Qubyladan soqqan qońyr jel…

1

Arabstanym,

Qaǵbaly ǵajapstanym,

Qabylda janymnyń saz-aǵystaryn.

Jettim men jyl qusy sekildi,

Ushyrdy Qazaqstanym.

 

 1

Arabstanym,

Qaǵbaly ǵajapstanym,

Qabylda janymnyń saz-aǵystaryn.

Jettim men jyl qusy sekildi,

Ushyrdy Qazaqstanym.

Ushtym men qanatym talǵansha,

Qaǵbanyń qasyna barǵansha.

Qarap tur Qazaqstanym,

Janary talǵansha.

 

Shekara boıynda baıqadym ǵumyrdy,

Kórmedim damyldy, migirdi.

Saqshynyń júzinde – tańǵy araı,

Kúlimdep júgirdi.

 

Surady tegimdi, jónimdi,

Atajurt, Otanym, jerimdi.

Kóterdim eńsemdi, belimdi,

«Qazaqstan!» dedim elimdi.

 

Arabym abyrjyp, múdirdi,

Qujatqa úńilip, kidirdi.

«Nazarbaev» degende bas ızep,

Jol bastap júgirdi.

 

Janyma erekshe kúı enip,

Jaqsyǵa jasadym ıelik.

Bar jerden qınalmaı óttim men,

Nursultan aǵama súıenip.

2

Kishi juma.

Mekke ińiri.

Keshqurym,

Qubyladan qońyr áýen estidim.

«Aqsha bulttar arabsha óleń» sekildi,

Janǵa jaıly jaımashýaq keshki muń.

 

Keshki muń ba,

Aqshamdaǵy azan ba,

Aspan beıne uqsap ketti qazanǵa.

Arabsha óleń qazaqshaǵa aýysty,

Daıyndaldym jańa jyrdy jazarǵa.

 

Kóshti bulttar úzdik-sozdyq, birtindep,

Jyljyǵany mamyrajaı, úlpildek.

Qubyladan qońyr áýen jetedi,

Bulaq qashyp bara jatyr búlkildep.

 

Bulaq qashyp bara jatyr buralyp,

Jaratqannan jarlyq alyp, qup alyp.

Imandy ińir ınabatqa shaqyryp,

Asaý oıǵa salady kep buǵalyq.

 

Qubyla jeli janyma ótti bógelmeı,

Tentek oıdy tezge salyp, kógendeı.

«Azanyńyz aman bolsyn, musylman,

Qazanyńyz toly bolsyn» degendeı.

Inshalla!

3

Din men dildiń tamyry bir,

Bir Allanyń ámiri bir.

Taý men dala saǵymy bir,

Músápirdiń qaǵymy bir.

Jer betinde júrgenderdiń,

Jer astynda qabiri bir.

 

Jutatuǵyn aýań da bir,

Shomylatyn naýań da bir.

Kóretuǵyn aspanyń bir,

Tabylatyn daýań da bir.

 

Jekeshe ómir súrem deısiń,

О́z jaıymdy bilem deısiń.

Utqanyńdy,

Utylǵandy,

Sen qalaısha túgendeısiń?

 

Utqanyńdy ýystaısyń,

Jomarttyqqa jýyspaısyń.

Jaqynyńmen uǵyspaısyń,

Sonda-daǵy sýyspaısyń.

 

О́zińshe bop tolǵanmenen,

Keýde qaǵyp, bolǵanmenen.

О́z ózińnen asa almaısyń,

Bir bıikke qonǵanmenen.

 

Bul ómirdiń aq, qarasyn,

Imanmenen atqarasyń.

Jaýap berer kún kelgende,

Saýabyńmen aqtalasyń.

4

Medınede – Muhammed,

Paıǵambarym,

Esimderin álemge jaıǵandarym:

Omar menen Áýbákir sahabalar,

Aralaǵan jumaqtyń saıran baǵyn.

 

Medıneniń ǵajaıyp túngi aspany,

Juldyzdary – Paıǵambar syrlastary.

Súıgen quly Allanyń,

Ári Elshisi,

Netken baqyt, shirkin-aı, bir bastaǵy!

 

Mártebeli Medıne – qut meken dep,

Uly adamdy ulyqtap, kútti eken dep.

