elge aman-esen jetip, keıin baqytty ǵumyr keshýine sebepshi bolǵan – «Assalaýmaǵaleıkúm» jáne «Lá ıláhá ıllallah» degen eki qasıetti sózdiń sharapaty desek, qatelese qoımaspyz. Eger ol túrik azamattaryna jolyǵyp qalyp, óziniń musylman ekendigin osy sózderimen bildirmegende jaǵdaıy qandaı bolar edi, kim bilsin...