Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń buıryǵy
2010 jylǵy 23 shilde № 38 Astana qalasy
Qazaqstan Respýblıkasynyń Indýstrııa jáne saýda mınıstriniń Uıym standarttaryn ázirleý,bekitý, esepke alý, ózgertý jáne kúshin joıý, tirkeý, belgileý, basyp shyǵarý erejelerin bekitý týraly 2007 jylǵy 2 qyrkúıektegi № 256 buıryǵyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly
“Tehnıkalyq retteý týraly” Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes, buıyramyn: 1. “Uıym standarttaryn ázirleý, bekitý, esepke alý, ózgertý, kúshin joıý, tirkeý, belgileý, basyp shyǵarý erejelerin bekitý týraly” Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda mınıstriniń 2007 jylǵy 2 qyrkúıektegi № 256 buıryǵyna (Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 4949 engizilgen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ortalyq atqarýshy jáne ózge de ortalyq memlekettik organdarynyń aktiler jınaǵynda, 2007 jyly qyrkúıek-qazanda jarııalanǵan) mynadaı ózgerister men tolyqtyrýlar engizilsin: atalǵan buıryqpen bekitilgen Uıym standarttaryn ázirleý, bekitý, esepke alý, ózgertý, kúshin joıý, tirkeý, belgileý, basyp shyǵarý erejelerinde: 2-tarmaq “jáne uıymdy jetildirý jáne óndiristi basqarý, shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi halyqaralyq, óńirlik, ulttyq standarttaryn jáne normatıvtik qujattaryn engizýdi” degen sózdermen tolyqtyrylsyn; 3-tarmaq “avtorlyq quqyq obektisi bolyp tabylady jáne taratyla alady” degen sózder “taratylady” degen sózben aýystyrylsyn. mynadaı mazmundaǵy 7-1- tarmaqpen tolyqtyrylsyn: “7-1. Uıym standarttarynda ár túrli parametrler jáne (nemese) ólshemder kezinde jalpy belgige, birdeı qurastyrylymǵa ıe ónimniń bir nemese birneshe naqty túrlerine qoıylatyn talaptar belgilenedi.”; mynadaı mazmundaǵy 11-1 jáne 11-2 - tarmaqtarmen tolyqtyrylsyn: “11-1. Múddeli tulǵalardy ázirlenetin uıym standarty týraly habarlandyrý maqsatynda ázirleýshi uıym, onyń túpnusqasyn áleýetti ustaýshy ol týraly aqparat basylymdarda jáne Internet-resýrstarynda ornalastyrady. 11-2. Eger uıym standartyn ázirleý kezinde Qazaqstan Respýblıkasynda termınder men anyqtamalardy, qabyldaý tártibin, baqylaý, tasymaldaý jáne saqtaý, sondaı-aq ónimdi jikteýge qoıylatyn talaptardy belgileıtin tehnıkalyq reglamentter, memlekettik jáne (nemese) memleketaralyq standarttar bolmasa, onda osy talaptardy ázirlenetin uıym standartyna engizedi.”; 14-tarmaqta: 3)-tarmaqsha alynyp tastalsyn; segizinshi abzas alynyp tastalsyn; toǵyzynshy abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: “Turaqty qysqartylǵan sózderdi qoldanatyn uıymdar úshin standart belgileýinde turaqty qysqartylǵan sózder jáne joǵary turǵan mınıstrliktiń (vedomstvonyń) shartty belgisi kórsetýge ruqsat etiledi.”; mynadaı mazmunda 14-1-tarmaq tolyqtyrylsyn: “14-1. Memlekettik jáne memleketaralyq deńgeıde standarttalmaǵan baqylaý (synaý) ádisterine jáne ólshemderdi oryndaý ádistemelerine qoıylatyn talaptardan turatyn standarttar Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik ólshem birligin qamtamasyz etý týraly zańnamasynda belgilengen tártipte metrologııalyq saraptaýǵa jatady.”; 16-tarmaqtaǵy birinshi abzastaǵy “ýákiletti organ júrgizedi” degen sózder “ýákiletti organnyń aýmaqtyq bólimsheleri júrgizedi.” degen sózdermen aýystyrylsyn; ekinshi abzasta “Uıym standartyn tirkeý aldynda Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasyna sáıkes belgileýge jatady” degen sózder alynyp tastalsyn. 17-tarmaqtaǵy: besinshi abzas mynadaı redaksııada jazylsyn: “Uıym standarty 30-kúntizbelik kúnde qaralady. Oń sheshim qabyldanǵanda 3 jumys kúnnen uzaq emes kúnde tirkeledi. Teris nátıje kezinde qaıta qaraýǵa jiberiledi.”; mynadaı mazmunda altynshy abzaspen tolyqtyrylsyn: “Usynylatyn uıym standarty nómerlenedi, tigiledi jáne mórmen tańbalanady.”. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti (Ǵ.M. Muhambetov) zańnamada belgilengen tártippen osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin jáne buqaralyq aqparat quraldarynda resmı jarııalanýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy ındýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri B.S. Kamalıevqa júktelsin. 4. Osy buıryq onyń alǵash resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstrdiń mindetin atqarýshy A.RAÝ. _______________________________________ Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2010 jylǵy 2 maýsymda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine № 6273 bolyp engizildi.* * *
Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń buıryǵy
2010 jylǵy 23 sáýir №39 Astana qalasy
Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda standarttaý, sáıkestikti rastaý jáne akkredıtteý jónindegi halyqaralyq, óńirlik, ulttyq standarttardy, tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin,shetel memleketteriniń erejeleri men usynymdaryn esepke alý jáne qoldaný erejesin bekitý týraly
“Tehnıkalyq retteý týraly” Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 7-babyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda standarttaý, sáıkestikti rastaý jáne akkredıtteý jónindegi halyqaralyq, óńirlik, ulttyq standarttardy, tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin, shetel memleketteriniń erejeleri men usynymdaryn esepke alý jáne qoldaný erejesi bekitilsin. 2. “Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda standarttaý, sáıkestikti rastaý jáne akkredıtteý jónindegi halyqaralyq, óńirlik, ulttyq standarttardyń, tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin, shet memleketterdiń erejeleri men usynystaryn esepke alý jáne qoldaný týraly Erejeni bekitý týraly” Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne saýda mınıstrligi Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa jónindegi komıteti tóraǵasynyń 2005 jylǵy 13 mamyrdaǵy № 135 buıryǵynyń (Normatıvtik quqyqtyq aktilerin memlekettik tirkeý tiziliminde № 3658 tirkelgen, 2005 jylǵy 16 qyrkúıekte № 106-107 (731) “Zań gazetinde” jarııalanǵan) kúshi joıyldy dep tanylsyn. 3. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti (Ǵ.M.Muhambetov) zańnamada belgilengen tártippen osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde tirkelýin jáne buqaralyq aqparat quraldarynda resmı jarııalanýyn qamtamasyz etsin. 4. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy ındýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri B.S. Kamalıevqa júktelsin. 5. Osy buıryq alǵash ret resmı jarııalanǵan kúninen keıin on kúntizbelik kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstrdiń mindetin atqarýshy A.RAÝ.* * *
Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri mindetin atqarýshynyń 2010 jylǵy 23 sáýirdegi № 39 buıryǵymen bekitilgen
Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda standarttaý, sáıkestikti rastaý jáne akkredıtteý jónindegi halyqaralyq, óńirlik, ulttyq standarttardy, tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin, shetel memleketteriniń erejesi men usynymdaryn esepke alý jáne qoldaný erejesi
Osy Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda standarttaý, sáıkestikti rastaý jáne akkredıtteý jónindegi halyqaralyq, óńirlik, ulttyq standarttardy, tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin, shetel memleketteriniń erejesi men usynymdaryn esepke alý jáne qoldaný erejesi (budan ári – Ereje) “Tehnıkalyq retteý týraly” Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynyń 7-babyna sáıkes ázirlendi. Osy Ereje halyqaralyq standarttarǵa jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattaryna qoldanylmaıdy (budan ári – halyqaralyq standarttarǵa jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattary), ony ónimderdi óndirý, prosesterdi, jumystardy oryndaý jáne qyzmet kórsetý salasyndaǵy ǵylymı-zertteý, tájirıbelik-konstrýktorlyq jáne eksperıment jumystary kezinde qoldaný josparlanady. Osy Ereje Standarttaý, metrologııa jáne sertıfıkattaý jónindegi memleketaralyq keńes nemese Táýelsiz memleketter dostastyǵy (budan ári - TMD) elderiniń qurylysyndaǵy tehnıkalyq normalaý jáne standarttaý jónindegi memleketaralyq ǵylymı-tehnıkalyq komıssııa qabyldaǵan óńirlik standarttarǵa taralmaıdy. 1. Jalpy erejeler 1. Erejede mynadaı uǵymdar paıdalanylady: 1) uqsas (balamaly) standarttar – mazmuny men usyný qurylymy (nysany) boıynsha uqsas úılestirilgen standarttar; 2) túrlendirilgen standarttar – sáıkestendirý jáne túsindirý sharttary kezinde kóriný nysany boıynsha tehnıkalyq aýytqýlary jáne (nemese) aıyrmashylyqtary bolatyn úılestirilgen standarttar; 3) balama emes standarttar – halyqaralyq standarttyń tehnıkalyq erejesiniń az bóligi jáne (nemese) sáıkestendirilmegen tehnıkalyq aýytqýlary bar, usyný nysany boıynsha aıyrmashylyqtary bolatyn standarttar; 4) halyqaralyq standarttardyń jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattarynyń qurylymy – bólimderdi, tarmaqtardy, tarmaqshalardy, kestelerdi, grafıkalyq materıaldardy jáne qosymshalardy mazmundaý tártibi; 5) talap – saqtalýǵa tıisti ólshemderi bolatyn halyqaralyq standarttardyń jáne shet memleketterdiń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattarynyń erejesi. 