Qazaqstan • 13 Maýsym, 2017

Molyqbaıdyń qobyzy

611 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Qazaq uǵymynda qo­byz tek mýzykalyq aspap emes, berisi baqsylyq, arysy áý­lıelikke ulasatyn, túbi tylsymǵa jalǵasatyn qasıet­ke ıe. Sonyń bárin bir boıyna syıdyrǵan qasıetti aspaptyń biri – Molyqbaıdyń qo­byzy. Bul ataqty qobyzdy ákesi Baısaq jasatypty. Shap­qan sheberdiń atyna deıin bel­gili – Bektóle degen týysy eken. Al zeri men naqyshyn ja­saǵan Estibaı degen zerger deıdi.

Molyqbaıdyń qobyzy

Bul qobyz Molyqbaı ólgen soń, ıesiz qalyp, soǵys kezinde keregede ilýli turypty. El qa­myǵyp, qara jamylǵanda kúńirengen ún shyǵarady eken deıdi bir ańyz. Qaraǵaıdan shabylǵan, temirmen ustalǵan, jıegi kúmistelgen. Azdaǵan jaryǵy bar. Sol jaq búıirin­degi butaqtyń tuqyly ábden keýip, túsip qalǵan. Bul ber­tinde aspapqa restavrasııa jasaýshylardyń pikiri. El aýzyn­da bul jaryqtyń paıda bolýy týraly da ańyz bar. Baı­saq birde áldekimniń bosaǵasyn attaı bergende, bo­sanǵan áıeldiń joldasy kó­milgen, bylqyldap jatqan shuńqyrǵa aıaǵy kirip ketip, jyǵylypty. Sonda Baısaqtyń óz úıiniń tórinde ilýli turǵan qobyz da ózdiginen qulap túsken kórinedi. Sol sapar Baısaqtyń jilinshigi synyp, qobyzdyń álgi jańqasy ushyp ketipti. Osy oqıǵadan keıin el-jurt qobyzǵa kıe qondy dep eseptep, «jaryq qara qo­byz» atap ketipti. Jaryq qa­ra qobyz óziniń kıesin ber­tinde de kórsetken kóri­nedi. 1978 jyly túgel janyp ketken úıdiń ishinen osy qobyz ǵana aman qalypty.

Áıgili Molyqbaı áýlıeniń qobyzy Taldyqorǵandaǵy Ilııas Jansúgirovtiń ádebı mý­zeı úıinde tur. Mýzeıge 1984 jy­ly ótkizilgen. Molyq­baı­dyń ózi túrmede ólgenshe qa­synan tastamaǵan (tipti túr­mede de) qobyz 1930 jyldan bas­tap kelini Adasqannyń úıin­de saqtalypty.

Qobyz qazir de tartýǵa jarap tur. 2007 jyly Molyq­baı qobyzshynyń 150  jyl­dyǵy qarsańynda resta­vrasııa­lan­ǵan. Sońǵy ret 2017 jyly mamyr aıynda, Mýzeıler kúni qar­sańynda tartylǵan.

Almas NÚSIP,
«Egemen Qazaqstan»

Almaty oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar