• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Ǵylym 25 Shilde, 2024

«Sezual» tehnologııasy Amerıkada damymaq

160 ret
kórsetildi

BUU-nyń WSA ǵylym jáne joǵary tehnologııa salasyndaǵy syılyǵyna ıe bolǵan «Sezual» – ın­klıýzıvti qala» tehnologııasyn endi álemniń 100-den astam elinde qoldaný kózdelip otyr.

Injener-ónertapqysh Ǵa­lymjan Ǵabdiresh «Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlegi Nur­bek Eńsebaevpen birlesip jasa­ǵan «Sezual» zamanaýı tehnologııasyn AQSh-tyń mektep, ki­taphana, bank jáne beıin­dik uıym­darynda qoldanýdy maq­sat etip otyr. Qazir atalǵan teh­no­logııany shetel naryǵy­na en­gizip, beıimdeý jumysta­ryn qolǵa aldy. Sóıtip, olar zamanaýı tehnologııany álemdik sarapshylar qaýymdastyǵy men kommýnıkasııa quraldary arqyly jarnamalap, BUU-ǵa múshe elderde damytpaq.

«Inclusive sity Sezual» – kórý, estý, sóıleý jáne tirek-qozǵalys apparatynyń jumysy buzyl­ǵan jandarǵa erkin qımyldaýǵa, qorshaǵan ortada ózin eshkim­nen kem sanamaı ómir súrýge múm­kindik beretin aqparattyq-kommýnıkasııalyq jáne jasandy ıntellekt negizindegi tehnologııa. Onyń navıgasııa jáne ymdaý tilin taný ishki júıesi qozǵalýǵa, tıimdi qarym-qaty­nas jáne jazbasha aqparatqa qol jetkizýge kómektesedi.

Ǵ.Ǵabdireshtiń aıtýynsha, za­ǵıp jáne nashar kóretin adamdar úshin ázirlengen «Sezual» qurylǵysy «sezu» jáne «al» sóz tirkesinen quralǵan. Bıolokator 15 metr radıýsta aınaladaǵy zatty kórsetedi. Apparatty mo­ıynǵa taǵyp, odan taraıtyn tol­qyndar arqyly muqtaj jandar ózi betimen qozǵalyp, sportpen de aınalysýǵa bolady.

Osydan bes-alty jyl bu­ryn kóziniń torly qabatyn kúı­dirip alǵan Ǵalymjanǵa dári­ger kómegi bolǵanymen, ol za­qym­danǵan janaryn ózdi­ginen saqtap qalýdyń jolyn iz­deıdi. Jańa tehnologııaǵa júgi­nedi. Osylaısha, matematıka pániniń oqytýshysy zamanaýı ǵylymnyń múmkindigi zor ekenine kózi jetedi.

«Aldymen álemdegi osy­ǵan uqsas qurylǵylardy zert­te­dim. Olardyń balama túri kóp bolǵanymen, az qoldanyla­dy. Sondaı-aq mundaı qurylǵy­lar kúndelikti tirshilikten múl­de alshaq jatyr. Qoldaný da kúrdeli. Al «Sezual» quryl­ǵy­­sy arqyly zaǵıp adamdar aınaladaǵy jandy, jansyz zat­­tardy birden tanıdy. Dala­da serýendep, tipti velosıped te­bedi. Alǵashynda jańa qu­ryl­­ǵyǵa qyzyqqandar az boldy. Shyndyǵyn aıtqanda, oǵan senbedi. Sondyqtan ony qoldaný­shylardy barynsha sendirýge týra keldi», deıdi ol.

О́nertapqysh-ǵalym «Sezual» apparatynyń qoldaný aıasyn keńeıtý úshin biraz mekemege barǵan. Biraq olar ynta bil­dir­genimen, deni sóz júzinde qal­ǵan. Degenmen ózi izdenisin toq­tatpaıdy. Aqyry ǵalymnyń biregeı jobasy burynǵy Den­saýlyq saqtaý mınıstri S.Qa­ıyrbekovanyń tikeleı qolda­ýy­men 2010-2012 jyldary qol­daý taýyp, iske asady. Osydan keıin Ǵ.Ǵabdiresh «Global inclusive innovation» múgedekter bir­les­tigin qurdy. Devaıs 2020 jyly startap prototıpin ázirleý jáne zertteý júrgizý úshin Dúnıejúzilik banktiń grantyn jeńip aldy. «Bolashaq» baǵ­dar­lamasynyń túlegi Nurbek Eńsebaevpen birlesip, jobany jetildirý jumysyn qolǵa aldy.