6) ýákiletti organ – tehnıkalyq retteý salasyndaǵy memlekettik retteýdi júzege asyratyn memlekettik organ. 2. Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda “Tehnıkalyq retteý týraly” Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 4-baby, 1-tarmaǵynda qarastyrylǵan maqsattarǵa sáıkes keletin halyqaralyq jáne óńirlik standarttar, tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin, erejeler, nusqaýlyqtar jáne usynymdar, ulttyq standarttardy, uıym standarttary, tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin, shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi erejeler, normalar men usynymdary qoldanylady. 3. Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda qoldanýǵa jatatyn halyqaralyq, óńirlik standarttar, ulttyq standarttar jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattar Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy qoldanystaǵy tehnıkalyq reglamentterde jáne olarmen úılestirilgen standarttardy belgilengen talaptarǵa qarama-qaıshy bolmaýǵa jáne sapa kórsetkishi boıynsha memlekettik standarttardan tómen bolmaýǵa tıis. 4. Halyqaralyq standarttar jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattary ónimniń, prosesterdiń qaýipsizdigine baılanysty memlekettik qadaǵalaý organdarymen olardyń quzyreti sheginde, kelisýge jatady. 5. Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda mynalar qoldanyla alady: 1) memlekettik standarttar retinde halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standarttar; 2) memlekettik tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishteri retinde halyqaralyq jáne óńirlik tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishteri; 3) Qazaqstan Respýblıkasy standarttaý jónindegi normatıvtik qujattarda nemese naqty jeke nemese zańdy tulǵalarǵa arnalǵan eseptik tirkeýde talaptaryn engizý arqyly halyqaralyq standarttar jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattar; 6. Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik standarttary negizinde halyqaralyq standarttarǵa jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattaryn qoldaný úshin qajetti sharttar: 1) Qazaqstan Respýblıkasynyń standarttaý, metrologııa jáne akkredıtteý jónindegi halyqaralyq jáne óńirlik uıymdarǵa músheligi; 2) standarttaý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly Qazaqstan Respýblıkasy men shet memleketter arasyndaǵy eki jaqty (kópjaqty) kelisim-sharttardyń (kelisimderdiń) bolýy qajetti sharttar bolyp tabylady. 7. Qazaqstan Respýblıkasynyń jeke jáne zańdy tulǵalarynyń Qazaqstan Respýblıkasy músheligi bolyp tabylmaıtyn halyqaralyq jáne óńirlik uıymdardyń standarttaryn qoldaný kelisim-sharttarda jáne sharttarda kórsetilgen standarttarda silteme bolǵan kezde júzege asyrylady. 8. Shetel memleketteriniń uıym standarttaryn qoldaný kórsetilgen standarttardy qoldanýǵa quqyǵy bolatyn olardyń túpnusqasyn ustaýshy uıymdarymen shart (ruqsattama) negizinde júzege asyrylady. 9. Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda qoldanýǵa qablyldanǵan halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standarttar jáne tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishter, TMD elderinde ázirlengen salalyq standarttar, uıym standarttary jáne tehnıkalyq sharttar tirkeý nómirine ıe bolyp, memlekettik tehnıkalyq retteý júıesi tizilimine (budan ári – Tizilim) engiziledi. 10. Memlekettik standarttar retinde qabyldanǵan jáne eseptik tirkeýden ótken halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standarttar týraly aqparat, sondaı-aq habarlama mátinderi jyl saıynǵy jáne aı saıynǵy memlekettik standarttardyń aqparattyq kórsetkishinde jarııa etiledi (QR ST AK). Jarııa etilýge sondaı-aq habarlama mátinderi jáne eseptik tirkeýden ótken shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattar týraly aqparat jatady. 11. Memlekettik standarttardyń halyqaralyq jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattaryna sáıkestik dárejesi týraly aqparat qalyptastyrylatyn elektrondy derekter qoryna, memlekettik standarttary boıynsha katalogtar men siltemelerge kiredi. 12. Halyqaralyq standarttarǵa jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattaryna buryn engizilgen ózgertýler men tolyqtyrýlar olardyń ajyratylmaıtyn bóligi retinde eskeriledi jáne qoldanylady. 