Adamnyń, zattyń joǵalǵanyn jıi estımiz. Tipti «joǵalǵan urpaq» degen uǵym da, aǵym da engen. Al qalanyń joǵalýy qyzyq eken.
Perýdegi Machý-Pıkchý qalasy birneshe ǵasyr boıy joǵalyp, tabylmaǵan. Tek 1911 jyly ǵana Hıram Bıngam degen ǵalym ejelgi Inka qalasyn taýyp, álemge áıgili etti. Bul qala And taýlarynda, jerden 2 430 metr bıiktikte ornalasqan. XV ǵasyrda ınkalar Machý-Pıkchýdy tastap ketkennen keıin, qala túbegeıli umytylyp, nazardan tys qaldy. Tipti qazir de kóptegen zertteýge qaramastan, Machý-Pıkchý jumbaqtary áli de sheshilgen joq.
100 sóz biletin qus
Totyqustardyń sóıleı alatyny bárine málim. Degenmen 100 sóz biletin ári maǵynasyn túsinetin totyqus tańǵaldyrdy.
Afrıkalyq sur totyqus Aleks óte qyraǵy, talapty. Ǵalym Iren Pepperbergtiń zertteýinshe, ol tek sózderdi jattap qana qoımaı, olardyń maǵynasyn túsinetin bolǵan. 100-den astam sózdi bilip, tipti tústerdi, pishinderdi, sandardy ajyrata bilgen. Aleks suraqtarǵa jaýap berip, keıde óz qalaýyn bildirip otyrǵan. Bul qustardyń kognıtıvtik qabileti olardyń estigen sózderdi qaıtalaýdan góri, olardy sanaly túrde qoldana alatynyn kórsetti.
Qaıta óńdeletin qaryndash
Danııada 2015 jyly ekologııa men qaldyqtardy azaıtý maqsatynda erekshe qaryndashtar jasaldy. Ony qoldanyp bolǵan soń, jerge tastaı salasyz.
Bul qaryndashtardyń ereksheligi – olardyń basynda kádimgi óshirgishtiń ornyna ósimdik tuqymy bar kapsýla ornalasqan. Qaryndash paıdalanylyp, qysqaryp bitkende, onyń qaldyǵyn topyraqqa otyrǵyzýǵa bolady. Sý quıyp, kútim jasasańyz, kóp uzamaı tuqym ónip, ádemi gúlder men shópter ósip shyǵady.
Qaryndashtar tek ekologııalyq taza materıaldardan jasalyp, bıologııalyq túrde ydyraıdy. Bul ınnovasııa mektepter men keńselerdegi qaldyqtardy azaıtýǵa, qorshaǵan ortany jaqsartýǵa arnalǵan mańyzdy qadam boldy.