Aıtalyq, qurylǵynyń kó­me­gimen zaǵıptar saýsaq ushy ar­qyly árip tanyp, ol áripti sózge, keıin sóılemge aınaldyrady. Sonymen qatar daýystyq kómekshiniń de ózindik fýnk­sııa­sy oılastyrylǵan. Osy tehnolo­­gııa arqyly balalar da jyldam oqyp úırenedi. Al oqytý barysynda tıflopedagogtiń kómegi qajet. О́kinishke qaraı, elimizde tıflopedagogter joqtyń qasy. Búginde «Sezual» qurylǵysy úshin qorytyndy, saraptama bazasy qalyptasyp, braıl qarpi jáne zaǵıptarǵa arnalǵan karaoke arqyly ózin-ózin úıre­tý oqý nusqaýlyǵy ázirlendi. Mu­nymen qosa ónertapqysh­tar ázirlegen oqý quraly mýzyka­lyq saýattylyqty meńgerýge jáne aspaptarda oınaýǵa múmkin­dik berse, «Bone» qulaqqaby­men áýen, aýdıomátin tyńdaıdy. Al lokomotıv tehnologııa­sy omyrtqa jaraqaty bar naý­qas­tardyń otasyz jyldam ońa­­lyp ketýine yqpal etedi. Son­­daı-aq ónertabys ıeleri za­ǵıp adamdarǵa qajet bankter­de, ha­lyqqa qyzmet kórsetý orta­lyq­­­tarynda qol qoıýǵa arnalǵan ban­komat ázirledi.

Búginde Ǵ.Ǵabdiresh daıyn­daǵan 30-dan astam joba ınklıý- zııalyq múmkindiginiń joǵa­ry­­ly­ǵymen erekshelenedi. Onko­logııa salasynda qol­danyla­tyn «EROB» baǵ­dar­la­masy durys ­em tańdaýǵa múm­­kindik berse, ­smart júıe ar­qyly naýqastar­dyń ­hal-ahýa­lyn anyqtaıdy. Sonymen birge mamandar múm­kindigi shekteýli adamdarǵa ar­nalǵan jobalardy daıyndap, engiz­gennen ke­ıin jańa tehnologııany paı­dalanyp, álemniń ekologııalyq máselelerin sheshýge nazar aýdar­maqshy.

Dúnıejúzilik densaýlyq saq­taý uıymynyń deregi boıynsha álemdegi zaǵıp jandardyń deni oqı almaıdy. Bizdiń eli­mizdegi resmı tirkelgen zaǵıp adam­dardyń sany 80 myńnan asady. Olardyń 10 paıyzǵa jýyǵy bala jasynan orta mektepte bilim alsa, eresek kezinde janarynan aıyrylǵandardy oqytatyn arnaıy oryn joq. Sondyqtan jasy úlken zaǵıp adamdarǵa arnal­ǵan braıl qurylǵynyń ózdi­ginen úırenýde, ázirshe bala­masy joq. Onyń kómegimen qazaq, orys, aǵylshyn, tipti arab tilin úırene alasyz. Búginde elimizde braıl qarpi arqyly ózdiginen bilim alý synaqtan nátıjeli ótip, zaǵıp jáne nashar kóretin adamdarǵa arnalǵan tıflo quraldar tizimine engen. Onyń alǵashqy ónimin Atyraý qalasyndaǵy arnaıy mektep oqýshylary men Astana qalasynda kózi kórmeıtin bala­larǵa arnalǵan mektep «Shevron» kompanııasynyń demeýshiligimen qoldanyp jatyr.

Bir sózben aıtqanda, óner­tabysshylar Qazaqstanda jasal­ǵan qurylǵyny BUU elderinde damytý arqyly onyń álemdegi, sondaı-aq óz elimizdegi qoldaný aıasyn keńeıtýdi oılastyrýda. Qazirgi tańda olar jańa tehno­logııanyń bar múmkindigin ja­ryq álemniń bir sátin saýsaǵy­men ǵana sezine alatyn jandar­dyń kádesine jaratý maqsatynda jumys istep jatyr.

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar