Postmodernıster maıdany

Zeınolla Serikqalıev, Áýez­han Qodar, Álııa Bópejanova, Talasbek Ásemqulov sekildi qol­daý­shylaryna arqa súıedi. «En­digi ádebıetti biz jasaımyz» degen ekpinderi de bet qaratpaı turdy. Eger Dýlat Isabekov pen Roza Muqanova bolmaǵanda, ult­­tyq bolmystaǵy búkil aqyn-jazý­­shylardy solardyń aıaǵyna jyǵyp berýshiler tabylmaı qal­mas ta edi. Biraq osynyń bári Dıdar Amantaı degen bir ǵana jazý­shynyń atyna telingendikten aıaǵy jeke adamnyń múddesine ulasyp ketkendeı kórindi de, qa­zaq ádebıetindegi alǵashqy post­modernıstik qozǵalys jeńi­liske ushyrady. Osyǵan baıla­nysty Dıdar Amantaıdan «Kim jeń­di?» dep suraǵan edik. Jas­tyq órti basylǵan jazýshy: «Áde­bıet jeńdi» dep ekiushty ja­ýap berdi. Shynynda da osy az ýaqyt ádebıetimizge biraz jańa­lyq ákelipti. Biraz jańa­shyl shyǵarmalar jaryq kórip te úlge­ripti. Sonyń ishinde Asyl­bek Yqsannyń «Qumyrsqa», «Sháýish­ke shaǵylysqan kún sáýlesi» atty hıkaıattary men áńgimeler toptamasy bar. Bulaısha bóle-jaryp aıtyp otyrǵan sebebimiz, postmodernızm elementteri osy týyndylardan da aıqyn kórinis tapqan. Alaıda merzimdi basylymdarda basylǵanymen, áli kúnge deıin kitap bolyp shyqqan joq. Onyń «Avtobýs» atty áńgimesindegi «Úr­pi­leri qyzarǵan emshekteri jer syzǵan kók qanshyq sher­meń-shermeń etedi» degendeı tosyn jazý mashyǵy nege nazary­myzdy aýdarmaǵany da túsiniksiz. Eń qyzyǵy, álgi qanshyq ıttiń avtobýstaǵy támam jurttyń kóz aldynda kondýktor áıeldiń aýzyna kirip-shyǵyp júrgeni bolyp tur. Jazýshynyń «Aýzyna aq ıt kirip, kók ıt shyqty» degen dástúrli sóz tirkesin damyt­qany ma, álde keketkeni me, ózi biledi. Sebebi «Muhıt kondýktor áıeldiń aýzyna qalaq bas, syptyǵyrdaı aq ıt kirip, sabalaq júndi kók ıt shyqqanyn kórdi» dep ásirelep te jiberip otyr. Shyndyǵynda halyqtyń baı tili qalyptasqan sóz tirkesterin tolyqtyrýǵa asa muqtaj emes. Dese de postmodernızm de, sıýrrealızm de adamnyń ishin ǵana qazbaıdy, onyń sóz baılyǵyna da qol salady. Biraq aıtaıyn degenimiz ol emes.

Dástúrli ádebıetimizde jańa baǵyttaǵy shyǵarmalar anda-sanda adasqan qazdaı qańq ete qalatyn. О́tken jyly jas jazýshylar­dyń «Daýys» atty ortaq kitaby shyǵyp, postmodernızmdi qaıta jarq etkizdi. Sol kezde «Qazaq ádebıetinde postmodernızm qaı­dan bastalyp edi?» dep izdeý sal­­dyq. Bitik ósken shashy býryl tart­qan jazýshymyzdy óner aka­de­mııasynda leksııa oqyp turǵan jerinen taptyq. Al onyń jalǵyz qoldaýshysy Dıdar Amantaı bo­ıyn qursaǵan syr­qatyna qara­mastan, bizben birge oty­ryp suh­battasýǵa kelisim berdi.

– Asylbek, kitabyńyz osy ýaqyt­qa deıin nege shyqpaǵan? Ne kedergi boldy?

– Endi ol ózime de baılanysty shyǵar. Keńes ókimetiniń kezinde jańa shyqqan kitaptardy qýyp júrip, taýyp oqydyq qoı. Men de sondaı úmittiń jeteginde júrip qalǵan sııaqtymyn. Merzimdi ba­sy­lymdarda jarııalandy, sodan oqyp alar dep oılasam kerek. Shynymen myqty jazýshy bolsam, izdeýsiz qalmaıtynyma senimdi bolǵan da shyǵarmyn.

– Jurt jabyla maqtap ket­ken joq deńiz. Biraq ádebıe­ti­mizdiń jańa baǵyttaǵy ókil­­deri joǵary baǵalap jat­­ty. My­saly, Zeı­nol­la Serik­qalıev pen Álııa Bópe­ja­nova ózde­ri­niń maqalalary men suhbat­ta­ryn­da sizdi quby­lys dep ata­ǵa­nyn bilemiz. Ty­nym­baı Nur­ma­­ǵambetov, Talas­bek Ásem­qu­lov, Dıdar Aman­taı, qys­qasy, aıta bersek, qol­daý­­shy­lary­ńyz kóp boldy. Soǵan qa­ra­mas­tan kitap shyǵar­ma­ǵa­­­­nyńyz tań­dandyrmaı qoı­maı­dy.

– Men negizi teatrdyń ada­mymyn. Oqyǵan oqýym teatr­dyń oqýy boldy, onyń ishinde akterlikti oqydym, keıin re­jıs­serliktiń de tamyryn basyp kór­dim. Teatrdy kóp zerttedim, teatrdyń teorııasymen aınalys­tym. Qandaı qoıylymǵa qatys­saq ta, mátinniń ishine keýlep kire­miz. Sol maǵan úlken mektep bol­dy. Teatrdyń, rejıssýranyń jazýshy úshin bir paıdasy, sahnada­ǵy qoıylym eń birinshi áreketke qurylady ǵoı. Rejısser sahnada sımvoldarmen sóıleıdi. Kóp sózdilikten qashyp, naqty oıdy aıtý úshin áreketke barady. Osy erekshelik meniń jazýyma kóp kómektesti.

– Osy jaǵynan bir suraq qoıǵym kelip otyr. Men jańa qazaq ádebıetindegi postmodernıster týraly beker aıtqan joqpyn. Ádebıette de búlik bolyp turmasa, qan jańarmaıdy, óli sýǵa aınalady. Ol kezde postmodernısterdiń týyn kó­terip júrmeseńiz de, olar ózderi izdegen mysaldy sizdiń shy­ǵar­malaryńyzdan tapty. Siz­dińshe, prozadaǵy baǵyt-baǵ­daryńyz qan­daı sonda?

– Dástúrli ádebıetti bala kúni­mizden oqyp óstik. Onda da taldap, ekshep oqý degen joq. Aýyldaǵy kitaphanada qandaı kitaptar bar, bárin talǵamaı oqı beretinbiz. Bir jyly elý jeti kitap oqyppyn. Ol da jaqsy shyǵar, ıenternet joq, neshe túrli telearna joq. Biraq oqymaıtyn adam, báribir oqymaıdy eken.

– Bireý maǵan Jappar aǵa­myz­dyń kitaby qolyma túsip, sony oqyp júrip aqyn bop ket­tim dep edi. Ol kisi ádebıet ta­rıhynda atala bermeıdi. Bi­raq aýyl bala­synyń qolyna tús­keni sol bolǵan shyǵar.

