Nobel naqyshtary: Eń jas laýreat

Oǵan joǵary marapat 2014 jyly beıbit ómir jolynda júrgizgen kúresi úshin ta­bystalǵan. Iýsýfzaı 11 jasynan bastap BBC arnasynda blog júrgizý arqyly tanymal boldy. Ol Talıban bıligin, olardyń Svat alqabyn baqylaýǵa alǵanyn, qyzdarǵa bi­lim alýǵa shekteý qoıǵanyn álemdik arenada ashyq jazdy. Qyzdardyń saýatyn ashýdy jaqtaǵany úshin 2012 jyly tálipter Ma­lalaǵa oq atyp, aýyr jaraqattaıdy. Sol oqı­ǵadan keıin ol Ulybrıtanııaǵa emde­lýge jiberildi. Biraq jigerli qyz myqty dáriger­lerdiń arqasynda aman qalyp, qaı­tadan kúresin jalǵastyrdy. Árkim taıta­lasý­ǵa sha­masy jetpeıtin onyń mundaı batyl qa­da­myn álem jurtshylyǵy joǵary baǵalady.

Oıynshyqqa aınalǵan syılyq

Marııa Kıýrı hanym men onyń kúıeýi Per Kıýrı ekeýi de álemge áıgili ǵa­lym­dar. Radıoaktıvti ǵylym sa­la­­­syna qosqan úlesteri adamzat tarı­­­hynda ól­sheýsiz jańalyq bolyp baǵa­­landy. Bir­aq bizdiń aıtpaǵymyz basqa.

Nobel syılyǵyn eń alǵash bolyp, eki ret ıelengen tulǵa retinde tarıhta qalǵan Marııa Kıýrı hanymnyń úıine qonaqtar keledi. Kenet olar Ulybrıtanııanyń patshalyq ǵylym qoǵamy tartý etken altyn medaldi eki qyzdyń oıynshyq retinde oınap júrgenin kórip, qatty tańǵalady. «Mynadaı qasterli syılyqpen balalaryńa oınatyp qoıǵanyń qalaı?», dep jaǵasyn ustaıdy. Sonda Marııa Kıýrı «Meniń ǵylymnan ózge eń uly mindetim – urpaq tárbıeleý. Syılyq – meni jigerlendirý úshin berilgen oıynshyq qana» dep jaýap beredi. Áıgili Albert Eınshteınniń «Ol – álemdegi ataq-dańqqa elitpegen jalǵyz adam» degeni osyny meńzese kerek.

Tuńǵysh laýreat

Ádebıet salasy boıynsha tuńǵysh Nobel syılyǵynyń ıegeri atanǵan Rene Sıýllı Prıýdomnyń shyn esimi – Rene Fransýa Arman Prıýdom.

1901 jyly Sıýllı Prıýdom kitapta­ryndaǵy erekshe kórkemdik qýat, joǵary ıdealızm, sondaı-aq shynaıylyq pen talant qatar ush­tasqany úshin Nobel syılyǵynyń alǵashqy laýreaty atanǵan. Mundaı qurmetke Lev Tolstoıdy laıyq kórgen ádebı qaýymy úshin bul kútpegen jańalyq boldy. Quttyqtaý sózinde akademııa múshesi S.D.Vırsen aqynnyń izdenimpaz, eshteńeni qalt jibermeıtin aqylymen adam júregine jol taba alǵanyn aıtady. Sıýllı Prıýdomnyń shyǵarmashylyǵyn zertteýshiler aqynnyń fransýz ádebıetine yqpaly týraly aıtqanda: «Ol fransýz poezııa­syn túnekten jaryqqa shyǵardy, pessı­mızmnen pozıtıvızmge toltyrdy» desedi. Biraq ókinishtisi, óz zamanynda úlken tanymal­dylyqqa ıe bolǵan aqynnyń esimi búginde fran­sýzdyń jas aqyndaryna arnap ózi taǵaıyn­daǵan shákirtaqysy beriler kezde ǵana atalyp júr.