Astana qalasyndaǵy Dostyq úıinde Qazaqstan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń orynbasary – Prezıdent Ákimshiligi QHA hatshylyǵynyń meńgerýshisi Marat Ázilhanovtyń tóraǵalyǵymen Qazaqstan halqy Assambleıasy Keńesiniń keńeıtilgen otyrysy ótti.
Keńes otyrysynyń kún tártibinde Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Ádiletti Qazaqstan: birlik, turaqtylyq, damý» atty Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HHHII sessııasynda bergen tapsyrmalaryn oryndaý máseleleri, sondaı-aq «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyn iske asyrý úshin qurylǵan Parlamenttegi «Bir el – bir múdde» depýtattyq tobynyń qyzmeti talqylandy. Bul depýtattyq birlestik óz jumysyn bıyl maýsym aıynda bastady. Ony sarapshylar parlamentarızm damýynyń jańa kezeńi dep baǵalap otyr. Sebebi jalpyulttyq birlikti nyǵaıtý máseleleri boıynsha palataaralyq jáne partııaaralyq ózara is-qımyldyń naqty quraly qalyptasty.
Keńes otyrysynda Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek, Mádenıet jáne aqparat vıse-mınıstri Qanat Ysqaqov, sondaı-aq Senat depýtattary Nurtóre Júsip pen Zakırjan Kúzıev baıandama jasady. Jıyndy ashqan QHA tóraǵasynyń orynbasary Marat Ázilhanov Respýblıka kúni qarsańynda uıymdastyrylyp otyrǵan bul is-sharanyń mańyzyna toqtala kele: «Elimizde ótken konstıtýsııalyq reforma, Prezıdent, Parlament jáne barlyq deńgeıdegi máslıhattar saılaýy, Ulttyq quryltaı forýmdary, «Ádiletti Qazaqstan» ıdeıasy el damýyna jańa serpin berdi. Bul ádilettilik vektory, azamattardyń memleketti basqarýǵa qatysýynyń jańa múmkindikteri, qosymsha áleýmettik jáne saıası baspaldaqtar», dep atap ótti.
Birlik pen yntymaqty tý qylǵan el qoǵamynyń ártúrliligi – jekelegen bólikterden turatyn qurylym emes, bólinbeıtin birtutas aǵza ekendigin atap ótken ol memlekettik tildiń halyqty biriktirýshi kúshin arttyrý qajettigine toqtaldy. «Biz «Adal azamat» tujyrymyn tek ıdeologııalyq konstrýktor retinde emes, qoǵamnyń negizi jáne qozǵaýshy kúshi dep tanytýymyz kerek. Sonymen qatar memlekettik tildiń halqymyzdy biriktirýshi faktor retindegi rólin kúsheıtý – ýaqyt talaby. Elimizde barlyq ulttyń múddesin kózdeıtin salıqaly til saıasaty júrgizilip keledi. Bul – bárimizdiń qundylyǵymyz, jetistikterimizdiń kilti. Qazaq tilin damytý basqa tilderge nuqsan keltirý arqyly júrgizilip jatpaǵanyn umytpaý kerek. Ol – bizdiń azamattyq biregeıligimizdiń sımvoly. Qazaqstan halqy Assableıasynyń osy baǵyttaǵy eńbegi óz jemisin berip keledi», dedi Marat Ázilhanov.
El halqynyń etnosaralyq birligin arttyrý baǵytynda jasalyp jatqan jumystarǵa toqtalǵan Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev elimizde bıylǵy oqý jylynan bastap tárbıe jumystaryn kúsheıtý maqsatynda birtutas tárbıe baǵdarlamasy iske qosylǵanyn atap ótti. «Baǵdarlama sheńberinde 2023-2026 jyldarǵa arnalǵan josparǵa sáıkes assambleıa jastarymen birlesip, bilim oryndarynda arnaıy pedagogıkalyq, psıhologııalyq túsinikterin jetildirý boıynsha biliktilikti arttyrý kýrstary, beıbitshilik pen kelisim sabaqtary, motıvasııalyq kelisimder, ózara qarym-qatynas ádebi taqyrybynda kezdesýler ótkiziledi», dedi ol.
