Ahýal turaqtaldy

Shyǵyndar eseptelip jatyr

22 sáýirdiń keshindegi habarǵa qaraǵanda Toqsan bı aýylynyń tusyn­daǵy deńgeı – 39 sm-ge, Kre­shen­ka aýylyndaǵy deńgeı – 20 sm-ge, Sergeevka qalasyndaǵy deńgeı 7 sm-ge tústi. Sol sııaqty Babyqburlyq, Aqqanburlyq, Imanburlyq sııaqty Esildiń sala­la­ryndaǵy sý deńgeıi de 5-16 sm aralyǵynda túsken.

Petropavl qalasynyń ózinde sý basqan shaǵyn aýdandardaǵy tasqynnyń zardabyn joıý ju­mys­ta­ry júrgizilip jatyr. Máselen, Oıqala shaǵyn aýdanyna jyljymaly sorǵy stansasy ornatylyp, turǵyn úılerdiń mańyndaǵy sýdy dalaǵa aıdaý jumystary bastaldy. Bul jumys­tardy júzge jýyq mehanı­ka­lan­dy­rylǵan brıgadalar júr­giz­edi.

Qala irgesindegi Beskól aýylynda turǵyndardyń shyǵynyn esepteý jumystary da bastalyp ketti. Aýyldyń Esil ózenine jaqyn qonystanǵan úılerin sý basqan edi. Sonyń biri Svetlana Baranovskaıanyń úıi eken. Aıtýyna qaraǵanda, 11 jyl turǵan úıine byl­tyr ǵana jóndeý jasapty.

«Biz shyǵyndy anyqtaýshyǵa úıdiń barlyq jaǵdaıyn, sonyń ishinde sýdan irigen tusqaǵazdardy, jıhaz­dardy, dıvandardy, asúı jıhazdaryn, edendi – bárin kór­settik. Ol bárin tizip, fotoǵa tú­sirip, jazyp aldy. Úı múlik­te­­riniń ishinen biz tońazyt­qy­shy­myzdy ǵana joǵaryǵa shyǵa­ryp, qutqaryp úlgergenbiz. Qalǵan dúnıe­niń bári sýda qalǵan edi», deıdi ol.

Ázirge úılerdiń shyǵynyn anyqtap júrgen baǵalaýshy Mıdhat Fashýtdınov qana. Bes­kólde barlyǵy 200-deı úıge sý kirgen. Sondyqtan baǵalaýshynyń jumysy ushan-teńiz ekeni kórinip tur.

«Aldymen úıdiń ózine qansha­lyqty shyǵyn kelgenin baǵa­laı­myz. Sondaı-aq jasalǵan jóndeý jumystarynyń qashan bol­ǵany, basqa da jyljymaıtyn múlik­ter­diń shyǵyny anyqtalady. Búlingen múlikter tizimin jazǵan aktimizge úı ıesi kelisimin berip qol qoıady. Al turmystyq tehnı­ka­nyń qanshalyqty jaramdy nemese búlingenin arnaýly maman baǵalaıdy», dedi ol.

Osy aýdannyń turǵyn-úı kom­mýnaldyq sharýashylyǵy bóli­miniń bas mamany Jánibek Qoıshybaev baǵalaýshynyń jumy­sy ońaı emes ekenin jetkizdi. «Ol áli Semıpalat, Bogolıýbov, Nadejka aýyldarynyń úılerin de aralap, búlingen múlikterin tizimdeıdi», dedi ol.