Paıǵambardyń meshitin sıpap turyp,

Bul aýany Uly jan jutty eken dep,

 

Dál osynda júrdi dep aqyndary,

Aqyndary – ımannyń jaqyndary.

Degen oımen qaraımyn jan-jaǵyma,

Qanattaryn jaıady shatyrlary.

 

Qanattaryn jaıady súreler de,

Dúnıe uıyp turady dúr-ónerge.

Paıǵambardyń meshitin sıpap turyp,

Qandaı ǵajap tilekti tilegende.

 

Uly Adamǵa júginip,

Kúbirledim,

Bar baqytym kelgendeı búgin meniń.

Assalaýmaǵaleıkým, Alla Elshisi,

Qabirińniń qasynda,

Túbindemin.

 

Jaısań oıdyń jaıqońyr únindemin,

Japyraqtyń kóz ashqan búrindemin.

Meshitterdiń esigin ashyp tastap,

Qubyla jaqqa qaraıdy búgingi elim.

5

Iá, Alla,

Ashtym saǵan júregimdi,

Berersiń,

Ne bermessiń tilegimdi.

Joqtaryn jeke bastyń qoıa turdym,

Qýandyr kóp jylaǵan bul elimdi.

 

«Jetkiz» dep jalynamyn tilegine,

Batyrma qaıǵy-muńnyń túnegine.

Uly elim,

Ulyń saǵan shyn tileýqor,

Jaryqshaq túspese eken tiregińe.

 

Jamaǵat jasyn jutyp, jylamasyn,

Zamannyń alys etshi qulamasyn.

Sıpashy qazaǵymnyń mańdaıynan,

Bireýden bostandyǵyn suramasyn.

 

Iá, Alla,

Myń minájat,

Iilemin,

Táýelsiz kúnderime súıinemin.

Aspanda altyn kún bop jarqyraımyn,

Kógildir aspan bolyp kıinemin.

 

Osylaı bolsyn deımin máńgilikke,

Esh oryn bolmasa eken jan kúdikke.

Alashpyz ardyń týyn asqaq ustar,

Qaramaı qoldyń kiri – mal-múlikke.

 

Janymdy terbeıdi kep arly bir án,

Aqsadym buryn zaman tarlyǵynan.

Tileımin bir Alladan,

Týǵan elim,

Bıik bop tursa eken dep barlyǵynan.

6

Kóńilimdi kók aspanǵa burdym men,

Iman-taýǵa ınabatpen júrdim men.

«Azattyqtyń ǵumyry uzaq bolsyn» dep,

Arafattyń baýraıynda turdym men.

 

Bir kún jumbaq,

Bir kún qyzyq bir kúnnen,

Syr tyńdaımyn keýdemdegi búlkilden.

Jyldar ushyp bara jatyr qus bolyp,

Oı eńserip,

Qazir meniń kúlkim kem.

 

Bárin oılap burqyraǵan ot-kúnniń,

Arafattyń baýraıynda kóp turdym.

Ihramnyń jaımasyndaı aspannan,

Esken jelge mańdaıymdy óptirdim.

 

Darhan dala,

Tylsym taýlar, armysyń?

Janym saǵan jaıyp saldy alǵysyn.

Árbir tasy súrelermen shaıylǵan,

Áýlıe taý,

Aman-esen, barmysyń!

 

Dala kezip,

Teńiz keshkem telegeı,

Kúnder aǵyp ótti zaýlap jebedeı.

Alań bolyp endi jettim baýryńa,

Alla meni esirkep bir jebegeı.

 

Topyraǵyńa bastym dymqyl betimdi,

Tańǵy aýada tilek qandaı ótimdi.

Ar jolynan aınýyma jol bermeı,

Mendegi ıman óleń bolyp jetildi.

 

Kún shyqqanda kún astyna baptandym,

Shańqaı túste shýaǵyńa shattandym.

Ekindide eki rákat namazben,

Aqsham túse Arafattan attandym.

7

Máýlit túni.

Mamyrajaı, jaryq, nur,

Bul pendeńdi kók álemge alyp kir.

Uly Adamnyń týǵan kúni – uly kún,

Ábjad atty uly esepke baryp tur.