– Mende de sondaı boldy. Bala kezde oqyǵan nárseler, eseıgende sanańda ózi qalqyp shyǵady eken. Qazaqtyń keıbir sózderi, keıbir sıýjetter, onyń óziniń ıdeıasy, bári oı-sanańda qaıta týǵandaı bolady. Oǵan jas kúnińde onsha-munsha mán bermeýiń de múmkin. Sondaı kúnderdiń birinde Dıdar Amantaıdyń prozalyq shyǵar­malaryna tap keldim. «Apyr-aı, osylaı jazýǵa da bolady eken ǵoı» degen oı tústi. Bálkim, Dıdar­dy taptym dep, ózimdi tap­qan bolarmyn. Ala salyp, dás­túrli ádebıetpen salystyrdym. Osy rette maǵan shyndap áser et­ken polıak dramatýrgi Tadeýsh Rýjevıchtiń «Kartoteka» atty pesasy bolatyn. Onyń endi sıýjeti bólek, ishinde absýrd ta bar, sıýrrealızm de bar, bári bar. Sodan keıin mende bir oı týdy. Osymen salystyryp, qazaqtyń kórkemdik dúnıetanymyn zertteı bastadym. Asyra maqtaý emes, biraq qazaq­tyń da kórkemdik dúnıetanymyn­da nebir qaıtalanbas uly dúnıe­ler jatyr. Bizdiń postmoder­nızm, sıýrrealızm dep júrgenimiz­diń bárin ata-babalarymyz bir-eki sózben aıtyp ketken. So­dan zerttep qarasam, qazaqtyń kór­kem­dik sanasynda teatrǵa qa­jet­ti elementterdiń bári bar eken. Bel­gili teatr teoretıgi Mark Iаkov­levıch Polıakov: «Sahna per­desi ashylǵanda, kórermen­ge qaraı aqparattar aǵyny lap qoıady. Teatr – bul aqparattyq mashına» deıdi. Al akterdiń ózi – aqparat­tyń kózi, aqparat tasýshy. Qazaq­ta osy aqparat almasýdyń ǵajap úlgileri bar bolyp shyqty. Iаǵnı, ulttyq baǵyttaǵy teatr qurýdyń alǵysharttary jetip artylady. Sonyń biri znak, ıaǵnı belgi elementi, ol tańba degen uǵymnan keńirek. Alaıda ondaı teatr ashý úshin, pedagogıkasy ıaǵnı irgetasy múldem bólek bolý kerek. Sosyn teatr jasaı almaǵan jerde, muny prozada synap kórý qajettiligi týdy. Mysaly, bir áńgimemde teatr rejısseri hanǵa qarsy shyǵatyn kórinisti bergisi keledi. Qoly­na soıyl aldyryp, aıǵaılatyp qoıady. Aqyry qazaqtyń protestik kóńil kúıi bulaı emes degen oımen, teatr­dy tastap ketedi. Aıdalada jań­byrdyń astynda qalyp, maıaǵa túnep tús kóredi. Sonda ózi she­shesiniń qursaǵynda jatady. Bul jerde teris qarap jatady degen maǵynada aıtyp otyrmyn. Áride Abaıdyń, beride Kenenniń balalary ólgende teris qarap jatyp alatynyn oqyp óstik emes pe. Aýyz ádebıetinde de osynyń birtalaı mysaly bar. Sózi ótetin bireý kelip sóılegende, ornynan turady. Sózge jyǵylady, sózge baǵynady. Meniń znak, bel­gi dep otyrǵanym sol. Teris qa­rap jatý – jalǵyzdyqtyń bel­gisi. Sheshemizdiń qursaǵynda jat­­qanda jalǵyz boldyq qoı, myna álemmen baılanysymyz kin­digimiz arqyly boldy. Men aıtyp otyrǵan znak, belgi osy. Dú­nıede birnársege qatty ren­ji­gende, sol jalǵyzdyqqa qaı­ta­dan qaıtqymyz keledi. Ol bizdiń plastıkalyq sheshimimiz. Jańaǵy áńgimede rejısser pro­testik kóńil kúı sahnasynyń she­shimin osylaı tabady. Han tó­bege shyǵa kelgende, halyq tó­beni aınala teris qarap jatyp ala­dy. Bul endi qarsylyq­tyń belgisi. Bir nárseni ymmen, ısharamen, belgimen, sımvolmen berý bizdiń ulttyq sanamyzda tur. Sýretshiler muny jaqsy qol­­danyp júr. Japondar ulttyq ­teatrlarynda osyndaı belgi­ler­di keremet paıdalanady. Bul nyshan, belgi bizdiń ádebıetimizde de bolǵan, bar. Buryn tutas uǵymǵa aınalǵan. Keıin ydyrap ketken. Barynyń ózi bir júıege túspegen. Mine, men teatrda kórsete alma­ǵan osy dúnıeni, ádebıetke qaıta ákelgim keldi.