Tasqynnan zardap shekkenderge kómektesetin qoǵamdyq shtab­tyń da jumysy qaýyrt. Onyń qyz­met­ker­leri evakýasııalyq be­ketter ashylǵannan beri tur­ǵyndarǵa túrli túsindirme ju­mystaryn, psıhologııalyq tur­ǵydan tynyshtandyrý áreket­terin jasap júr. Shtab basshysy Aıgúl Muratova: «Qazir qyzmetkerlerimiz ótemaqy qu­jat­taryn daıyndaýǵa kómek­te­sip jatyr. Ekinshi deń­geı­de­gi bank­termen zardap shegýshiler úshin bankke barmaı-aq bekettiń ózinde jatyp esepshottar ashýǵa kelisim jasaldy. Sosyn zardap shegýshiniń qujattary jumyspen qamtý orta­lyǵyna jetkiziledi», deıdi. Osy shtabtyń qyzmetkerleri qaıy­rym­dylyq kómekterdi bóle­tin beket­terdiń jumystaryn da úı­les­tiredi eken.

Kómek qolyn sozǵandar kóp

Qyzyljardyń qyzmet kórsetý oryndarynyń bári de zardap shegýshilerge qoldan keletin kóme­gin usynyp jatyr. Máselen, keıbir shashtarazdar dúısenbi kúni M.Jumabaev kóshesindegi evakýasııalyq beketke baryp, shashy men saqaly ósip ketken jandarǵa tegin qyzmet kórsetti. Mundaı bastamany alǵashqy bolyp kótergen – qol astynda 14 shash­taraz qyzmet etetin barbershop dırektory Tatıana Kablýkova.

«Bizge jataqhanaǵa ornalasqan zar­dap shegýshilerdiń shashyn alyp berý usynyldy. Olarǵa baryp, tegin qyzmet kórsettik. Sondaı-aq adam kóp ekenin aıtyp, ınstagramǵa post jazǵan edik, basqa shashtarazdar da bizdiń bastamamyzdy qoldady», deıdi ol.

Shashtarazdardyń tegin qyz­me­tin kórgen turǵyndardyń biri – Aqmaral Rústemova. Olardy Zarechnyı kentinen 9 sáýirde evakýa­sııalapty. «Jurttyń bári qoly­nan kelgen kómegin jasap jatyr. Qaıyrymdylyq paketterin ákelip, túrli zattar, azyq-túlik jetkizip, volonterler tynym almaıdy. Búgin, mine, shashtarazdar da kelip, shashymyzdy tegin alyp berdi. Bárine rahmetimdi aıtamyn», dedi ol.

Tasqynnan zardap shekkenderge tipti qalany jylýmen, elektr jaryǵymen qamtamasyz etetin «Sevkazenergosbyt» JShS da jeńildik berip jatyr. Kásiporyn evakýasııaǵa shyǵarylǵan sátinen bastap zardap shegýshi úılerdiń qojaıyndary elektr energııa­sy men jylý úshin tólenetin shyǵyndardan bosatylatynyn jarııalady. Turǵyn úı máseleleri sheshilgenshe tipti burynǵy eseptelgen aqshany tólemegeni úshin beriletin aıyppul sanksııalary men ósimnen de bosatylady delingen kásiporynnyń habarlamasynda. Bul úshin zardap shegýshiler M.Jumabaev kóshesindegi 66 úıde uıymdastyrylǵan arnaýly orynǵa baryp, qujattaryn kórsetýi kerek eken. Aýdandardaǵy sý basqan aýyldardyń turǵyndary jeńildik alý úshin kásiporynnyń aýdandyq ýchaskelerine qaıyrylý kerek.

Jol jóndeýshiler sý tartylyp, jóndeýge múmkindik týǵan jol ýchaskelerin iske qosyp jatyr. Respýblıkalyq mańyzy bar «Jezqazǵan-Petropavl» jolynyń 250 metri shaıylyp ketken edi. Qazir osy jol jóndelýde. Aldaǵy ýaqytta bolatyn tasqynǵa tótep berý úshin joldyń astyna 3 temir-beton qubyry ornatylyp jatyr. Bul qubyrlar sýdy joldyń betine shyǵarmaı, qarsy jaqqa aǵyzyp jiberer degen úmit bar. Jóndeý jumystaryn júrgizip jatqan «Qazavtojol» fılıaly dırektorynyń orynbasary Qanat О́serbaev osy jumysqa 4 aýdaratyn mashına, 1 tıegish jáne 2 ekskavator tartylǵanyn aıtty. «Jóndeý jumystaryn osy aptanyń aıaǵyna deıin aıaqtaýǵa tıispiz», dedi ol.