 

Ǵıbadat pen taǵatyńdy zerdele,

Muny uqpasań bilim kirmes zerdeńe.

Álip-árip aspan jaqty nusqaıdy,

Sol túzý jol nusqaý berer jerge de.

 

Sharıǵatty shala bilgen – shaıtan-dúr,

Shyndyq degen qaǵıdatty baıqap júr.

Dúmshe molda din buzady,

Shaıtanı,

Shaıtanılar haram joldy shaıqap júr.

 

Álip-árip – sonaý ǵarysh álemi,

Álem – jumbaq,

Álem – anyq, ádemi.

Jebireıil jerge túsken kezeńnen,

Shaıtandardyń bastalypty álegi.

 

On segiz myń ǵalamdaǵy uly kúsh,

Nanym,

Paıym,

Qabyldaý men uǵynys.

Muhammeddiń – salalaıkým as-salam,

Dúnıege kelýi de qubylys.

 

Máýlit kúni.

Mynaý ǵalam jap-jaryq,

Nıetti de,

Úmitti de arnadyq.

Uly Adamnyń nyǵymetine bólensem,

Degen arman jol tartady arna ǵyp.

 

Adam ólmeı úmit-shirkin óle me,

Kóp qaraımyn ábjad atty tóbege.

Alla,

Bahıs,

Jamal,

Dáýlet,

Joq qaıǵy,

Bul tórteýi túgel bolsa tóbede.

8

Álemde ózgermeıtin Jaratqanym,

Álemge aı men kúndi taratqanym.

Aspandy alty kúnde tik turǵyzyp,

Jerdi de jeti kúnde jaratqanym.

 

Ǵaryshqa «bol» degende bolǵany-dúr,

Al Quran – baıan bolǵan sondaǵy jyr.

Topyraqtan jaralǵan Adam Ata,

Allamyz jan bitirgen – qoldaǵy nur.

 

Janatı baq etipti tamyr basyn,

Sezdirip bul dúnıede jańylmasyn.

«Jalǵyzdyq maǵan ǵana jarasqan» dep,

Sýyrǵan Atamyzdyń qabyrǵasyn.

 

Oı qýsań oralymdy paıdaǵa syr,

Jumbaǵyn jaıyp tastar jaıma-ǵasyr.

«Alma» degen alǵashqy sózdi aıtypty,

Osy sózge qalamyn aıran-asyr.

 

«Alma» degen Allanyń buıryǵy edi,

Janattaǵy jemistiń súırigi edi.

«Alma» degen osy sóz tek qazaqta,

Degen oı da kóldeneń kıligedi.

 

San oılanyp,

Taba almaı nysanasyn,

Shara boldy shaqshadaı qusa basym.

«Alma» degen qazaqtyń sózi ǵoı dep,

Alla solaı degen dep kúsh alasyń.

 

Jemis eger sý berse – jasy shyǵar,

Alma sodan adamnyń asy shyǵar.

«Alma» sózi tek qana qazaqta bar,

Qazaq, sirá, adamzat basy shyǵar…

9

Jaqsy-jaman máńgi maıdan, ǵarasat,

Bar men joq ta máńgi maıdan, qarasaq.

Ar men namys aıarlyqpen maıdanda,

Senen úmit kútip keldim, Arafat.

 

Senen kómek kútip keldim, Uly taý,

Jigerimdi jutyp keldim, Uly taý.

Alaqanym aspan jaqqa qarady,

Qol qaıtarma, bitip keldim, Uly taý.

 

Jolymdy ash dep senip keldim, Uly taý,

Sertimdi de berip keldim, Uly taý.

Kóp sózdiler buza berip ýádeni,

Kóresini kórip keldim, Uly taý.

Sher baılanyp, tolyp keldim, Uly taý,

Shildede de tońyp keldim, Uly taý.

Shyndyǵymdy, shyttaı jańa bolatyn,

Shaıtan taptap, ońyp keldim, Uly taý.

 

Kúler kezde jylap keldim, Uly taý,

Júrer kezde qulap keldim, Uly taý.

Myltyǵy joq maıdan kórip, qansyrap,

Senen saýǵa surap keldim, Uly taý.

