Beıbit bapker men boksshy Qanat

Dúbir

Olımpıadaǵa 162 kún qaldy

Qanat Ábýtálipov – byltyr elimizge bokstan Búkilálemdik tujyrym boıynsha Olımpıadanyń alǵashqy joldamasyn ákel­­­gen boksshymyz. Onyń sol kezde «Astana arlandary» kásipqoı klýbynyń sapynda tegi marokkolyq, biraq Fransııanyń «Parıj ıýnaıted» komandasynda óner kórsetken Nordın Oýbaalıdiń eki aıaǵyn bir etikke tyǵyp, sharshy alańnyń tórt buryshyn qýalaı júrip sabaǵanyn jankúıerlerdiń bári kór­di. Sol kezde besinshi buryshty iz­deı bas­ta­ǵan qarsylasy eriksiz qazaq boks­shy­synyń aldynda jyǵylǵanyn bilemiz. Osy je­ńis Qanattyń ǵana emes, elimizdiń me­reıin asyrdy, bokstaǵy bedelimizge bedel qos­ty. Endi Ábýtálipovke osy jeńisti jolyn London tórinde ótetin aıqastarda jal­ǵas­tyrýǵa tilektestigimizdi bildirip, búgin jýrnalıst-jazýshy Smaǵul RA­HYM­BEKTIŃ Qanat pen onyń jeke bapkeri Beıbit Masabekov týraly jazǵan dúnıesin usy­ný­dy jón kórip otyrmyz.

Dúbir

Olımpıadaǵa 162 kún qaldy

Qanat Ábýtálipov – byltyr elimizge bokstan Búkilálemdik tujyrym boıynsha Olımpıadanyń alǵashqy joldamasyn ákel­­­gen boksshymyz. Onyń sol kezde «Astana arlandary» kásipqoı klýbynyń sapynda tegi marokkolyq, biraq Fransııanyń «Parıj ıýnaıted» komandasynda óner kórsetken Nordın Oýbaalıdiń eki aıaǵyn bir etikke tyǵyp, sharshy alańnyń tórt buryshyn qýalaı júrip sabaǵanyn jankúıerlerdiń bári kór­di. Sol kezde besinshi buryshty iz­deı bas­ta­ǵan qarsylasy eriksiz qazaq boks­shy­synyń aldynda jyǵylǵanyn bilemiz. Osy je­ńis Qanattyń ǵana emes, elimizdiń me­reıin asyrdy, bokstaǵy bedelimizge bedel qos­ty. Endi Ábýtálipovke osy jeńisti jolyn London tórinde ótetin aıqastarda jal­ǵas­tyrýǵa tilektestigimizdi bildirip, búgin jýrnalıst-jazýshy Smaǵul RA­HYM­BEKTIŃ Qanat pen onyń jeke bapkeri Beıbit Masabekov týraly jazǵan dúnıesin usy­ný­dy jón kórip otyrmyz.

