Shetel asqan qazaq balasy ata-anasyn izdep júr

Onyń týǵan kezdegi tolyq aty-jóni – Sardar Beknuruly Baı­mahanov. Amerıkadan kelgen erli-zaıypty Brıýs pen Sıýzan Babkoktar ony baýyryna basqanda sábıge óz tekterin jáne jańadan Pol esimin bergen. Balanyń óz atyn ekinshi esim retinde qaldyrypty. Mine, sol sábı búginde 24 jasta. Ol Iýta shtatyndaǵy Solt-Leık-Sıtı qalasynda tura­dy, osy shtattaǵy ýnıversıtette bilim alady.

2020 jyly elimizdiń birqatar aqparat quralynda Pol Sardar esimdi qazaq balasy óziniń bıologııalyq ata-anasyn izdep júrgeni týraly aqparattar ta­ra­ǵan bolatyn. «Ol kezde 21 jas­ta edim. Meni asyrap alyp, baǵyp-qaǵyp ósirgen áke-she­shem kishkentaı kezimde qazaq eke­nimdi, Qazaqstannan kelge­nim­di aıtatyn. Bala kúnimde oǵan asa mán bermedim. Alaıda ese­ıe kele ózimniń túr-álpetim otbasymdaǵy basqa balalardan ózgeshe ekenin ańǵara bastadym. Sóıtip, 2020 jyly Facebook-tegi amerıkalyq qazaqtardyń tobyna ózimniń qazaq ata-anamdy tapqym keletinin aıtyp, jazba jarııa­ladym», deıdi ol. Sodan beri arada 3 jyl ótse de, ókinishke qaraı, Pol Sardar ata-anasyn áli taba almapty. Biz AQSh-taǵy qandasymyzben baılanysqa shy­ǵyp, óziniń ómiri jáne qazaq ata-anasy týraly tolyǵyraq málimet aldyq.

«Amerıkalyq áke-sheshem me­ni­men birge Qazaqstannan taǵy eki qyzdy asyrap alypty. Rozalı jáne Ennı esimdi eki ápkem bar. Úsheýimiz 2000 jyly Taraz qalasynan AQSh-qa jańa otbasyna qonys aýdarǵanbyz. Áke-sheshem Brıýs pen Sıýzannyń ózde­riniń 5 balasy bar jáne Taı­vannan taǵy 2 balany asyrap alǵan. Bárimizdi qosqanda 10 bala bir otbasynda ósip-óndik», deıdi keıipkerimiz.

Áke-sheshesi ol ómirge kelgende berilgen birqatar qujatyn saq­­tap qoıypty. Týý týraly kýá­­ligindegi málimet bo­ıyn­sha, týǵan ákesiniń esimi – Bek­nur Baımahanov, anasy – Elmıra Qalmahanbetqyzy Baı­­ma­ha­nova. Anasy ony 1999 jyly 16 qyrkúıekte Taraz qala­syna qarasty Qumshaǵal stan­sa­syn­da­ǵy perzenthanada ómirge ákel­gennen keıin sol jerde tas­tap ketken. Keıin ol qaladaǵy «Bóbek» sábıler úıine berilgen. Ame­rıkalyq erli-zaıypty ony sol jerden 2000 jyldyń 8 aqpanynda asyrap alypty.

«Qazirgi kúni Amerıkadaǵy ómirime eshqandaı shaǵymym joq. Tamaǵym toq, kıimim kók. Jaǵdaıym jaqsy. Osyndaǵy áke-sheshem óte meıirimdi tamasha adamdar, otbasyndaǵy baýyr­la­rymmen de bala kúnimizden tatý-tátti óstik. Shamamen 3-4 jas­qa kelgenimde áke-sheshem meni asyrap alǵandaryn aıtty. 2020 jyly týǵan ata-anamdy tabýǵa bel býyp, áke-sheshem saqtap júrgen qujattarymdy áleýmettik jeli arqyly kóptegen uıymdarǵa, jýrnalısterge, maǵan kómekteskisi kelgen qa­ra­paıym azamattarǵa ji­berdi. Olar Qazaqstandaǵy biraz jerge hat jazyp, izdeýge at­sa­lysty, biraq ázirge nátıje joq», deıdi Pol Sardar.

