Saıasat, janjal nemese kútpegen oqıǵa keıde brendterge qymbat jarnamadan da kúshti áser etedi. Qazirgi medıakeńistikte bir sýret, bir mem (ázil sýret) nemese bir daýly jańalyq sanaýly saǵat ishinde taýardy sánge aınaldyryp, satylymdy kúrt ósire alady. Alaıda mundaı «tegin tanymaldyq» bıznestiń aldynda etıkalyq ári strategııalyq kúrdeli tańdaý qoıady, dep jazady Egemen.kz.
Sarapshy Indıra Beısekeeva economykz.org saıtynda jarııalaǵan pikirinde sońǵy jyldary vırýstyq jańalyqtardyń brendterge áseri kúsheıgenin aıta kelip, bul qubylys marketıng múmkindigimen qatar bedelge tónetin táýekeldi de qatar alyp júretinin baǵamdaıdy.
Onyń paıymdaýynsha, AQSh-ta Nike Tech Fleece sur sporttyq kostıýminiń satylymy kúrt ósýi osy qubylystyń aıqyn mysaly. Venesýela prezıdenti Nıkolas Madýro ustalǵan sátte dál osy kostıýmmen túsken fotosýret taraǵannan keıin, eshqandaı jarnamasyz-aq suranys arta bastaǵan. Keıbir ólshemder Nike-tiń onlaın-dúkeninde tolyq satylyp ketti, al Madýro kıgen 3XL ólshemi vırýstyq talqylaý bastalǵannan keıin bir saǵat ishinde saıttan joǵalyp ketken.
Venesýela kóshbasshysy búgin sotqa tartylady
Sarapshy bul jaǵdaıdy jeke oqıǵa emes, keńirek úrdistiń kórinisi retinde sıpattaıdy.
«Bul sensasııalyq nemese daýly jańalyqtardyń brendke ózdiginen jarnama bolyp, qosymsha marketıng shyǵyndarynsyz-aq satylymdy arttyra alatynyn kórsetedi. Áleýmettik jeliler men memder dáýirinde saıası oqıǵadan bastap ınternettegi kútpegen qyzyqqa deıin kez kelgen erekshe jaǵdaı mıllıondaǵan adamnyń nazaryn aýdaryp, naqty taýarǵa degen suranysty kúsheıte alady», deıdi Indıra Beısekeeva.
Jarnama qudireti
Ol mundaı mysaldardyń álemdik tájirıbede jıi kezdesetinin de atap ótedi.
«2021 jyly amerıkalyq Tessıka Braýn shashqa arnalǵan laktyń ornyna Gorilla Glue qurylys jelimin qatelesip qoldanǵan oqıǵa ınternetke tez tarap, úlken rezonans týdyrdy. Konteksti teris bolǵanyna qaramastan, brendke degen qyzyǵýshylyq kúrt artty. AdAge derekterine sáıkes, Google-da ónim ataýy boıynsha izdeý bir aıdyń ishinde 50 ese ósken, al Amazon-daǵy izdeý myńdaǵan paıyzǵa kóbeıgen», dep jazdy sarapshy.
Indıra Beısekeeva 2016 jylǵy AQSh-taǵy prezıdenttik debattardy da mysalǵa keltiredi.
«Qarapaıym saılaýshy Ken Boýnnyń qyzyl svıtermen kadrǵa túsýi ony bir sátte ınternet keıipkerine aınaldyrdy. Sonyń nátıjesinde Izod markasynyń uqsas svıteri birneshe kúnniń ishinde el boıynsha tolyq satylyp ketti. Bul saıası oqıǵanyń kútpegen kommersııalyq áserge qalaı aınalatynyn kórsetedi», deıdi ol.
Osyǵan uqsas qubylys 2021 jylǵy ınaýgýrasııa kezinde de baıqaldy.
«Bernı Sanderstiń qoldan toqylǵan qolǵap kıgen sýreti jyldyń eń tanymal memderiniń birine aınaldy. Kommersııalyq maqsatta jasalmaǵan qolóner buıymy birneshe kúnniń ishinde vırýstyq taýarǵa aınalyp, avtoryn jergilikti kompanııalarmen yntymaqtastyq ornatýǵa májbúr etti», dedi sarapshy.
Brendterdi beıresmı túrde alǵa jyljytatyn taǵy bir faktor retinde Indıra Beısekeeva saıası janjaldar men boıkottardy ataıdy.
«2020 jyly Goya Foods kompanııasynyń basshysy Donald Trampty qoldaǵannan keıin boıkot naýqany bastaldy. Biraq paradoks mynada: eki apta ishinde kompanııanyń satylymy 22 paıyzǵa ósti. Kóp jaǵdaıda bul boıkotqa qarsy reaksııa retinde qalyptasty», deıdi ol.
Sarapshy keıde bir brendke baǵyttalǵan synnyń basqa óndirýshilerge nemese tutas salaǵa paıda ákeletinin de eske salady.
«2025 jyly Prada úndi Kolhapuri sandaldaryna uqsas aıaqkıim kórsetkennen keıin mádenı ıemdený aıybyna ushyrady. Nátıjesinde kommersııalyq paıda iri sán úıine emes, jergilikti qolónershilerge tıdi. Bul medıalyq qysym naryqtaǵy suranysty qalaı qaıta baǵyttaı alatynyn aıqyn kórsetti», dep jazdy I.Beısekeeva.
Sóz sońynda Indıra Beısekeeva vırýstyq tanymaldyqtyń bıznes úshin tek múmkindik emes, jaýapkershilik ekenin atap ótedi.
«О́nim qalaýsyz sebeppen trendke aınalsa, kompanııa ustamdy reaksııa tanytýy kerek. Áleýmettik jáne saıası konteksti eskerý, mádenı qaqtyǵystarǵa etıkalyq jaýap berý mańyzdy. Uzaq merzimdi perspektıvada bedel men jaýapty bıznes qaǵıdalary kez kelgen “tegin” jarnamadan da qymbat», dep túıindeıdi sarapshy.