Aınalasyn alabota basqan, azynaǵan jeldiń ótindegi qalaǵa kezinde «Aqmola tóńiregi qolaısyz, balshyq pen batpaqqa orman óspeıdi» dep sáýegeılik jasaǵandar qateleskenin dáleldeýge asa kóp ýaqyt qajet bolǵan joq. Búginde Astana aınalasyndaǵy jasyl beldeýdiń aýmaǵy 100 myń gektarǵa jetti. «Ormany bardyń qorǵany bar» deıdi halqymyz. Shahar aýasynyń tazalyǵyn qamtyp, ystyqta saıa, sýyqta pana bolyp turǵan orman – búginde bas qalanyń qorǵany. Endi tek qalanyń syrty ǵana emes, ishi de jasyl jelekke aınalyp keledi.
Orman beldeýi qalyptasqannan keıin Aqmolanyń baıaǵy dúleı daýyly, ala quıyn borany báseńdep, beti qaıtty, halyqtyń ómir súrýine qolaıly jaǵdaı týǵyzdy. Bul – Arqaǵa kóshken Astananyń tolaıym jetistikteriniń biri. Astana ákimdiginiń dereginshe, bıyl bas qalada bir mıllıonǵa jýyq jasyl jelek (aǵashtar, butalar, kóshetter) otyrǵyzylady. Qazirdiń ózinde onyń biraz bóligi egilgen. О́tken senbide elordada Dúnıejúzilik tazalyq kúni (World Cleanup Day) jáne «Taza Qazaqstan. Astana – tazalyq pen tártiptiń úlgisi» ekoaksııasy aıasynda jalpyqalalyq aýqymdy senbilik ótti.
Barlyq aýdanda saıabaqtar, skverler men aýlalar tazartylyp, qaıyń, emen, shyrsha, qaraǵaı, sıren sııaqty qylqan japyraqty jáne japyraqty eki myńnan astam aǵash otyrǵyzyldy.
Ekologııalyq aksııaǵa qala turǵyndary, eńbek ujymdary, memlekettik organdardyń qyzmetkerleri, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri (bazarlar, saýda-oıyn-saýyq ortalyqtary, kafeler, meıramhanalar jáne basqalar), eriktiler, máslıhat depýtattary men úkimettik emes uıymdar, mádenıet jáne sport qaıratkerleri qatysty. Aksııa sheńberinde qaladaǵy, aryqtardy, káriz jelilerin sanıtarlyq tazartý, kóshelerdi, trotýarlardy, qoǵamdyq keńistikter men aýlalardy tazalaý, sondaı-aq jasyl jelekterdi kútip-baptaý jáne saýda nysandaryna irgeles aýmaqtardy jınaý, ruqsat etilmegen qoqys úıindilerin joıý jumystary júrgizildi.
Baıqońyr aýdanyna qarasty jerlerge atalǵan ákimdiktiń qyzmetkerleri, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń músheleri, «Qazaq gazetteri» JShS-ne qarasty mekeme qyzmetkerleri kóshet otyrǵyzyp, bas qalany abattandyrýǵa óz úlesin qosty. Kravsov pen Pýshkın kósheleriniń qıylysyndaǵy gúlzardy tazalap, 100-ge jýyq qaıyń jáne úıeńki kóshetterin otyrǵyzdy.
«Zııaly qaýym ókilderi retinde biz qalanyń tek qana turatyn jer emes ekenin túsinemiz. Bul – bizdiń mádenı ortalyǵymyz, maqtanyshymyz jáne bolashaq urpaqqa qaldyratyn muramyz. Onyń tazalyǵyna degen kózqaras – belgili bir maǵynada ózińe degen kózqaras. Eger aınalasy las bolyp, tártipsizdik ornasa, mádenıetti jáne bilimdi adam atanýy múmkin emes», dedi Jazýshylar odaǵynyń múshesi, jazýshy Mádı Aıymbetov.
«Jalpyhalyqtyq senbilikke qalanyń 62 myńnan astam turǵyny, 5 myńnan astam kásiporyndar men uıym qatysty. Polıgonǵa 170 tonna qoqys shyǵaryldy, aıaldama pavılondary, baǵdarsham nysandary, jerasty jáne jerústi ótkelderi jýylyp, 730 júk kólik jáne tıeý tehnıkasy tartyldy. Ekoaksııa kezinde 4 ruqsat etilmegen polıgon joıyldy. Qordalanyp qalǵan kúl-qoqysty shyǵarý úshin 90-ǵa jýyq aýyr júk reısi jasaldy. Osylaısha, qala turǵyndary Astananyń tazalyǵy men tártibine belsendi úles qosty. Alda bul jalpyqalalyq senbilikter turaqty negizde ótkiziledi», deıdi uıymdastyrýshylar.
Kásipkerlik nysandarynyń 5 myńnan astam ókili de ekologııalyq aksııaǵa qatysyp, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri, kásiporyndar, saýda ortalyqtary, №1 Indýstrııalyq park, salondar, kafeler, dúkender, basqa da jeke kompanııalar men uıymdar óz nysandaryna irgeles aýmaqtardy tazalady.
«Aldaǵy ýaqytta da osyndaı is-sharalardy jıi ótkizip, oǵan turaqty qatysamyz. Biz óz qalamyzdy óte jaqsy kóremiz, onyń taza ári ádemi bolǵanyn qalaımyz», deıdi elordalyq kásipker, «Cominvest Group» zaýytynyń dırektory Dáýren Takeev. Ol sondaı-aq kásipkerlerdi kórshiles aýmaqtarǵa da kóńil bólýge shaqyrdy.