Pekındegi paıymdar
Qanat Ábýtálipov ardaqty ustazy ári bap­keri Beıbit Qazbekulymen Pekınniń áıgili jaıaýlar kóshesi – Lıýlıdjangpen qatar aıańdap keledi. Kók jelekter jamylǵan álemniń áıgili osynaý qalasynyń aýasy asa aýyr ma, qalaı ózi! …Álde, keshegi rıngtegi jeńilis jiger­le­rin jasytty ma, ekeýi de tereń tynystaı al­maǵandaı kúıde sekildi. Astananyń qushtar­lana jutyp, keýdeńdi toltyra tynystaǵanda, rahat kúı keshtiretin qymyzdaı qýatty erke samalyn saǵynǵandary bolar, ustaz ben shá­kirt kópke deıin únsiz qaldy. Álden ýa­qytta baryp bapker aǵasy sóz bastady.
– Qanatjan, ómir únemi jeńisterden tur­maıdy. Seniń Pekınniń HHIH Olımpıadasyna joldama alyp, qatysýyńnyń, el namysy úshin adal aıqasýyńnyń ózi bir asý. Rıngte álemniń aýzymen qus tistegen nebir keremet boksshylarymen betpe-bet shaıqastyń. Qan­sha­masyna tótep berdiń, laıyqty qarsylas boldyń, batyrym! …Alla jazsa, aldaǵy London Olımpıadasyna myqtap daıyndalatyn bolamyz, – dedi bapkeri shákirtin keń qusha­ǵyna alyp…
– Túsindim, muǵalim! – dedi Qanat ustazyna óziniń jas shaǵynda, Barshyn aýylynda jıi aıtatyn sózderin eske alyp…
…Beıbit mekteptegi jattyǵý zalynan shy­ǵyp, úıine bettegeni sol edi, sómkelerin ar­qalap, entikken bir top bala artynan qýyp jetti. Ish­inde malaqaıy mańdaıyn basyp qal­ǵan kishkene Qanat ta bar. Osy bir balanyń ózi jattyqtyra bastaǵan mektep oqýshylarynyń ishinen shalt qımyldarymen, sekirgen laqtaı jyldam qoz­ǵa­lystarymen, eń bastysy, sharshaýdy bilmeı­tin qajyrlylyǵymen kózine túskenine kóp bol­ǵan. Qazir de býy burqy­rap, qańtardyń qa­qa­ǵan aıazyn eleń qylmaı, entige saırap tur…
– Muǵalim, a, muǵalim deımin! Boks degen ne, aıtyńyzshy! Eger shyndap jattyqsaq, kim bolamyz óskende?..
– Qanatjan, boksshy degen eline qorǵan bolar ertedegi batyrlar sekildi, álsizge – pana, jurtynyń namysyn betpe-bet beldesýlerde qorǵaıtyn erler, – dedi ustazy, bala kóńi­liniń kógershindeı qanat qaqqan armandaryna qyzyǵyp…
– Túsindim, muǵalim, – dep shákirti uzap ketken qurdastarynyń sońynan qulyndaı quldyraı jónelgen sol joly…
… Pekın qalasynyń bıiktigi 405 metrlik telemunarasynyń kire berisindegi Altyn Aıda­har osynaý uly eldiń saltanaty men qýatyn ańǵartyp turǵandaı. Turǵyndarynyń sany 13 mıllıonnan asatyn Pekınniń baıaǵy zaman­dar­­­­daǵy kóshelerinde rıkshalarǵa minip, bas­ta­ryna qamys qalpaqtar kıgen halqynyń bet-beı­­­neleri men turmystary tanymastaı ózgergen.
– Bizdiń shań basqan Selınogradty da Nur­sultan Ábishuly tap osyndaı álemdik qalaǵa, sáýleti asqan Astanaǵa aınaldyrdy ǵoı, muǵalim, – dedi Pekındeı uly shahardyń túngi sáýletine qarap Qanat ta ishindegi óz maqta­nyshyn jasyra almaı!
– Durys, Qanatjan! Elińniń osylaısha qadiri men qasıetin umytpasań, keýdeńde ulttyq rýhyń jalyndap tursa, jeńistiń talaı tuǵyrlaryna kóterilesiń áli…
Qastaryna bir jasyl tústi motorıksha toqtady. Beıbittiń osyndaǵy kúnderinde bir baıqaǵany, qalada velosıpedter men osyndaı motorıkshalar kópteý. Árıne, bul elde ózde­riniń ónerkásipterin ashyp alǵan Volk­swaqen, Daewoo sekildi avtoalyptar shyǵar­ǵan, jar­qyraǵan neshe túrli sándi kólikter de jana­ryńdy qaryqtyrady. Biraq, qarajatty únem­deýge úırengen ekeýi sekildi aýyl balasyna 1 shaqyrymyna 1, 2 ıýan ǵana alatyn myna motorıkshalar qolaıly.