13. Standarttaý jónindegi halyqaralyq jáne sheteldik normatıvtik qújattardyń eseptik tirkeýden ótetini týraly resmı aqparat jarııalanǵannan keıin, olardyń qoldanylýyna múddeli jeke jáne zańdy tulǵalar ónimniń, prosestiń qaýipsizdigine memlekettik qadaǵalaý organdarymen kelisýden ótýdiń qosymsha prosedýrasynan ótpeı qujat paıdalanýshy qataryna kirgiziledi. 2. Memlekettik standarttar retinde halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standarttardy qoldaný 14. Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik standarttar retinde Halyqaralyq standarttardy jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattardyń qoldanylýy myna ádistermen júzege asyrylady: 1) rastaý; 2) qaıta basý. 15. Halyqaralyq standarttar talaptaryna memlekettik standarttar talaptarynyń mynadaı sáıkestik dárejeleri qoldanylady: 1) uqsastyǵy (balamalyǵy); 2) ózgerister engizý (túrlendirý); 3) balama emestigi. 16. Olardyń sáıkestik dárejesi mynadaı ındekstermen belgilenedi: IDT - talaptary uqsas bolǵanda; MOD - ózgerister engizilgende (túrlendirilgen standarttar úshin); NEQ - talaptardyń balama emestigi kezinde. 17. Memlekettik standarttar retinde halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standarttardy qoldaný jónindegi mindetter memlekettik standarttaý jónindegi jumystar josparyna jáne (nemese) baǵdarlamasyna kiredi. 18. Halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standarttarǵa rastaý ádisin qoldaný kezinde standarttar kórsetkishinde (katalogta) uıymdyq - ókimdik qujatty jarııalaý arqyly memlekettik standart statýsy beriledi. Bul ádis memlekettik jáne orys tilderinde resmı aýdarma nusqasy bolǵan jáne halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standartqa redaksııalyq ózgerister engizý qajettigi bolmaǵan jaǵdaıda memlekettik standartqa sáıkestiktiń balama deńgeıimen halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standart úshin qoldanylady. 19. Halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standarttyń memlekettik standart túrinde qaıta basylý ádisi: 1) aýdarý; 2) jańa basylymyn qurý jolymen qoldanylýy múmkin. 20. Aýdarý ádisin qoldaný kezinde halyqaralyq standarttyń memlekettik jáne orys tilindegi resmı aýdarma júzege asyrylady. Aýdarý ádisi sáıkestendirilgen nemese túrlendirilgen sáıkestik deńgeıimen memlekettik standarttar úshin qoldanylady. Sonymen qatar halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standartty basý kezinde ataýy jáne aýdarma júzege asyrylǵan resmı tildiń áriptik belgileýi kórsetiledi. 21. Jańa redaksııanyń qurylýy halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standarttyń memlekettik jáne orys tilderinde resmı nusqasynyń bolýy jaǵdaıda nemese resmı aýdarmasy negizde jáne halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standartqa redaksııalyq ózgerister, tehnıkalyq aýytqýlar engizý jáne (nemese) halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standart qurylymynda aıyrmashylyqtar bolǵan jaǵdaıda túrlendirilgen sáıkestik deńgeıimen memlekettik standarttar úshin qoldanylady. 3. Halyqaralyq standarttardy jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattaryn eseptik tirkeý 22. Halyqaralyq standarttardy jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattaryn eseptik tirkeý: 1) jańa tehnologııalar men ónimdi engizýmen baılanysty halyqaralyq standarttar men shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattardy shuǵyl qoldaný talap etiletin; 2) halyqaralyq standarttar men shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattar Qazaqstan Respýblıkasy aýmaǵynda shekteýli paıdalanýǵa ıe bolatyn jaǵdaılarda naqty paıdalanýshylar úshin júzege asyrylady. Memlekettik jáne orys tilindegi halyqaralyq standarttardyń jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattarynyń túpnusqalyq aýdarmasy qoldanýǵa jatady. 23. О́nimge jáne onymen ózara baılanysty obektilerge (termınologııaǵa, jikteýge, synamalardy irikteýge, baqylaý ádisterine, tasymaldaý, saqtaý, býyp-túıý, tańbalaý, paıdalaný, kádege jaratý erejelerine) arnalǵan halyqaralyq standarttar men shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattary eseptik tirkeýge jatady. 