– Ásilinde jańalyq degen kitap­qa at qoıýdan bastala ma deı­min. Osy keıingi kezde oqy­ǵan kitaptarymnyń atynyń bári jańa, sony ekenin baıqap júr­­min. Keńes zamanynda kitap­tar­­dyń aty da birizdi bolatyn. Táýel­sizdik alǵannan keıin jazý­shylar shyǵarmalaryna erkin ataý­lar qoıa bastady. Al ózderin post­modernıstermiz dep ataǵan jigit­ter oqyrmanyn kitap atymen de tańǵaldyrǵysy keldi. Siz de myna povesińizdiń atyn «Sháýishke shaǵylysqan kún sáý­lesi» dep qoıǵan ekensiz. Al­da kitabyńyz shyqsa, «Alyp ba­lyq kúrsingende» degen at ber­­­­mekshisiz. Bul túsinikti, al «sháýish» degen ne?

– Men teńizdiń jaǵasynda týdym, ózen boıynda óstim. Jazda balyq aýlap, qysta konkı tepken aýyl balalarymyz. Bizdiń basseıinimiz de, muz aıdynymyz da tabıǵı boldy. Sonda úlken kisilerdiń sózin tyńdap júremiz. Sol este qalyp qoıady eken. Kúz­de alǵash terezeniń áınegindeı ǵana juqa muz qatady. Sony «sháýish» deıdi. Balalyq jasamaı júrmeımiz ǵoı. Mektepke bar­ǵan-qaıtqanda tas laqtyryp, te­sip ketemiz. Mundaǵy sháýish te jańa men aıtqan belgige jatady. Jaqsylyq pen jamandyqtyń ara­syndaǵy juqa perde. Biraq arǵy jaǵy da, bergi jaǵy da ala­qan­daǵydaı kórinip turady. Esh­teńeni jasyra almaısyń. Jumeken Nájimedenovtiń «Qasqa aıǵyr» atty óleńinde «sháýish» degen sóz bar eken. Qazaq tili neg­izi álemdegi baı úsh tilge kirip tur emes pe? Orys tili aralasty, basqa til aralasty. Sóıtip, sanamyzdan syzy­lyp ketken sóz­derdiń biri bolar dep oılaımyn. Ondaı sózder biz­diń tilimizde kóp sııaqty. Sózben birge sanamyz da kúńgirt tartqan sekildi.

– Dıdar Amantaıdyń «Biz ádebıette halyqtyń aýzynda bar beıneli sózderdi kóp qaı­ta­­lap ketemiz» degen sózi bar. Ja­­ńasha beıneli sózder oılap ta­býy­myz kerek deıdi ǵoı endi. Siz de osyndaı oıda boldyńyz ba?

– Qazaqy ortada ósken soń, siz aıtqandaı beıneli sózder adamǵa sińip qalady eken. Men japondardyń ertegilerinen bas­tap, talaı ádebı dúnıelerin oqy­dym. Kavabata bar, Akýtagava bar, kóp. Sonda bulardan baıqa­ǵa­­nym, adamı qarym-qatynas­taǵy náziktik bizben uqsas eken. Bizde estirtý degen bar emes pe. Qýanyshty da, qaıǵyny da adam shoshyp ketpesin dep, jolyn taýyp estirtedi. Tóbeden túskendeı tars etkizbeıdi. Japondarda da týra osyndaı eken. Ádebıetinde ulttyq belgilerdi kóp qoldanady. Bul meniń oıymsha energııa almasýdy bildiredi. Biz qozy-laqpen, qulynmen, botamen alysyp óstik qoı. Oınaımyz, sıpaımyz, jem beremiz. Osydan energııa almasý qajettiligi týyndaıdy. Osyndaı ulttyq qasıetter báribir bir jerden shyǵady.