– Muǵalim, endigi qalǵan ýaqytta qaıda baramyz, – dedi shákirti Qanat, buǵan Pekın te­lemunarasynyń qyzyqtaryna qanyp, qalany 400 metrlik zańǵar bıikten tamashalaǵan soń. Esh ýaqytta shyqqan bıiginde ustaz aldyndaǵy paryzy men qaryzyn esinen shyǵarmaıtyn Qanat Ábýtálipovteı azamatyna bapker Beıbit dán rıza. О́mirde qoly birdeńege jetse, týǵan ákesin de tanymaı ketetinder de bar emes pe.
– O, keı! – dep elpek qaǵyp motorıksha ıesi tur, kóliginiń shatyryn qaıyryp, ekeýine izet bildirip…
– Endi, Qanatjan, Pekınniń eń ǵajaıyp jerlerin tańdap, talǵap aralaıyq! О́ıtkeni, ýaqytymyz tyǵyz, – dedi bapkeri, bir qara­ǵan­da tarlaý, aıadaı ǵana kórinetin motorıkshaǵa jaıǵasyp jatyp, jaıdarylana…
Qazirgi Pekınniń álemdegi asa iri ónerká­sipti qalaǵa aınalýy sebepti sha­har­­dyń aýasyn aýyrlatyp jibergeni seziledi.
– 13 mıllıon adam turatyn Pekın qala­sy­nyń aýmaǵy 120 sharshy kılometr eken. Mos­kva­nyń aýmaǵy 47 kılometr. Bizdiń Astanamyz da keleshekte osyndaı jerdi alatyn bolsa, dalamyzdyń keńdigi jetedi ǵoı, muǵalim…
– Astanaǵa munshalyq dalıyp, jaıylyp ke­týdiń keregi bolmas, Qanatjan! Qazaqtyń ulan baıtaq dalasyn eldi mekendersiz qal­dy­ryp, barshamyz bir qalaǵa jınalsaq, jón be? Qytaı halqy 2 mıllıardqa jýyqtady. Bizdiń halqy­myzdyń sany bar bolǵany 16 mıllıon ǵoı!
– Túsindim, muǵalim! Elbasymyz Astana­nyń eń úlken maqsaty – óz turǵyndarynyń jaqsy ómir súrýine asa qolaıly, taza, sándi, uqypty qala bolýy deýi osydan eken ǵoı…
…Ekeýi qyzý áńgimemen avtorıkshanyń Pekınniń myńdaǵan avtomashınalary seńdeı soǵylysqan kóshelerin orman aǵashtarynyń arasymen júıtkı júgirgen aq tıindeı zymyraı keship, ataqty Iýng He Gýn Tıbet Býdda hramynyń aldyna toqtaı qalǵanyn ańǵarmaı qalysty. Júrgizýshige 3 ıýan usynyp jatyp, Beıbit bar biletin aǵylshynshasyn qoldanyp, Pekınniń áıgili Gý Gýn Imperator saraıynyń qaı tusta ekenin surap qaldy…
– Pekın – ǵajap qala! Biraq bizdiń Astanamyzdan sulý emes eken, – dedi óz eliniń sózsiz patrıoty Qanat Ábýtálipov, ustazy men ekeýi Qus uıasy atalatyn, Olımpıada alaýy jaǵylyp, oıyndary ashylǵan Qytaıdyń Ult­tyq stadıonyna atbasyn tiregende. Shveı­sa­rııa­lyq sáýletshiler Hersog pen De Meron jobalaǵan Ulttyq stadıonǵa Pekın qalasy­nyń ǵana bıýdjetinen 500 mıllıon dollar jum­salypty. Arqaýlary bolattan tartylyp, myqty beton quı­ma­larynan órilgen Qus Uıa­sy­nyń 258 myń sharshy metr alańyna 91 myń kó­rermen syıyp ketken sol joly. Ol myńdardyń arasynda Qazaq elinen kelgen sportshylardyń sapynda Beıbit bap­ker men onyń bala jasynan tálimi men tárbıesin, ákelik qamqorlyǵyn kór­­gen ataqty boksshy Qanat Ábýtá­lipov ta otyrǵan rıngke shyǵar óz kúnin kútip…
Pekınnen Almatyǵa bet alǵan ushaq ishinde Qanat bıikten uly qalaǵa kóz saldy. Ulttyq sý ortalyǵy, Olımpııa­lyq munara sekildi uzyn sany 30-dan astam nysandar negizinen qalanyń soltústigi men batys aımaqtaryna ornalasqan eken. Surǵylt tuman basqan Pekın ústi Almatyny eske oraltty.
– Muǵalim, elge oralǵan soń, demalysty azaıtyp, birden jattyǵýǵa kiris­sek qaıtedi… Bapker shákirtine qarasa, janarlarynda bir ushqyn oınap tur, aspan astyndaǵy jymyńdaǵan juldyz­darmen nur ulastyrǵandaı…
– London Olımpıadasyna joldamany mindetti túrde jeńip alaıyq, muǵalim…
Bapker Beıbit, ustaz Beıbit jymıyp kúldi. Qanatynyń boıynda kúni kesheler jasyp qalǵandaı kóringen jiger qolamta otyndaı jana bastapty. Olaı bolsa, iske sát!.. Bapker óz oıyna ózi rıza bolyp, túngi aspanǵa shyrqaı kóte­rilip bara jatqan áýe kóliginiń besikteı terbetken rahatyna bólene bastady alańsyz. Bul – ustaz ben shákirt úshin jeńisi men jemisi, qıyndyǵy men qyzyǵy da qatar kelgen 2008 jyl bolatyn.