 

Arafattyń aspanyna alańdap,

Men otyrdym myna ýaqytty jamandap.

Ber, Uly taý, tilegimdi,

Bermeseń,

О́mir súre beremin de amaldap…

 

10

 

Ne úlken bul dúnıede?

«Balyq» deıdi,

Hadıste de osyny anyq deıdi.

Qumyrsqany kishi deý jańsaqtyq ta,

Pil men zildi úlken deý – tanyq deıdi.

 

Jaratqannyń deminen kúmis túler,

Tórt mezgilden jaralǵan púlishti jer.

Jahan balyq qarnynda súre oqyǵan,

Dál osyny bir bilse Júnis biler.

 

Qatesi joq jaılardyń Qurandaǵy,

Tabıǵattyń tylsymy – jyr-án bári.

Qosylmaıdy teńizdiń sýlary da,

Dál osyny, ıapyr-aı, kim ańdady?

 

Taý qozǵalyp,

Qara jer silkinbeıdi,

Janartaýlar kóshkinin úrkin deıdi.

Bir japyraq túspeıdi buıryq bolmaı,

Jer júregi buıryqpen búlkildeıdi.

 

Jyl mezgilin kim kelip aýystyrar,

Aspan-daǵy buıryqpen daýys qumar.

Jaratqannyń jarlyǵyn tyńdamasań,

Aqylyńnan bezdirip, aýysh qylar.

 

Bári, bári Quranda,

Qaıran qylyp,

Adamzatty sendirer oılandyryp.

Dóńgelengen osynaý qara jerdi,

Jalǵyz Alla jibergen aınaldyryp.

 

Dem salamyn Quranmen bul óleńge,

Senbestik joq tıtimdeı myna mende.

Jer Anaǵa «Tabyn» dep kim aıtyp júr,

Tabynady adamzat bul álemge.

 

«Tabyn» degen tasqa da basylypty,

Kók aspannyń astynda shashylypty.

Ańǵyrt oılap, asyǵys baılam aıtqan,

Alla bizdiń keshkeısiń asylyqty.

11

Kúnderim kóp jylymdy urlaǵasyn,

Kózimniń jasy tómen syrǵanasyn.

Allamyz qabyl etkeı tilegimdi,

Jarq etip jaqsy nurmen bir qarasyn.

 

Tańdanyp,

Tańyrqaımyn qudiretke,

Aınaldym bir tamshydan jumyr etke.

Tánime jandy salǵan Jaratqanym,

Men de bir qumyrsqamyn qybyr etpe.

 

Dán terem – mańdaı terdiń dáni shyǵar,

Sóılesem Súbihan Alla áni shyǵar.

Dúnıe jalǵyz dánnen tursa eger de,

Peıishten kelgen kıe – dáni shyǵar.

 

Allanyń nury túskeı mańdaıyma,

Qaramaı qıyndyqtyń qandaıyna.

Súreni Fatıhadan bastaımyn men,

Sol dándi tatamyn da tańdaıyma.

 

Peıishten kelgen dándi qurmettep,

(Basqadaı sýsyn ettik buryn eptep).

О́sirdik patsha-dándi tirshiliktiń,

Arqaýy,

Arýaǵy dep súgirettep.

 

Sol bir dán óleń bolyp jarǵanda búr,

Janyńnyń terezesin armanǵa bur.

Nesibeń jalǵyz dánnen jaralǵan dep,

Jar salyp jatyr endi jalǵanǵa jyr.

 

12

 

Aı ma jaryq?

Joq, álde kóńilim be?

Kezdestim men ǵajaıyp sony kúnge.

Ál-Haramnyń jaryǵy – ımanjaryq,

Meniń kelip keýdeme tógilýde.

 

Asyl jaryq,

Appaq nur sebezdegen,

Bul sáýleni mehnat shege izdegem.

Ál-Haramnyń tórinen taptym aqyr,

Osynda eken jumsaq nur men izdegen.

 

Appaq nurǵa malynyp,

Janym balqyp,

Alpys eki tamyrda qanym balqyp.

Kóterilip kóńildiń kúmbezine,

Bara jatty tazarǵan tánim qalqyp.