Sonymen qatar bilim alýshylarǵa memlekettik tildi úıretý boıynsha júıeli qadamdar iske asyp jatqanyn áńgimelegen oqý-aǵartý mınıstri mektepke deıingi, orta, kásiptik-tehnıkalyq bilim berý júıesinde «Biz ártúrlimiz, biraq teńbiz», «Birligimiz – áralýandyqta» qaǵıdattaryna negizdelgen aýqymdy is-sharalar udaıy uıymdastyrylyp otyrǵanyn atap ótti. «Osy baǵyttaǵy naqty is-sharanyń biri – «Qazaqsha oılaý» jobasy. Balabaqshadan bastalyp, odan ári bastaýysh synyptarda jalǵasatyn bul joba arnaıy ádisteme negizinde barlyq oqýshynyń erte jastan memlekettik tildi meńgerýine jol ashady. Búgingi tańda joba mektepterde aprobasııadan ótip, joǵary nátıje kórsetip otyr. Joba osy oqý jylynan bastap el mektepterinde kezeń-kezeńmen engizý kózdelgen», dedi mınıstr.
Sonymen qatar keńes barysynda ózge qatysýshylar da birqatar uıymdastyrýshylyq máseleni talqylady. Senat depýtaty Nurtóre Júsip Parlamenttegi ózi jetekshilik etetin «Bir el – bir múdde» depýtattyq tobynyń maqsaty men jumysyna toqtaldy. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqy Assambleıasynyń XXXII sessııasynda «Bir el – bir múdde» depýtattyq tobyn qurý týraly bastama kótergen bolatyn. «Senat bıýrosy osy topty qurdy. Elimizdegi qoǵamdyq kelisim men ulttyq birlik salasyndaǵy memlekettik saıasatty zańnamalyq turǵyda qamtamasyz etý máselesin kelisý – toptyń basty mindeti. Jumystyń bul túri Parlament pen Qazaqstan halqy Assambleıasynyń ózara tıimdi is-qımylyna jáne azamattyq qoǵam ınstıtýttary arasyndaǵy etnosaralyq qatynastardy úılestirýge yqpal etedi. Toptyń quramynda Parlamenttiń 30 depýtaty bar», dedi senator.
Sonymen birge, Nurtóre Júsip jıyn basynda kóterilgen negizgi másele – memlekettik tildiń elimizdegi ultaralyq tilge aınalýyna qatysty da oıyn bildirdi. «Qazirgi kúni aqparattyq júıe qarqyndy damyp keledi. Sonyń ishinde jasandy ıntellekttiń orny erekshe. Oqý-aǵartý mınıstri men Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri bul baǵytta oılary men bastamalaryn ortaǵa saldy. Onyń bárin depýtattar qoldaıdy. Rasynda, biz tilimizdi zaman kóshinen qaldyrmaımyz desek, osy baǵytqa kóńil bólýimiz kerek. Bul jerde IT mamandarymen birlesip jumys júrgizýimiz qajet. Sonymen qatar assambleıa jastary qolǵa alyp otyrǵan «Úıde sóıle» jobasyn erekshe aıtqym keledi. Biz Parlament depýtattary tarapynan oǵan qyzý qoldaý kórsetýge daıynbyz», dedi ol.
Keńes otyrysy aıasynda uıymdastyrylǵan Oqý-aǵartý, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrleriniń QHA Keńesiniń múshelerimen kezdesýi barysynda qatysýshylar erkin formatta ózderin tolǵandyrǵan suraqtarǵa tolyqqandy jaýap alyp, etnomádenı birlestikterdiń ókilderin qyzyqtyrǵan máselelerdi talqyǵa saldy.