Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha «Kaspıı teńiziniń Qazaq ǵylymı-zertteý ınstıtýty» kommersııalyq emes aksıonerlik qoǵamy (Kaspıı teńiziniń ǴZI) quryldy, dep jazady Egemen.kz.
Instıtýt qyzmetiniń negizgi maqsaty tabıǵı resýrstardy saqtaý men molyqtyrýǵa, sondaı-aq Kaspıı mańy memleketteriniń ǵylymı-zertteý uıymdary arasyndaǵy ǵylymı yntymaqtastyqty damytýǵa baǵyttalǵan Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynda ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizý.
Kaspıı teńizi ǵylymı-zertteý ınstıtýty 2025 jyldyń qyrkúıeginde qyzmetine kiristi.
Úkimet Kaspııdi zertteýge 1,1 mlrd teńge bóldi
О́tken kezeńde ınstıtýt ǵylymı yntymaqtastyq pen zertteý qyzmetin damytý boıynsha birqatar is-shara ótkizdi. Atap aıtqanda, Kaspıı teńizi ǴZI Kaspıı mańy elderiniń ýnıversıtetteri men ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń qaýymdastyǵyna kirdi.
Kaspıı mańy memleketteriniń beıindi memlekettik organdarymen jáne ǵylymı-zertteý uıymdarymen ózara is-qımyl jolǵa qoıylǵan. Ázerbaıjannyń memlekettik mekemeleri jáne ǵylymı uıymdary, sonyń ishinde ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligimen, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligimen, Ulttyq gıdrometeorologııalyq qyzmetimen Ulttyq Ǵylym Akademııasynyń Geografııa ınstıtýtymen jumys kezdesýlerin ótkizgen.
Kaspıı teńizi arqyly elektr jelisi tartylady
Sondaı-aq Astrahan qalasynda Reseı Federasııasynyń ǵylymı jáne bilim berý mekemelerimen kezdesýler ótti, olardyń arasynda Kaspıı teńiz ǵylymı-zertteý ortalyǵy, VNIRO Edil-Kaspıı fılıaly (KaspNIRH), P.Shırshov atyndaǵy okeanologııa ınstıtýty jáne Astrahan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti bar.
Máskeý qalasynda ǵylymı ózara is-qımyl men birlesken zertteýlerdi damytýǵa baǵyttalǵan Kaspıı teńizi ǴZI, N.Zýbov atyndaǵy memlekettik okeanografııalyq ınstıtýt jáne P.Shırshov atyndaǵy okeanologııa ınstıtýty arasynda ózara túsinistik týraly Memorandýmǵa qol qoıyldy.
Dalalyq zertteýler sheńberinde ınstıtýt MAEK, Sarytas shyǵanaǵy jáne Qaıdaq shyǵanaǵy aýdandarynda Kaspıı teńiziniń qurǵaǵan túbin monıtorıngteý úshin úsh shyǵý júrgizdi.
Sonymen qatar ǵylymı jarııalanymdardy daıyndaý, onyń ishinde Kaspıı teńizi deńgeıiniń aýytqýynyń Jaıyq ózeni atyraýynyń gıdrologııalyq rejımine áseri máseleleri, sondaı-aq Qıǵash ózeni mysalynda Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynyń teńiz ortasynyń monıtorıngi júıesin qalyptastyrý máseleleri boıynsha jumystar júrgizilip jatyr.
Osy jyly Kaspıı teńizi ǴZI Kaspıı teńiziniń qazaqstandyq sektorynyń jaǵalaý aımaǵynda ǵylymı zertteýler júrgizýmen qatar, tikeleı teńiz akvatorııasynda keshendi monıtorıng júrgizýdi josparlap otyr. Zertteý derekteri teńiz ortasynyń gıdrometeorologııalyq, gıdrohımııalyq jáne gıdrobıologııalyq parametrlerin júıeli baqylaýlardy qamtıdy.
Keshendi monıtorıngti iske asyrý Kaspıı teńiziniń ekojúıesinde bolyp jatqan ózgeristerdi baǵalaý jáne yqtımal ekologııalyq táýekelderdi ýaqtyly anyqtaý úshin obektıvti ǵylymı bazany qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.