24. Halyqaralyq standarttardy jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattaryn eseptik tirkeýge alý úshin mynadaı qujattar: 1) ýákiletti organnyń vedomstvolyq uıymy rastaǵan halyqaralyq standart pen shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattary men memlekettik jáne/nemese orys tilindegi túpnusqalyq aýdarmasynyń eki kóshirmesi; 2) standarttardyń túpnusqalary ıesimen jasalǵan kelisim-sharttyń, uıymnyń, ǵylymı-tehnıkalyq, ınjenerlik jáne basqa qoǵamdyq birlestikterdiń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattarynyń, salalyq standarttardyń, túpnusqa ıesiniń osy qujattarǵa qabyldanǵan barlyq ózgeristermen tutynýshylardy qamtamasyz etýi jónindegi mindeti baıandalǵan tehnıkalyq sharttardyń, sondaı-aq tutynýshynyń qujattardy úshinshi jaqqa berýge quqyǵyn rastaý nemese joqqa shyǵarý kóshirmesi; 3) eger halyqaralyq standarttarda jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattarynda olardyń quzyretine kiretin ónimderge, prosesterge qoıylatyn mindetti talaptary bar bolsa, ónimniń, prosesterdiń qaýipsizdigine memlekettik organdary qorytyndysynyń kóshirmesi; 4) ónimniń katalog paraǵy (salalyq standarttar, uıym standarttary jáne tehnıkalyq sharttar, eger olar TMD elderinde ázirlengen bolsa). 25. Usynylatyn halyqaralyq standarttar jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattary nómirlengen, tigilgen jáne mórmen tańbalanǵan bolýy kerek. Halyqaralyq standarttardy jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattaryn eseptik tirkeýdi ýákiletti organ júrgizedi. 26. Eseptik tirkeý ýákiletti organ halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standarttardy memlekettik standarttar retinde, al TMD elderiniń standarttaryn memlekettik nemese memleketaralyq standarttar retinde, biraq halyqaralyq, óńirlik jáne ulttyq standarttardyń qoldanylý merziminen artyq emes qoldaný týraly sheshim qabyldaǵanǵa deıingi merzimde, sonymen qosa ózgertýler men tolyqtyrýlar engizilgenshe qoldanylady. 27. Eseptik tirkeýden ótken halyqaralyq standarttar jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattaryn, sondaı-aq normatıvtik siltemelerdi ózekti etýge olardy paıdalanýshylar júrgizedi. 28. Eseptik tirkeý júrgizý týraly sheshim qabyldanǵan halyqaralyq standarttar men shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattardyń (olardyń resmı aýdarmalarynda) muqabalarynda (tıtýl betterinde) mynalar kórsetilip mórtaban basylady: 1) ýákiletti tirkeý organynyń shartty sandyq belgisi men ataýy; 2) eseptik tirkeý nómiri; 3) tirkelgen kúni. Mórtaban muqabada tómengi nemese oń jaǵy buryshyna qoıylady. Shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattary men halyqaralyq standarttarynyń materıaldaryna eseptik tirkeý júrgizgennen keıin ýákiletti organ Tehnıkalyq reglamentter men standarttardyń memlekettik qoryna tapsyrady. 29. Halyqaralyq standarttardy jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattaryn qaraý merzimi eseptik tirkeý júrgizýge ýákiletti organǵa usynǵan kúnnen bastap 30 kúntizbelik kúndi quraıdy. 30. Ýákiletti organ múddeli tulǵalardy eseptik tirkeý júrgizýge bas tartý týraly onyń sebepterin kórsete otyryp, jazbasha túrinde habarlaıdy. 31. Eseptik tirkeýden ótken halyqaralyq standarttar jáne shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattary atalǵan standarttar men standarttaý jónindegi qujattardyń áreketi qoldanylatyn obektilerge qoıylatyn ózge de mindetti talaptardy belgileıtin tehnıkalyq reglament qabyldanǵan jaǵdaıda qoldanýǵa jatpaıdy. _________________ Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2010 jylǵy 2 maýsymda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine № 6278 bolyp engizildi.* * *
Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń buıryǵy
2010 jylǵy 23 sáýir № 40 Astana qalasy
Memlekettik standarttardy, tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin ázirleý, kelisý, esepke alý, bekitý, saraptaý, ózgertý, joıý jáne qoldanysqa engizý erejesin bekitý týraly
“Tehnıkalyq retteý týraly” Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 7-babyna sáıkes, buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Memlekettik standarttardy, tehnıkalyq-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin ázirleý, kelisý, esepke alý, bekitý, saraptaý, ózgertý, joıý jáne qoldanysqa engizý erejesi bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti (Ǵ.M. Muhambetov) zańnamada belgilengen tártipte osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde tirkelýin jáne buqaralyq aqparat quraldarynda resmı jarııalanýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn qamtamasyz etýdi Qazaqstan Respýblıkasy ındýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri B.S. Kamalıevqa júktelsin. 4. Osy buıryq alǵash ret resmı jarııalanǵan kúninen keıin on kúntizbelik kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstrdiń mindetin atqarýshy A.RAÝ.* * *
Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń mindetterin atqarýshynyń 2010 jylǵy 23 sáýirdegi № 40 buıryǵymen bekitilgen
Memlekettik standarttardy, tehnıka-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin ázirleý, kelisý, esepke alý, bekitý, saraptama júrgizý, ózgertý, joıý jáne qoldanysqa engizý erejesi
Osy memlekettik standarttardy, tehnıka-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin ázirleý, kelisý, esepke alý, bekitý, saraptama júrgizý, ózgertý, joıý jáne qoldanysqa engizý erejesi (budan ári - Ereje) “Tehnıkalyq retteý týraly” Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 7-babyna sáıkes ázirlendi. Osy Ereje memlekettik organdarǵa, standarttaý boıynsha tehnıkalyq komıtetterge (budan ári – TK), jeke jáne zańdy tulǵalarǵa taratylady. 1. Jalpy erejeler 1. Memlekettik standarttar (budan ári – standart) men tehnıka-ekonomıkalyq aqparat jikteýishterin (budan ári - TEA jikteýishteri) ázirleý memlekettik standarttaý josparlary men baǵdarlamalaryna sáıkes júzege asyrylady. 2. Standarttarda belgilenetin talaptar ǵylymı- zertteý, tájirıbelik-konstrýktorlyq jáne jobalaý jumystarynyń nátıjelerine, patenttik zertteýlerge, halyqaralyq, óńirlik nemese ulttyq standarttar men shetel memleketteriniń standarttaý jónindegi normatıvtik qujattarynyń erejelerine jáne (nemese) otandyq jáne sheteldik ǵylym, tehnıka men tehnologııalardyń basqa da qazirgi zamanǵy jetistikterine negizdeledi. 2. Standarttar men TEA jikteýishterin ázirleý tártibi 4. Standarttar men TEA jikteýishterin ázirleý myna kezeńder boıynsha júzege asyrylady: 1) ázirleý boıynsha jumystardy uıymdastyrý; 2) qarastyrý jáne kelisý; 3) saraptama; 4) bekitý jáne tirkeý. 5. Standarttardy jáne TEA jikteýishterin, olarǵa ózgeristerdi ázirleýdiń bastalǵany jáne olardyń ázirleýshileri týraly aqparat tehnıkalyq retteý salasynda memlekettik retteýdi júzege asyratyn ýákiletti organnyń (budan ári – ýákiletti organ) ınternet-resýrsynda ornalastyrylady. 6. Standart jáne TEA jikteýishterin ázirleýshi standart jobasy men oǵan túsindirme jazba ázirleýdi júzege asyrady. Túsindirme jazbada: 1) tehnıka-ekonomıkalyq negizdeý jáne (nemese) standartty jáne TEA jikteýishterin ázirleý men qoldanýdan ekonomıkalyq tıimdilikti esepteý; 2) sáıkes tapsyrmany kórsetip standartty jáne TEA jikteýishterin ázirleý úshin negiz; 3) standarttaý nysanyn sıpattaý; 4) standart jáne TEA jikteýishteri jobasynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasy men tehnıkalyq reglamentter, halyqaralyq standarttar talaptaryna, sondaı-aq ǵylymı-tehnıkalyq damýdyń qazirgi zamanǵy deńgeıine sáıkestigi týraly aqparat; 5) standart jáne TEA jikteýishteri jobasynyń tehnıkalyq reglamenttermen jáne standarttaý boıynsha normatıvtik qujattarmen ózara baılanysy týraly málimetter; 6) standart jáne TEA jikteýishteri jobasyn qarastyrý men kelisýge taratý týraly málimetter; 7) standart jáne TEA jikteýishteri jobasyn ázirleý kezinde paıdalanylǵan standarttaý boıynsha normatıvtik qujattar týraly aqparat; 8) standart jáne TEA jikteýishteri jobasyn ázirleýshi men qosa oryndaýshylar (elektrondy poshtasyn, baılanys telefony/faksti qosa meken-jaıy), ázirleý merzimi týraly derekter; 3. Standarttardy jáne TEA jikteýishterin kelisý tártibi 7. Standart jáne TEA jikteýishi standarttaý obektisine baılanysty: 1) memlekettik organdarǵa olardyń quzyreti sheginde; 2) qyzmet salasyna sáıkes standarttaý jónindegi tehnıkalyq komıtetterge; 3) sáıkestikti rastaý jónindegi organdarǵa; 4) jeke kásipkerlik sýbektileriniń akkredıttelgen salalyq birlestikterine; 5) ǵylymı-zertteý ınstıtýttaryna (qajettiligine qaraı) kelisýge jiberiledi. 8. Standarttardyń jáne TEA jikteýishteriniń jobalaryn, sonyń ishinde ýákiletti organnyń ınternet-resýrsyna ornalastyrylǵandaryn kelisý merzimi qaraýǵa túsken kúnderinen bastap 60 kúntizbelik kúnnen aspaýy kerek. Memlekettik jáne memleketaralyq deńgeılerde standarttalmaǵan baqylaý (synaý) ádisterine jáne ólshemderdi oryndaý ádistemelerine qoıylatyn talaptardan turatyn standarttar Qazaqstan Respýblıkasynyń ólshem birligin qamtamasyz etý salasyndaǵy zańnamaǵa sáıkestikke kelisýge jatady. 