• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Mıras 26 Aqpan, 2025

Fransýzdardy qazaq tarıhymen tanystyrady

151 ret
kórsetildi

Parıjdegi Emıl Gıme negizin qalaǵan Azııa óneriniń ult­tyq mýzeıi jyl saıyn álemniń túrli eliniń tarıhyn tanystyrady. Buǵan deıin Tájikstan (2021), Aýǵanstan (2022), Japonııa (2023) mádenı murasyn pash etken mýzeı bıyl Qazaqstannyń tarıhı qazynalaryn jınaqtap otyrǵany belgili. Ol týraly fransýzdyń geo.fr saıtynda: «Ortalyq Azııanyń az zerttelgen alyp memleketiniń tańǵajaıyp tarıhy» atty maqala da jarııalanypty.

Maqalada mynadaı joldar bar: «Bul kórme Qazaqstan tarıhyn jańa qyrynan tanys­tyryp, onyń tek kóshpeliler mekeni emes, sanǵasyrlyq ór­­ke­­nıetterdiń toǵysqan or­ta­­lyǵy ekenin dáleldeıdi. Qazaq dalasynyń jahandyq tarıhtaǵy orny, mádenıetiniń kópqabatty beınesi, sondaı-aq onyń álemdik órkenıetke qosqan úlesi eýropalyqtarǵa tyń serpin berýde. Gıme mýze­ıindegi bul erekshe kórme Qazaqstan týraly az biletin, biraq ony tereńirek túsingisi keletin jandar úshin taptyrmas múmkindik», delingen.

Kórme keń aýqymdy aq­pa­rat berip qana qoımaı, kóz­diń jaýyn alatyn bes biregeı jádi­ger­den turady. Olar b.d.d. III myń­jyldyqtan bastap XVIII ǵa­syrǵa deıingi kezeńderdi qam­tıdy.

Áýeli kóne dáýirdiń beınesi – Antropomorftyq músin jáne saq jaýyngeriniń altynmen aptalǵan zattary qoıylǵan. Bul jádigerler – Eýrazııa tó­sin­de ómir súrgen saqtar máde­nıetiniń kórinisi.

Orta ǵasyrdan syr sherte­­­tin VI-XI ǵasyrlarǵa tıesili balbal tastardyń jóni bólek. Túrki dáýirinde jasalǵan bul músinder Qazaqstannyń sol kezeńdegi taıpalyq konfederasııalaryn beıneleıdi. Al XIV ǵasyrdaǵy ataqty bıleýshi Ámir Temir dáýirinen qalǵan qola shamdar Túrkistandaǵy Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesi arqyly kóne tarıh qoınaýyna úńildiredi.

Shyńǵys han urpaqtarynyń bıligi – XV-XVIII ǵasyrlar­daǵy Qazaq handyǵynyń negizi qalanǵan kezeńdi beıneleıtin jádigerler. Bul dáýir qazaq halqynyń mádenı jáne et­nostyq birligi qalyptasqan ýaqyt turǵysynda sıpat tap­qan. Sondaı-aq XVIII ǵasyr­dan bastap Qazaqstan Reseı ımpe­rııasynyń quramyna engen kezeńdi sıpattaıtyn jádigerler bar. Álgi maqalada taǵy da: «Azııanyń júreginde ornalasqan, alyp dalalarymen erekshelenetin bul el óziniń mádenı jáne tarıhı murasymen tańǵaldyrýdan jalyqqan emes. Osy joly Qazaqstannyń ótkeni men órkenıeti Parıjdegi áıgili Gıme mýzeıinde usynylyp, eýropalyq kórermenderdi tań­ǵaldyrýda», delingen.

Sońǵy jańalyqtar