Aıtýly is-sharadan qalamyzdaǵy ónerpazdar da tys qalǵan joq. Erlan Malaev, Baqyt Qajybaev, Ádil Ahmetov, Samal Eslıamova, Asylhan Tólepov bastaǵan tanymal akterler, otandyq estrada juldyzdary men mádenıet qaıratkerleri Kereı men Jánibek handar eskertkishiniń mańyn abattandyrýǵa atsalysty.
«Túrli qalalardan, elderden kelgen qonaqtar qalamyzdyń tazalyǵyna árqashan tánti bolady. Sondyqtan biz, óner adamdary qalanyń tazalyǵyna úles qosýǵa mundaı senbilikterge, tazalyq aksııalaryna turaqty túrde qatysamyz», dedi akter Erlan Malaev.
Dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasy men Nura aýdanynyń ákimdigi birlesip, «Han Shatyr» oıyn-saýyq jáne saýda-sattyq ortalyǵy mańyna emen, qaıyń, qaraǵaı syndy 100-ge tarta kóshet otyrǵyzdy. Oǵan short-trekten qysqy Olımpıadanyń qatysýshysy, el tarıhyndaǵy álem kýboginiń tuńǵysh jeńimpazy Abzal Ájiǵalıev, short-trekten qysqy Ýnıversıadanyń kúmis júldegeri Malıka Ermek, fýtbolshy, Qazaqstan medıa fýtbol federasııasynyń tuńǵysh prezıdenti Dıdar Sydyqbek syndy sportshylar, sondaı-aq kúni keshe elorda tórinde ótken V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń jeńimpazdary men júldegerleri qatysty.
«V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynda qusbegilikten el tarıhynda tuńǵysh altyndy ıelendim. 2018 jyly Qyrǵyzstan elindegi dodada qola júldeger atanǵan edim. Elimizdegi etnosport saıysy joǵary deńgeıde uıymdastyrylýymen erekshelendi. Jalpyqalalyq senbilikke qatysý – bala kezden bergi daǵdym. Osyndaı is-sharalar arqyly biz boıǵa jaqsy ádetter qalyptastyryp, ózgelerge úlgi bolamyz», dedi V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń chempıony Ertýǵan Serikbek.
Eýroodaq ókildigi Qazaqstandaǵy Estonııa elshiligimen birlesip, Qarasý ózeniniń jaǵasyn tazartýǵa óz úlesin qosty. Eýropa, Amerıka, Azııa jáne Afrıka elshilikteriniń dıplomattary men qyzmetkerleri, sondaı-aq «Turaqty damý» Jer qory Halyqaralyq uıymdary men jastar qoǵamdyq birlestiginiń ókilderi bar, jıyny 300-ge jýyq adam aýqymdy is-sharaǵa belsene qatysty. Olar negizinen kóptegen plastıkalyq bótelkelerdi jınap, qaıta óńdeýge jiberdi. Sonymen birge ekologııalyq fleshmob uıymdastyrdy.
«#EUBeachCleanup naýqany tek kir, qoqysty tazartý ǵana emes, ol árqaısymyzdyń jer-jahan úshin jaýapkershilikti óz moınymyzǵa alý degen sóz. Joq degende júrgen jerimizde qoqys qaldyrmaı, tazalyq talaptaryn saqtaý, jaqyndarymyzǵa, barsha turǵynǵa osyndaı jeke áreketterdiń mańyzdylyǵy týraly uǵyndyrý, qorshaǵan ortanyń qalypty damýyn qamtamasyz etý – barshamyzdyń kúndelikti mindetimiz bolýy shart. Osy maqsatqa birikkende ǵana elimiz ben búkil álem úshin neǵurlym salamatty jáne ekologııalyq taza qoǵam qura alamyz», dedi EO-nyń Qazaqstandaǵy ókildiginiń basshysy Aleshka Sımkıch hanym.
Sondaı-aq is-shara aıasynda BUU-nyń Nıý-Iorktegi, Astanadaǵy keńsesimen telekópir uıymdastyryldy. Tikeleı efırde «Let's do it World» jáne «World» Cleanup Day jahandyq jelisiniń prezıdenti jáne basshysy Heıdı Solb hanymnyń qatysýymen osyndaı aksııany jáne ekoqozǵalysty damytýdyń mańyzdylyǵy talqylandy.
«Elordada «Taza Astana» jańa áleýmettik jobasy iske asyryldy. Joba quqyqtyq tártip, abattandyrý, kógaldandyrý, sanıtarlyq tazalaý, kóppáterli turǵyn úılerdiń, úı janyndaǵy, oramishilik, aýla tazalyǵy máseleleri boıynsha júıeli jumys jasaýǵa baǵyttalǵan. Elordamyzdy kógaldandyrýdy jáne abattandyrýdy ári qaraı da jalǵastyramyz. Bıyl qalada jasyl aımaq qatary kóbeıdi. Biz aýlalar men qoǵamdyq keńistikterge ǵana emes, sol sııaqty sporttyq jáne mádenı nysandardyń, oqý oryndarynyń aýmaǵyna da aǵash otyrǵyzamyz. Qalamyzdy abattandyrýǵa úles qosqan turǵyndardyń bárine alǵys bildiremin», dedi buqaralyq is-sharany qorytyndylaǵan Astana qalasynyń ákimi Jeńis Qasymbek.