Alda – London olımpıadasy!
…Jazýshy aǵasy telefon shalyp, kelip ke­týin ótingen soń, bapker Beıbit keshki jatt­y­ǵýdan soń onyń shańyraǵyna bas suqty. О́zi­niń ǵumyr boıy jınaǵan myńdaǵan kitapta­ry­nyń ortasynda tóbesi ǵana kórinip qalamger baýyry ádetinshe basylymdaryn aqtaryp otyr eken.
– Beıbitjan, Qanatyńnyń osy jolǵy jeńisi jaıynda aıtshy, – dedi jazýshy baýyry ótinip…
Bular Pekınnen elge kelisimen az kún ǵana tynystaǵandaı bolyp, Qanattyń ózi ótin­gen­deı, jattyǵýǵa birden kirisken. Asqar Ala­taý­dyń baýraıynda ornalasqan sport keshe­nin­de aılar boıyna bıik samyrsyn men qara­ǵaı­lardyń jupar aýasyn juta júrip, shyńdalǵan. Tamaqtan tartynyp, aınala sharq uryp, bolat symdaı shıryqqan Qanaty.
Eńbekteri aqyry jandy bulardyń. Gýıjoý ýnıversıtetiniń sport zaly atshaptyrym, aýmaǵy kishigirim fýtbol alańyndaı, Álemniń eń úzdik degen 10 boksshysy bul joly bes túr­li salmaq dárejesi boıynsha aldaǵy Londonda ótetin HHH Olımpıada joldamasyn sarapqa salýda. Sándi kıinip, urshyqsha úıirilgen jigit aǵasy jarys minberine kóterildi.
– Qurmetti myrzalar! Aldaǵy London Olımpıadasynyń joldamasy úshin jarysta sizderge tabys tileımin. Sport dúnıe júzi halyqtary dostyǵynyń, beıbitshilik jo­lyn­daǵy yntymaqtasýynyń ortaq shańyraǵy bola bergeı, – dep aq tilegin aqtardy AIBA pre­zıdenti Chın Kýo Vý myrza shyn nıetpen…
Aldyńǵy oryndardyń birinde otyrǵan bapker Beıbit Masabaev óz shákirti, halyq­ara­lyq dárejedegi sport sheberi Qanat Ábýtá­lipov Fransııanyń ataqty bylǵary qolǵap sheberi Nordın Oýbaalımen rıngke shyǵa kelgende qatty tolqydy. WSB tujyrymy boıynsha ótetin bul jekpe-jek erejesi boıynsha kem degende 7 raýnd ótýi tıis. Kásipqoı boks­tyń osynaý saıysyna tótep beretinder sırek. Beıbit bolsa, Qanattyń jalyndaǵan jigerine sendi. Alǵashqy raýndta Qanat jaqyn aıqas­tan boıyn aýlaqtaý salyp júrgendeı kórgen. Qar­syla­sy­ńa tym taıaý júrýdiń de óz paıdalary bar. Bi­raq, ony boks tehnıkasyn jetik ıgergender ǵa­na qoldansa kerek. Qanattyń táji­rı­besinde shalt qımyldar, aıaq asty ımprovızasııalar bolǵa­ny­men, mundaı bettesýlerde asa saq bolmasa, bolmaıdy. Fransýz boksshysy rıngte asa belsendi sekildi. Qanat bolsa, baıaýlaý, tipti, samarqaý qımyldaıtyn keıip tanytýda. Álden ýaqytta baryp bapker shákirtiniń kúsh saqtap júrgenin, shabýyldaryn keıingi she­shýshi raýndtarǵa saqtaýǵa bekingenin ańǵardy.
Salǵan jerden aptyǵýdyń qajeti de bolmas. Qarsylastyń aıla-tásilderin baıqap, kóńilge túıip baryp qımyldaǵany da jón dep sheshti ustazy. Aıaqtaryn balet bıshi­sin­she kezek aýystyryp, rıngte jeńil qımyldap júr­gen Nordın tórtinshi raýndta Qanattyń naı­zaǵaıdaı shatyrlaǵan úzdiksiz soqqy­la­ry­nyń astynda qalǵanda, óziniń myqtap qate­les­kenin kesh túsindi. Qazaq boksshysy shyn sheberdiń ózi eken. Tehnıkasynyń keremet­ti­gin sońǵy raýndtarda tanytqan Qanat Ábýtá­lipov osy joly 100 paıyz basymdyqpen fransýz boks­shysyn aıqyn basymdyqpen tize búktirdi…
– Sóıtip, aldaǵy London Olımpıadasyna joldamany jeńip aldyq, aǵa, – dedi bapker Beıbit jazýshy baýyryna áńgimesin aıaqtap. – Bul tabysymyz arqyly «Astana Arlans» komandasynyń da búkil maýsymdaǵy jeńiste­rine úlken úles ákeldik.
– Bárekeldi, Beıbitjan! Uzaǵynan bolǵaı jeńisteriń, – dep jazýshy aǵasy aqjarma sezimmen aqtaryla qýandy.
…Syrtta 2011 jylǵy mamyr aıynyń ta­myljyǵan sońǵy kúnderiniń shýaǵynan qýat alǵan alma aǵashynyń appaq gúlderi jaı­qa­la bastaryn ıip, qalamger nıetin quptap tur…

Smaǵul RAHYMBEK, jazýshy.