 

Jumsaq áýen quıylyp ǵaryshtaǵy,

Jantalasqan jat tirlik alystady.

Osy shyǵar ıman men ıslamnyń,

Bir áýenge uıyp kep tabysqany.

 

Bári jaryq osynda.

Ál-Haramda,

Bir ǵajaıyp jumbaq bar ańdaǵanǵa.

Súbihanna-sáýlege shomyldyryp,

Sóz sáýlesin joldadym bar ǵalamǵa.

 

Asyl jaryq,

Nur shashqan ot kúndeısiń,

Kók aspanda kúlimdep kóp kúlgeısiń.

Aspan jaqta qalqyǵan aq bult kórseń,

О́tegenniń óleńi dep bilgeısiń.

 

13

 

Arab jurty, dástúrińe boıladym,

Qajylyq – paryz,

Qurban aıty – toılaryń.

Muzdalıfa jazyǵynda turǵanda,

Mámlúkter shejiresin oıladym.

 

Arab jurty,

Keıde jaqyn, keıde alys,

Janymdaǵy tynym bermeı

qoıdy aǵys.

Mysyr jurtyn Múbáraktaı bılegen,

Qaı qııanda jatyr eken Beıbarys?

 

Saharanyń qumy – quba, jeri – sur,

Arab jurty tarıhy – shal, tegi – súr.

Ádildiktiń aq baıraǵyn kótergen,

Elge qaraı ketti me eken berish-ul?

 

Arýanalar attap ǵasyr arasyn,

Ań-tań qyldy bul qazaqtyń balasyn.

Sahaba dep saltanattap danasyn,

Perishte dep súıedi eken balasyn.

 

Qurandy da jyrdaı oqyr qarıler,

Paryzdy bil,

Mindetińdi bar, ıger.

«Iá, Alla» dep bosanady analar,

«Iá, Alla» dep til ashady sábıler.

 

О́tken kúnniń elshilerin shaqyrdym,

Sáldesine óleń jazǵan aqynmyn.

Beıbarystyń izin izdep qapyldym,

Bir deregin berseńdershi batyrdyń.

 

Men – qazaqpyn,

Jyrǵa qumar bul keýdem,

Qulaq ashtym kóńil degen búrleýden.

Aýyp keldim buryn joldy taba almaı,

Taýyp keldim Dosjan salǵan súrleýden.

 

Qubylaǵa Alla degen jan ǵashyq,

Janym meniń jaqsylyqpen almasyp.

Jatyr búgin.

Sý búrkedim jolyma,

Bul súrleýdi qalmasyn dep shań basyp.

 

14

 

Kógildir álem.

Kóńilim de meniń kógildir,

Kógildir álem – kóneden jetken

tegim bul.

Bórili baıtaq Qubylaǵa

qaraı umsynyp,

Shashyrap ketken taspıǵyn oıdyń

terip júr.

 

Shym-shymdap tartyp shyndyqtyń

temir shiderin,

Jalǵadym jyrmen úzdirmeı úmit

kúderin.

Quldyrap ketken,

Buldyrap ketken kúnderdiń,

Qurannan taptym kóńilge kerek

bir emin.

 

Qurannan taýyp, qur atqa

mindim yzǵyǵan,

Quranǵa qula, keýdesi mazdaq izgi jan.

Allanyń sózin «apıyn»

degen «kósemder»,

Attandap shaýyp, mán bere almadyq

biz buǵan.

 

О́tpeıtin pyshaq sekildi boldyq

qaıraǵy az,

Quranǵa túsken áripter boldy jaı qaǵaz.

Qaǵbanyń móri quıylyp túsken

desek te,

Súlgi de boldy súrginge túsken

jaınamaz.

 

Kógildir álem.

Kógildir meniń saraıym,

Allaǵa sengen aqynnyń týy – Abaıym.

Allaǵa sengen hakim de bolǵan abyzym,

Sóz aspanynda jarqyrap janǵan

jańa aıym.

 

Quranǵa qula,

Qurannan sura, surasań,

Álipten basta «Alla» dep

sózdi qurasań.

Adamǵa unaý qıyn ǵoı

myna zamanda,

Allaǵa una – unasań,

Allaǵa una –

unasań!

О́tegen ORALBAIULY.