Adam quqyn qorǵaýdaǵy ilkimdi sharalar

28 aqpanda Igor Rogovtyń tór­aǵalyǵymen ótken komıssııanyń kezekti otyrysynda adam saýdasyna qarsy tetikterdi jetildirý, zardap shekkenderge arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetýdiń ózekti máseleleri, eńbek mıgranttarynyń balalaryn, turmystyq zorlyq-zombylyq pen adam saýdasynyń qurbandaryn, t.b. qujattandyrý sekildi kún tárti­bin­degi ózekti máseleler talqyǵa salyndy.

Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypo­vanyń aıtýynsha, búgingi tańda elimizde turmystyq zorlyq-zom­by­lyq qurbandaryna arnaýly áleý­mettik qyzmet kórsetetin – 48, onyń ishinde memlekettik sektorda – 20, memlekettik-áleýmettik tapsyrys sheń­berinde 28 daǵdarys ortalyǵy jumys isteıdi. Mundaı mekemeler árbir oblys ortalyǵynda bar.

«2017 jyldan 2024 jylǵa deıin turmystyq zorlyq-zombylyqtyń 27 myń qurbanyna arnaıy áleýmet­tik qyzmetter kórsetildi. 2025 jyly  1 qań­tarda daǵdarys ortalyqtaryn­da arnaýly áleýmettik qyzmet 4 656 adamǵa, onyń ishinde 1 446 áıel men 3 200 balaǵa kórsetilgen. Barlyq arnaýly áleýmettik qyzmet alýshyǵa arnaýly áleýmettik qyzmetterdiń kepildik berilgen kólemi, onyń ishinde áleýmettik-turmystyq, áleýmettik-medısınalyq, áleýmet­tik-psıhologııalyq, áleýmettik-peda­gogıkalyq, áleýmettik-eńbek, áleý­mettik-mádenı, áleýmettik-ekono­mıkalyq, áleýmettik-quqyqtyq qyzmetter kórsetiledi», dedi S.Jaqypova.

S.Jaqypova bıyl mınıstrlik arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetý sapasyn jaqsartý maqsatynda áleýmettik qyzmet kórsetý júıesin transformasııalaýdy bastaǵanyn baıandady. Ol arnaýly áleýmettik qyzmet kórsetetin barlyq ortalyq tıisti lısenzııa alýǵa tıis ekenin aıtty.

Ishki ister mınıstriniń orynbasary, polısııa general-leıte­nan­ty Igor Lepeha bıyl qańtar aıynda elimizdiń barlyq óńirlik polısııa departamentinde otba­sylyq-turmystyq zorlyq-zomby­lyqqa qarsy kúres jónindegi ma­man­dandyrylǵan bólimshe­ler quryl­ǵanyn atap ótti. Oǵan qosa IIM Ákimshilik polısııa ko­mıtetiniń qurylymynda derbes bólimshe – otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy kúres basqarmasy qurylǵan. Onyń qyz­meti zorlyq-zombylyqqa qarsy is-qımyl salasyndaǵy jınaqtalǵan júıelik problemalardy joıýǵa baǵyttalady.

«Otbasyndaǵy zorlyq-zomby­lyq táýekelderin anyqtaý men baqy­laýdyń jańa algorıtmderi ázirlendi. Jedel toptar jaǵdaıdy taldaýdyń sıfrlyq quraldaryn qoldana otyryp, otbasylyq zorlyq-zombylyq jaǵdaılaryn boldyrmas úshin jedel áreket etedi. Resmı aryz kelip túskenge deıin, onyń ishinde qaıtalanǵan janjaldar týraly derekter negizinde de zorlyq-zom­bylyqtyń aldyn alý júrgizilip jatyr», dedi I.Lepeha.

Ishki ister mınıstriniń orynbasary ýákiletti organdar tarapynan medısınalyq, psıhologııalyq, quqyqtyq kómek kórsetýdi maqsat tutqan 74 daǵdarys ortaly­ǵyn­da barlyq qajetti jaǵdaı jasalǵa­nyn, zardap shekkenderge psıholo­gııalyq qoldaý jumysy uıymdas­tyrylǵanyn, áıel tergeýshilerge tergeý áreketterin júrgizýge múmkindik berilgenin atap ótti.

«Sana-sezim» áıelder bastama­larynyń quqyqtyq ortalyǵy» qoǵamdyq birlestiginiń dırektory Shahnoza Hasanova 2019–2024 jyldary 1 500-den asa qujatsyz adamǵa kómek kórsetilgenin aıtty. Onyń ishinde «Sana-sezim» zańgerleri qu­ja­ty joq 228 kámeletke tolmaǵan ba­lany anyqtaǵan. Olarǵa ómirde ózderiniń bar ekenin resmı rastaýǵa múmkindik berilip qana qoımaı, bilim alýǵa, medısınalyq qyzmetterge jáne basqa da áleýmettik múmkindik­terge qol jetkizýge jol ashyldy. Arasynda adam saýdasynyń, turmystyq zorlyq-zombylyq qurbandary da bar.

«Týý týraly kýáligi joq balalardy qujattandyrý júıesin jaqsartýda keshendi sharalar engizý qajet. Osyǵan oraı kelesi bastamalardy usynamyz. Birinshiden, bala­lardy tirkeý prosedýrasyn jeńildetý kerek. Qujaty joq adam­dardyń múddesin kózdeıtin aza­­mattyq qoǵam uıymdarynan beri­letin resmı suraýlarǵa jaýap usy­nýdy qosa alǵanda balanyń ómir­ge kelgenin rastaıtyn balama tetik­terdi engizý qajet. Ekinshiden, qujatsyz adamdardy, sonyń ishinde balalardy taný hattamasyn jasaý boıynsha ýchaskelik ınspektorlar jumysyn jandandyrý kerek. Úshinshiden, olarǵa bilim alý men medısınalyq qyzmet alýdyń qoljetimdiligin qamtamasyz etken jón. Tórtinshiden, qujatsyz ata-ana úshin balalarǵa qatysty DNQ-test tapsyrý tóleminen bosatý qajet», dedi Sh.Hasanova.

Komıssııa otyrysynda ózge de memlekettik organdardyń ókilderi, Parlament depýtattary, ombýdsmender, halyqaralyq jáne úkimettik emes uıymdardyń, advokatýranyń, bilim uıymdarynyń ókilderi qaty­syp, adam quqyn qorǵaýǵa qatysty oılaryn ortaǵa saldy.