9. Standarttyń ázirleýshisi standart jobasyn qaraý jáne kelisý qorytyndylary boıynsha pikirler jınaǵyn daıyndaýdy júzege asyrady. Ázirleýshi qabyldaǵan jáne qabyldamaǵan eskertýler men usynystar standart jobasy boıynsha pikirler jınaǵyna engiziledi. Eskertýlermen jáne usynystarmen kelispegen jaǵdaıda negizi kórsetilgen negizdeme júrgiziledi. 10. Standarttyń jáne TEA jikteýishiniń jobasy sondaı-aq tehnıkalyq reglamentterdi ázirleýge jaýapty memlekettik organdarmen, eger standart jobasyna olarmen úılestirilgen standarttar mártebesin berý josparlansa, kelisiledi. 11. Termınologııa boıynsha standarttardyń jobalary Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti janyndaǵy Memlekettik termınologııalyq komıssııaǵa qaraýǵa jiberiledi. 4. Standarttardy jáne TEA jikteýishterine saraptaý júrgizý tártibi 12. Standarttar jobalaryn saraptaýǵa mynalar kiredi: 1) ázirlenetin standarttardyń Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń jáne standarttaý jónindegi normatıvtik qujattardyń talaptaryna sáıkestigin belgileý; 2) standarttaý obektilerin metrologııalyq qamtamasyz etý; 3) qoldanystaǵy nemese buryn ázirlengen standarttaý jónindegi normatıvtik qujattardy qaıta qaraý, aktýaldendirý jáne (nemese) biryńǵaılaý qajettigin anyqtaý; 4) qoldanystaǵy standarttardyń talaptarynyń qaıtalanýyn boldyrmaý; 5) básekege qabilettiliktiń fýnksıonaldyq jáne birdeılendirý kórsetkishteriniń bolýyn belgileý; 6) halyqaralyq standarttar talaptaryna sáıkestigin belgileý. 13. TEA jikteýishteriniń jobalaryn saraptaýǵa mynalar kiredi: 1) jikteý jáne kodtaý ádisterin tańdaýdyń durystyǵy; 2) qoldanystaǵy ózara baılanysty memlekettik jikteýishtermen keshendi qoldaný mańyzdylyǵy; 3) rezervtik syıymdylyqtyń bolýy; 4) jikteýishti avtomatty júrgizý múmkindigi. 14. Standarttardyń jáne TEA jikteýishteriniń jobalaryn saraptaýdy ýákiletti organnyń vedomstvoǵa qarasty uıymy olar saraptaýǵa túsken kúnnen bastap 60 kúntizbelik kún ishinde júrgizedi. Saraptaý nátıjeleri boıynsha saraptamalyq qorytyndy beriledi. 15. Standarttardyń jáne TEA jikteýishteriniń jobalarynyń memlekettik jáne orys tilderindegi aýdarmasyn rastaýdy ýákiletti organnyń vedomstvoǵa qarasty uıymy júrgizedi. 16. Standarttaý obektisine baılanysty, memlekettik standarttyń jáne TEA jikteýishteri jobasyn túsindirme jazbasymen jáne pikirler jınaǵymen birge ýákiletti organnyń vedomstvoǵa qarasty uıymynyń sarapshylyq komıssııalary (keńesteri) qaraıdy. 17. Pysyqtaǵannan keıin (qajetti jaǵdaılarda) standarttyń jáne TEA jikteýishteriniń jobasy ýákiletti organnyń standarttaý jónindegi uıymynyń Ǵylymı-tehnıkalyq Keńesiniń hattamasymen Ǵylymı-tehnıkalyq komıssııanyń qaraýyna jáne ýákiletti organǵa bekitýge beriledi. 5. Standarttar men TEA jikteýishterin bekitý jáne esepke alý tártibi 18. Ýákiletti organǵa bekitý úshin mynalar jiberiledi: 1) eki dana ortaq muqabamen rásimdelgen memlekettik jáne orys tilderindegi standarttar men TEA jikteýishteriniń jobasy; 2) buıymnyń fotosýreti (qajet kezde); 3) tehnıkalyq tapsyrma (bar bolsa); 4) standarttyń jáne TEA jikteýishiniń elektrondyq nusqasy; 5) túsindirme jazba; 6) pikirler jınaǵy; 7) standart jobasyn kelisýdi jáne (nemese) qaraýdy rastaıtyn qujattardyń túpnusqasy (elektrondyq poshta arnalarymen kelisilgen kezde uıym basshysynyń elektrondyq sandyq qoly qoıylǵan uıym blankisinde hattyń elektrondyq nusqasy beriledi); 8) standart jáne TEA jikteýishi jobasyn qaraý boıynsha ázirleýshi jumystyq toptyń otyrysynyń hattamasy (olar ótken jaǵdaıda), 9) qabyldaý komıssııasy otyrysynyń hattamasy (degýstasııalyq nemese kórkemdik-tehnıkalyq keńestiń) jáne (nemese) ónimdi synaý aktileri (olar ótken jaǵdaıda); 10) Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti janyndaǵy Memlekettik termınologııalyq komıssııanyń qorytyndysy (termınologııa jónindegi standart jobalary boıynsha); 11) standart jobasy úılestirilgen erejeleri bar halyqaralyq standarttar. 19. Standarttyń jáne TEA jikteýishiniń árbir jobasyna is rásimdeledi. 20. Ýákiletti organ TEA standarttary men jikteýishiniń jobasyn ázirleýden alyp tastaıdy, sondaı-aq eger: 1) úılestirilgen standarttar úshin tehnıkalyq reglamentte kózdelgen maqsattarǵa qol jetpegen bolsa; 2) Qazaqstan Respýblıkasynyń tehnıkalyq retteý salasyndaǵy zańnamasyna sáıkessizdik tabylsa standarttar men TEA jikteýishteriniń jobasyn ázirleýden alyp tastaý sebebin arnaıy basylymdarda kórsete otyra aqparat jarııalaıdy. 