– Túsindim. Endi mynany su­­raıyn. Osy ózara qarym-qa­­ty­nas degenińiz, tek energııa al­ma­sý­dan ǵana turmaıdy. Ol kon­­flıktige de aparady. Onyń bir my­salyn joǵaryda aıt­tyńyz. Han­ǵa narazylyq bil­dirgen ha­lyq, tóbeni aınala te­ris qarap ja­typ alady dedińiz. «Shá­ýishke shaǵy­lysqan kún sáý­lesi» pove­sinde keıipkerler ara­synda kon­flıkti joq. Keri­sinshe adamnyń óz ishindegi kon­flıkti basa kór­setilgen. Únemi qaıtalana beretin detaldardan negizgi keıipkerdiń ishinde arpalys júrip jatqanyn kóremiz. Balyqqa barǵanda muz jarylyp, sýǵa ketken dosyn bir eseppen qutqarmaı qalady. Biraq bar arman-tilegine qoly jetken kezde ózi de jarqabaqtan jup-juqa sháýish qatqan kólge sekirip óledi. Sebebi kúzde otbasy­men jańa qatqan sháýishti qyzyqtaý­ǵa kel­gen saıyn, juqa muzdyń astynan dosynyń beınesin kóre beredi. Sháýish bir jaǵy aına sııaq­ty, odan óz beıneńdi de kó­rip turasyń. Biraq sháýish sý be­tinde kóp jatpaıdy, az kúngi mindetin oryndaıdy da qalyń kók muzǵa aınalady.

– Bir jaqsy tanysym ne iste­se de joly bolmaı júripti. О́zi bir eýropasha oılaıtyn jigit edi. Sol bir psıhoanalıtık taýyp alyp, soǵan barypty. Ol sonda «Seniń ata-anań kóz jastaryna tunshyǵyp ketken adamdar eken. Saǵan sodan kedergi kelip tur» depti. Jańaǵy poveste baıqasa­ńyz, keıipkerimizdiń qyzynyń kózi birese qara, birese jasyl bolyp kórinedi. Ákesi keıde onyń betine qarasa da, naq beınesin kóre almaı qalatyn kezder jıi qaı­talanady. Iаǵnı, kishene qyzdyń ózi bar, biraq beti joq. Osyny jo­ǵa­r­ydaǵydaı znak, belgi dep túsinýge bolady. Endi ol osyndaı páleden qyzyn qutqarýy ke­rek. Keıipker shyndyǵynda sháýish­tiń astynan dosynyń beı­ne­sin kóre bergendikten ólmeıdi. О́ziniń qyzynyń betin kóre alma­ǵandyqtan óledi. Bul jerde ká­dim­gi betperde, maska sheshýshi ról oınap tur. Áńgimemizdiń ba­syn­­daǵy balasy ólip, qaıǵyǵa bat­­qan adamnyń betin kórsetpeı teris qa­rap jatyp alýy osydan shyǵady.

– Iá, biz ondaı da narazylyq nyshany, belgisi baryn umyt­tyq. Sondyqtan da bir-birimiz­di túsiný qıyndap barady. Japon qoǵa­myndaǵydaı ishki úıle­sim­dilik bizde joq.

– Bizdiń osy umytshaqty­ǵy­myzdan urpaǵymyz qasiret shek­peýi kerek.

– Bárekeldi. Bizde nege ishki úılesimdilik joq ekenin jaqsy aıttyńyz.

– Ata-babalarymyz osynyń bárin bilgen. Abaı, Kenenderge deıin bolǵan.

