Bul týraly Májilis depýtaty Natalıa Dementeva «Qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýdiń ózekti máseleleri» taqyrybyndaǵy búgingi «Úkimet saǵatynda» aıtty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Depýtattyń aıtýynsha, mektep – balanyń alǵashqy qorǵanys shebi. Mektep qabyrǵasynda minez-qulyq normalary, memleketke degen senim, ádildik pen qaýipsizdik sezimi qalyptasady.
«Prezıdent Qazaqstan halqyna Joldaýynda eshqandaı quqyq buzýshylyqqa jol bermeýdiń, kez kelgen zańsyzdyqqa qarsy turýdyń, ulttyq birlikti nyǵaıtýdyń jáne jahandyq syn-qater jaǵdaıynda patrıotızmdi arttyrýdyń mańyzdylyǵyn erekshe atap ótti. Dál osy qaǵıdat mektep ortasynyń ózegine aınalýǵa tıis», dedi depýtat.
IIM derekterine sáıkes, 2025 jyldyń segiz aıynda elimizde eki myńǵa jýyq mektep pen balabaqsha tekserilgen. Sonyń jartysynyń kóbinde – 800-den astam nysanda qaýipsizdik talaptarynyń buzylǵany anyqtalǵan.
«Bul degenimiz – myńdaǵan bala kún saıyn qaýipsizdigi formaldi túrde ǵana bolǵan nysandarda bilim alyp júr degen sóz. 165 basshy ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵan. Biraq maqsat – aıyppul emes, árbir balanyń qaýipsiz ortada bolýy emes pe?», dedi ol.
Natalıa Dementevanyń aıtýynsha qazir elimizde shamamen 8 myń mektep polısııa ınspektory jumys isteıdi. Bul, árıne, jetkiliksiz. Ásirese aýyldyq jerlerde bir ınspektor birneshe mektepke birdeı jaýapty. Al olardyń mektepte turaqty bolýy – álimjettik, ıaǵnı, býllıngtiń de, jasóspirimder arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtyń da aldyn alatyn basty faktorlardyń biri.
«Mektep psıhologtary qyzmetiniń jaǵdaıy da alańdatady. 2024 jyly pılottyq joba aıasynda bar bolǵany 11 psıholog qana qaıta daıarlaýdan ótti.
Myńdaǵan mektebi bar el úshin bul – tek san emes, dabyl sıgnaly. Psıhologtyń júktemesi aýyr bolsa, ınspektor janynda bolmasa – bala synyptaǵy, áleýmettik jelidegi, tipti úıdegi agressııamen jalǵyz ózi qalady.
Búgingi kúni 81 myńnan astam zańsyz ınternet-resýrs tirkelgen, sonyń 425-i sýısıdti nasıhattaıdy», dedi Májilismen.
Onyń aıtýynsha eger ár mektepte bilikti maman bolyp, balanyń alǵashqy dabylyn der kezinde baıqasa – qanshama taǵdyrdy saqtap qalýshy edik. Býllıng, kıberbýllıng, psıhologııalyq qysym – naqty balalardyń ómiri. Sondyqtan profılaktıka bir rettik shara emes, kúndelikti júıeli jumysqa aınalýy kerek.
«Birinshiden, mektep tek bilim berý emes, qaýipsizdik pen aldyn alý turǵysynan da memlekettiń erekshe baqylaý aımaǵynda bolýy tıis.
Ekinshiden, mektep psıhologtary men jasóspirimder isi jónindegi ınspektorlardy daıarlaý boıynsha memlekettik baǵdarlama qajet. Ásirese, aýyl mektepterine basymdyq berý kerek.
Úshinshiden, sıfrlyq saýattylyq pen onlaın-qaýipsizdik mádenıeti oqý baǵdarlamasynyń mindetti bóligine aınalýǵa tıis. Balalar ınternettegi qaýipten qalaı qorǵalýy keregin bilýi qajet.
Tórtinshiden, barlyq profılaktıkalyq sharalar aıqyn, ólshenetin jáne merzimdi bolýy kerek – beınebaqylaýdaǵy «soqyr aımaqtardy» joıýdan bastap, mektep qaýipsizdiginiń biryńǵaı standartyna deıin», dedi N.Dementeva.
Depýtattyń pikirinshe búginde másele baǵdarlamalardyń bar-joǵynda emes – mektep balany shyn máninde qorǵaı ala ma, joq pa degen suraqta. Mekteptegi profılaktıka – bul Ishki ister mınıstrliginiń nemese Oqý-aǵartý mınıstrliginiń ǵana sharýasy emes. Bul – ulttyq qaýipsizdik máselesi.
«Eger biz erte, aldyn ala áreket etý júıesin qurmasaq, sebeppen emes, tek saldarmen kúresip júre beremiz. «Bala ózin qaýipsiz sezinetin jerde zańdy, qoǵamdy jáne Otanyn qurmetteıtin azamat qalyptasady» degendi umytpaýymyz kerek. Sonda ǵana eshqandaı quqyq buzýshylyqqa jol bermeý týraly qaǵıdat qoǵamnyń ómir súrý normasyna aınalady», dep túıindedi Májilis depýtaty Natalıa Dementeva.