Bıyl mamyr aıynda ol eki dosymen birge tuńǵysh ret tarıhı Otanyna kelip qaıtypty. «Qasymdaǵy dostarym da men sekildi kishkentaı kezinde ame­rıkalyqtar asyrap alǵan qa­zaq­tyń balalary. Úsheýmiz Otanymyzdy kórý úshin saparǵa shyqtyq. Eń aldymen, Astanany araladyq. О́mirimde osynsha kóp qazaqty alǵash ret kórip, tań-tamasha boldym. Astanadan keıin biz Taıler (qazaqsha aty – Talǵat) dosymyzdyń týǵan qalasy – Pavlodarǵa bardyq. Sol jerde ol óziniń bıologııalyq ata-anasyn taýyp, kezdesti. Bul bir umytylmas sát boldy. Osydan soń bir dosymyz Amerıkaǵa qaıtty da, biz Taıler ekeýmiz aldymen Almatyǵa, sosyn meniń týǵan qalam – Tarazǵa saparladyq. Maǵan eń qatty áser etken osy jer. О́ıtkeni ózim ómir esigin ashqan perzenthanany da kórip qaıttym. Biraq ókinishke qaraı, ata-anamdy taba almadym. Soǵan qaramastan, maǵan qazaq mádenıeti men taǵamdary, Qazaqstannyń ózi de qatty unady. Osy saparym barysynda tarıhı Otanym týraly kóp aqparatqa qanyqtym», deıdi qandasymyz.

Pol Sardar Solt-Leık-Sı­tı­de turatyn dosy Neıt (qa­­zaq­sha aty – Rýslan) ekeýi Facebook-te asyrap alynǵan qa­zaq­tardyń tobyn ashqan. Olar ózderi sekildi tarıhı ata­jur­ty­nan jyraqta ómir keship jatqan qandastardyń basyn qosýdy qalaıdy. «О́zim ómir súretin Iýta shtatynan 13 qazaqty taptym. Biz shyn máninde kóp ekenbiz. Solardyń bárin bir jerge toptas­tyryp, aralas-quralas bolyp, bir-birimizdi qoldap otyrǵymyz keledi», deı­di.

2020 jyly Pol Sardar Qazaq­standaǵy ata-anasyn izdeýdi bas­ta­ǵanda birqatar jany jaısań azamattar oǵan kómekteskisi ke­lip, memlekettik mekemelerge, sonyń ishinde halyqty qujat­tan­dyrý isine jaýapty Ishki ister mınıstrligine hat joldapty. Alaıda mınıstrlik kómektese al­maıtynyn aıtyp, olardy Jam­byl oblysynyń ákimdigine ótinish jasaýǵa keńes bergen. Biraq ol jaqtan da mardymdy jaýap bolmapty. Pol Sardardyń ata-anasynyń aty-jónderi bel­gili bolsa da, olardy taýyp alý­ǵa ázirge múmkindik bolmaı tur. Sondyqtan amerıkalyq qan­da­symyz buqaralyq aqparat qural­da­ry arqyly kópshilikten kómek suraıdy jáne bir kúni ata-anasymen kezdesetinine senedi.

«Anańmen kezdesseń, oǵan eń birinshi ne aıtar ediń?» dep saýal tastadyq. «Men, eń aldymen, ony qushaqtaıtyn edim, meni de qushaqtaýyn ótiner edim. Sosyn men onyń Qazaqstandaǵy ómiri qalaı ekenin suraımyn, ózimniń de Amerıkada qalaı ómir súrip jatqanymdy aıtyp beremin. Sodan keıin meni perzenthanada tastap ketýine ne sebep bolǵanyn bilgim keletinin aıtar edim», deıdi ol. «Anańa degen renishiń bar ma?» degen saýalymyzǵa: «Eshqandaı renishim joq. Men sol jyldary Qazaqstanda qandaı qıyn jaǵdaı bolǵanyn bilemin. Bálkim, ol meni baǵyp-qaǵa almaıtynyn túsingen soń, jaqsyraq ómir súrsin dep sheteldikterdiń asyrap alýyna jaǵdaı jasaǵan shyǵar dep oılaımyn», dep jaýap berdi.

Pol Sardar ana tilinde sóıleı almaıdy. Sondyqtan onymen aǵylshyn tilinde áńgimelesýge týra keldi. Ol óziniń ana tilin, ulttyq mádenıetin tereńnen tanyp bilgisi keledi. Sondyqtan bolashaqta tarıhı Otanyna kóship kelýge de qarsy emes. «Birjola kóship kelmesem de, ýaqytsha atajurtymda turyp, tilimdi, má­denıetimdi, salt-dástúrimdi úı­rensem degen maqsatym bar. Al eger qazaq qyzyna úılenip jatsam, bálkim, josparym ózgerip, atajurtqa túbegeıli qonys aýda­ryp qalýym da ǵajap emes. Alaı­da Amerıkada otbasyn qurý úshin qazaq qyzyn tabý qıyn ǵoı», dep aǵynan jaryldy.