21. Ýákiletti organ myna jaǵdaılarda: 1) ónimniń qaýipsizdigin baqylaıtyn memlekettik organdardyń, standarttaý jónindegi tehnıkalyq komıtetterdiń, sáıkestikti rastaý organdarynyń qorytyndysy bolmasa; 2) redaksııalyq eskertpeler bolsa, sondaı-aq ázirleýshi negizsiz qabyl almaǵan kelisýshi organnyń eskertpesi bolsa standarttar men TEA jobasyn qaıta pysyqtaýǵa qaıtarady. 22. Standarttar men TEA jikteýishterin ýákiletti organ bekitedi jáne buıryǵymen qoldanysqa engiziledi. 23. Bekitilgen standarttar men TEA jikteýishteri mynadaı málimetter kórsetilip Memlekettik tehnıkalyq retteý júıesiniń tizilimine (budan ári –Tizilim) engiziledi: 1) tirkelgen kúni men rettik nómiri; 2) standart jáne TEA jikteýishiniń belgisi; 3) standart pen TEA jikteýishiniń ataýy; 4) memleketaralyq standarttar jikteýishi (MSJ) boıynsha toby; 5) standart jáne TEA jikteýishin bekitý týraly buıryq nómiri men kúni; 6) standart jáne TEA jikteýishin engizgen tulǵa ataýy: jeke tulǵa úshin – TAÁ, meken-jaıy; zańdy tulǵa úshin – ataýy, zańdy meken-jaıy; 7) standart jáne TEA jikteýishine ózgeris jáne joıý; 8) engiziletin kúni; 9) halyqaralyq standarttarmen úılestirilýi. 6. Standarttar men TEA jikteýishterine engiziletin ózgeristerdi ázirleý, bekitý jáne qoldanysqa engizý tártibi 24. Standarttar men TEA jikteýishterge engiziletin ózgerister jekelegen talaptar aýystyrylǵan, tolyqtyrylǵan nemese alyp tastalǵan, olardyń qoldanylýy uzartylǵan, shektelgen nemese qaıta qalpyna keltirilgen kezde ázirlenedi. Standarttar men TEA jikteýishterge engiziletin ózgerister qoldanystaǵy standarttar men TEA jikteýishter boıynsha jasalatyn ónimmen jańa ónimniń ózara aýystyrýshylyq jáne úılesimdilik talaptaryn buzbaıtyn jańa talaptar engizý jáne halyqaralyq standarttarmen úılestirý qajet bolǵan kezde ázirlenedi. 25. Standarttar men TEA jikteýishterge engiziletin ózgerister osy erejeniń 2-5-bóliminde belgilengen tártippen ýákiletti organǵa bekitýge beriledi. 26. О́zgeristerdi ýákiletti organ bekitedi jáne qoldanysqa engizedi jáne Tizilimge enedi. 7. Standarttardy jáne TEA jikteýishterin qoldanystan alyp tastaý tártibi 27. Standarttardy joıý: 1) osy standart boıynsha óndiriletin ónimniń (jumystardy oryndaý, qyzmet kórsetý) shyǵarylýyn toqtatý; 2) jańa standartty qoldanysqa engizý; 3) tehnıkalyq reglamentti qoldanysqa engizý kezinde júzege asyrylady. 28. TEA jikteýishterin qoldanystan alyp tastaý jańa TEA qoldanysqa engizilgen jaǵdaıda júzege asyrylady. 29. Standartty jáne TEA jikteýishin qoldanystan alyp tastaý kezinde ýákiletti organǵa mynalar: 1) qoldanystan alyp tastaý týraly usynystar; 2) ony almastyratyn qujat nemese aýystyrýsyz standartty qoldanystan alyp tastaý týraly aqparat; 3) standartty jáne TEA jikteýishin qoldanystan alyp tastaýǵa kelisimdi rastaıtyn qujattardyń túpnusqasy jiberiledi. 30. Standartty jáne TEA jikteýishin qoldanystan alyp tastaý ýákiletti organnyń buıryǵymen júzege asyrylady. 31. Qoldanystan alyp tastalǵan standart isi Tehnıkalyq reglamentter men standarttardyń memlekettik qorynda turaqty saqtalady. 8. Standartty jáne TEA jikteýishin qoldanysqa engizý tártibi 32. Standart jáne TEA jikteýishi ýákiletti organnyń sheshimi boıynsha qoldanylý merzimi shektelip nemese shekteýsiz, óndiris tehnologııasy jańartý merzimi (jumystardy, qyzmet kórsetýdi oryndaý), standarttaý obektisi merzimin eskere otyryp qabyldanady. Shektegen jaǵdaıda standarttyń qoldanylý merzimi 5 jyldan aspaýy kerek. Standarttar jáne TEA jikteýishteri kezeńdi tekserýge jatady, ol týraly “Alǵysóz” qurylymdyq elementinde kórsetiledi. 33. Isti aktýaldaý standart jáne TEA jikteýishi árbir ózgertý, qoldanylý merzimin uzartý, qoldanylý merziminiń shektelýin alyp tastaý, standart jáne TEA jikteýishin qoldanystan alyp tastaý boıynsha qujattardyń kelip túsýi shamasy boıynsha júzege asyrylady. 34. Standarttardyń jáne TEA jikteýishteriniń, sondaı-aq oǵan engiziletin ózgeristerdiń engizilgen kúni standarttardyń jáne TEA jikteýishteriniń, sondaı-aq olarǵa engizilgen ózgeristerdiń engizilýin qamtamasyz etetin qajetti is-sharalardyń iske asyrylýyn eskere otyryp, olardy bekitken kúninen bastap kem degende alty aıdan keıin belgilenedi. 35. Belgilengen talaptardy saqtaý úshin qajetti jaǵdaılar bolǵan jaǵdaıda zańdy jáne jeke tulǵalar standartty jáne TEA jikteýishin jáne olarǵa ózgeristerdi olardyń bekitilgen jáne memlekettik tirkeýden ótken kúninen erte emes merziminen buryn engizýge quqyly. 36. Qoldanylý merzimi ýaqtyly uzartylmaǵan standarttar jáne TEA jikteýishteri kúshi joq dep tanylady. Eger standarttyń qoldanylý merzimi ótken sátte