О́tken joly dóńde ornalasqan Prıbrejnyı aýylyn sý baspa­ǵanyn, alaıda onyń aralda qal­ǵanyn jazǵan edik. Endi osy aýylǵa áskerı ınjenerler pontondy ótkel salyp jatyr. Bul – áskerı qarý-jaraqtardy ózenniń bir ja­ǵy­nan ekinshi jaǵyna ótkize alatyn pontondar. Osy ótkelmen araldaǵy aýylǵa azyq-túlik, jem-shóp, tehnıkalar jetkiziledi.

Bizdiń adamdar osylaı tabıǵat apatymen alysyp jatqanda Petro­pavl­ǵa fransııalyq velosaıa­hatshy da jetipti. Ol Máskeý qala­sy­nan shyǵyp, Reseıdiń Maga­dan qala­sy­na deıin barýǵa bel baılaǵan eken. TJD qyzmetkerleri ony aman-esen ózenniń tynysh jaǵyna shy­ǵa­ryp saldy. 40 jastaǵy saıahatshy Magadanda qalǵan atasynyń izin kórmek kórinedi.

Qazir Qyzyljarǵa aǵylǵan qaıy­rymdylyq kerýenderi tolas­tamaı tur. Eki kún buryn As­tanadan «Saýap» qoǵamdyq qory­nyń atynan júk mashınasy toly kómek jetkizildi. Onyń ishinde aýyzsý, azyq-túlik, qajetti qural-saımandar bar. Qonaev qala­­synyń ınjenerlik-saperlik brı­ga­dasynyń qyzmetkerleri de aqsha jınap, kómek zattaryn jet­kizdi. Olardyń kómegi aralda qalǵan Prıbrejnyı aýylynyń turǵyndaryna joǵaryda aıtylǵan pantondy ótkelmen jetkizildi.

Jasyldar partııasy delinetin «Baıtaq» ta óz kómegin kórsetip jatyr. Olar zardap shekken óńirlerge 90 mln teńgeniń júgin artqan fýralar attandyrypty. Bizge kelgen júktiń arasynda generatorlar, tońazytqyshtar, mıkrotolqyndy peshter, balalarǵa arnalǵan kıim­der bar. Tipti sýǵa kıetin gıdrokostıýmder men rezeńke etikter de júr. Qarsy alýshylardyń aıtýy­na qa­raǵanda, 60 túrli zattar bar eken.

Oblystaǵy Qazaqstan halqy Assambleıasy fılıalynyń múshe­le­ri de qarap qalǵan joq. Olar QHA-nyń «Júrekten júrekke» jobasynyń aıasynda áreket etip, keıbir etnos ókilderi ózderiniń tarıhı otandarynan kómek uıym­das­tyrýdy qolǵa alyp otyr. 20 tonnalyq sondaı bir kómek Reseıdiń Ingýsh respýblıkasynan jetti. Ony uıymdastyrǵan oblystaǵy Cheshen-Ingýsh mádenı ortalyǵynyń tóraǵasy Sultan Gadzıev pen QHA janyndaǵy kásipkerler assosıasııasynyń Mańǵystaýdaǵy fılıalynyń dırektory Janbolat Tangıev eken. «Júk aman jeter me eken, shekaradan ótý qıyn bolmaı ma nemese shaıylǵan jol bir fors-majorlyq jaǵdaı týǵyzbas pa eken dep biraz alańdadyq. Qudaıǵa shúkir, bári sátti boldy», dedi S.Gadzıev.

Soltústik Qazaqstan oblysy