– Jaqsy eken. Biz postmoder­nısterde ulttyq negiz joq dep keldik. Úlken qarsylyqqa ushy­­­raǵandaryńyz da sodan shy­­ǵar. Endi áńgimeńizdi tyńdap otyr­­sam, kerisinshe ulttyq bol­­mysymyz­ǵa tereńirek boı­laǵa­nyńyz baı­qa­lady. Joǵa­ry­daǵy «Post­mo­dernızm, sıýrrealızm degen­der­di ata-babamyz bir-eki-aq sóz­ben aıtyp ketken» degen paıy­myńyzdyń astaryn da endi túsin­dim. Biraz dúnıege kózimdi ashqan áńgimeńiz úshin kóp rahmet!

P.S.: Sonymen postmoder­­nıs­ter­di Zeınolla Serikqalıev, Álııa Bópejanova, Talasbek Ásem­qu­lov sııaqty zeıindi qalam­ger­­lerimizdiń nege qoldaǵanyn oqyr­­man da túsingen shyǵar dep oılaı­­myz. Árıne, bir-eki detal, eki-úsh shtrıhpen báriniń ba­ǵa­­syn berip qoıdyq deýden de aýlaq­­pyz. Neǵylsa da táýel­sizdik al­ǵannan keıingi postmoder­nıs­ter qozǵalysy odan ári da­myp kete alǵan joq. Biraq olar­dyń ornyna jas býyn, jańa tol­qyn keldi. Endigi basty suraq, olar postmodernızmdi ulttyq qun­dylyqtarǵa baǵyndyra ala ma, másele sonda. Áıtpese ne ózimiz tu­shynbaıtyn, ne ózgeler kerek qylmaıtyn postmodernızmniń bo­lashaǵy jarqyn emes. Osy tur­ǵyda dástúrli ádebıet pen postmodernızm elementterin sheber úılestirgen Asylbek Yqsan­­nyń mysaly basqalarǵa da úlgi bolsa eken deımiz.

Sóz sońynda pikirimiz jan-jaq­ty bolý úshin, sol kezde al­ǵashqy býyn postmodernıs­ter­­ge jas ta bolsa, bas bolǵan Dıdar Amantaıdyń oıyn da qosa jarııa­laǵandy jón kórdik.

Dıdar Amantaı: – Ádebıet bir jaǵynan qoǵamda júrip jatqan prosesterdiń aınasy sııaqty kó­rinedi ǵoı. Táýelsizdik alǵannan keıin sóz ónerin burynǵydaı qa­tań baqylaýda ustaıtyn ıdeolo­gııa álsiredi. Sol kezde erkin jas­­tar sahnaǵa shyqty. Mysaly, bıik ıntellektýal Ámirhan Bal­qy­­bekti aıtýǵa bolady. Jazý­shy­­lardyń ishinde odan basqa da bir­­nesheýin ataýǵa bolady. Biz endi alǵashqy áńgimelerimizdi sek­­seninshi jyldardyń aıaǵy, toq­­sanynshy jyldardyń basynda jaza bastadyq. Táýelsizdik toq­san birde dúnıege keldi. Sol kezde jańa talǵamnyń qandaı bolýy kerektigi jóninde kúres júrdi me dep oılaımyn. Qandaı kórkem­dik talǵam bizge qajet? Sosrealızm­di boıyna myqtap sińirgen qazaq áde­bıetinde úl­ken kúres júrip jat­ty. Búkil ke­ńes ádebıeti sos­realızmniń kó­leń­kesinde tur­dy. Batysta da rea­lızm bolǵan ke­zinde. On to­ǵy­zynshy ǵasyrda, my­saly. Bi­raq olarda basqasha rea­lızm bol­dy. Al bizde sosrealızm­de ómir­diń qandaı ekenin sol qal­pyn­da kórsetkisi keldi. Odan keıin oǵan sosıalıstik nasıhat qo­syldy. Sóıtip, ult ádebıeti ózi­niń baǵytynan adasty. Biz sol kezde álem ádebıetindegi on to­­ǵy­zynshy, jıyrmasynshy ǵa­syr­­lardaǵy tájirıbeni paıda­lan­­ǵymyz keldi. Onyń ishinde mo­der­nızmdi aınalyp ótý múmkin emes.

– Modernızm, postmoder­nızm jóninde kóp áńgime aıtyl­­dy. Onyń basynda óz­deriń tur­­dyńdar. Tipti bireý post­mo­­der­nızm qane dese, se­niń sý­re­­tiń­di kóse­tetindeı dáre­jege jet­tik. Áı­teýir ádebıet­tegi ja­ńa­lyq­tyń bárin izdep otyr­dyń­­dar ǵoı. My­na dástúrli áde­bıetke kish­ke­ne qan jú­girt­kileriń keldi. By­laısha aıt­qanda, nıet túzý deý­ge keledi. So­laı boldy emes pe?

Dıdar Amantaı: – Árıne, solaı boldy. Bir qyzyǵy, bizdiń toqsanynshy jyldardyń basynda ádebıetke ákelemiz degen dúnıelerdiń barlyǵy jıyrmasynshy ǵasyrda Eýropada boldy. Soǵan óz tarapymyzdan da ózgeris engizgimiz keldi.

– Iá, ony túsindim. Al endi Asylbek Yqsan degen jazýshy sol suranysqa qalaı dóp kelip qaldy?

Dıdar Amantaı: – Asekeńniń klassıkalyq úlgide jazylǵan áńgimeleri bar, sonymen qatar modernıstik, postmodernıstik baǵytta jazǵan shyǵarmalary da bar. Barlyǵy da asa bir saýatty, sapaly dúnıeler ekeni biz­­di selt etkizdi. Anyq moder­nıst nemese postmodernıst dep aıta almaımyz. Biraq bári­bir shy­­­­ǵarmalarynan tosyn bir kom­­­­po­zı­sııalyq sıýjet kóri­nip tura­tyn edi. Biz stıhııaly túr­de jaz­saq, Asekeńniń jaz­ǵan­darynda úlken bir tártip bar edi. Jańa ózi aıtqandaı, bir sa­la­nyń jańaly­ǵyn ekinshi sala­ǵa qosqan jazý­shy. Men pesadan prozaǵa kelge­nin aıtyp otyrmyn. Bizde retti­lik bolmaýy múmkin. Al Asekeńde er­kindikti óte bir uqyptylyqpen paıdalanǵany kórinip turady. Ol neden kórinedi? Aýa jaıylmaı, ornyqty jazýdan kórinedi. О́ner degenimiz ómirdiń naq kóshirme­si emes, ózgertilgen kóshirmesi. Iаǵnı, kórkemdik qospasy bar dep aıtýǵa bolady. Sol kezde Ase­keńniń jazǵandarynan me­niń bir baıqaǵanym, taptaýryn bol­maǵan tyń taqyryptardy jazatyn. Tek qana qazaqy túsinik deńgeıinde qalmaǵan, álemdik ónerden tú­sinigi bary biline­tin. Siz mysal kel­tirgen «Avtobýs» atty áńgi­me­sin modernıstik shyǵarma dep baǵa­laımyn. «Sháýishke tús­ken kún sáýlesi» povesinde de post­mo­dernıstik elementter paı­da­la­nylady. Al «Qumyrsqa» po­vesi árqandaı áde­bıettegi túrli baǵyt­tarǵa ­sa­lyp, jeke taldaýdy qajet ete­di. Asylbek Yqsan bir basyn­da dástúrli ádebıet pen post­­moder­nızmniń qospasy bar jazýshy.

– Rahmet.

P.S.: Osy arada kómeıimizge taǵy bir suraq kelip qaldy. Dás­túrli bolsyn, modernıstik bolsyn, el oqysa boldy emes pe? Biraq, bul suraǵymyzdy Dıdarǵa qoı­ǵymyz joq. Sebebi, munyń ja­ýaby onsyz da belgili edi. Túbi qandaı aǵymǵa tússek te, oqyr­many bar ádebıet ozady. Tek jún tútip otyryp, feodalızmnen kommýnızmge ótip ketken Dýlat Isabekovtiń keıipkeriniń kebin kımesek boldy.