Bilgen basshy bar halyqtyń qamyn jer
Juma, 14 jeltoqsan 2012 7:04
Álem jurtshylyǵynyń Mysyr eline kóz tikkenine biraz boldy. Astanasynda alasapyran. Birine biri qarsy turǵan halyq. Erteń qalaı bolary belgisiz. Jurt 15 jeltoqsandy kútip otyr. Osy kúni biraz nárse aıqyndalmaq.
Juma, 14 jeltoqsan 2012 7:04
Álem jurtshylyǵynyń Mysyr eline kóz tikkenine biraz boldy. Astanasynda alasapyran. Birine biri qarsy turǵan halyq. Erteń qalaı bolary belgisiz. Jurt 15 jeltoqsandy kútip otyr. Osy kúni biraz nárse aıqyndalmaq.
Aıqyndalǵanda, osy kúni ótedi dep otyrǵan Egıpettiń jańa konstıtýsııasynyń jobasyna baılanysty referendýmnan keıin jaǵdaı tipti shıelenisip ketýi ábden yqtımal. Qazirdiń ózinde ol sharyqtaý shegine jetkendeı. Kóshe qarsylastarǵa toly. Sarapshylar, saıasatshylar ony burynǵy prezıdent Hýsnı Múbárakty taǵynan taıdyrǵan «arab kóktemi» revolıýsııasymen salystyrady.
Bul elde qalyptasqan jaǵdaı týraly buǵan deıin de biraz jazdyq. Prezıdent saılaýynda «Musylman baýyrlar» qozǵalysynyń ókili Muhammed Mýrsı azǵandaı ǵana basymdyqpen (51 paıyz) jeńiske jetken bolatyn. Sodan keıin ol ózin qoldaǵan qaýymnyń ǵana múddesin oılap, qalǵan 49 paıyz halyqtyń múddesin eskermeı áreket etti. Ol el basshysy barsha halyqtyń qamyn jeýi paryzdy is ekenin umytty degen aıyppen jurtshylyqtyń narazylyǵyn týdyrdy.
Bul qarsylyq, ásirese, prezıdenttiń 22 qarashadaǵy óziniń ókilettigin keńeıtip, sot bıligin shektegen jarlyǵynan keıin tipti kúsheıgen. Sony eskerip, Mýrsı bul ýaqytsha ǵana shara dep aqtalǵanymen, onyń asyǵys túrde referendým ótkizý jónindegi sheshimine oppozısııa múlde qarsy.
Jalpy, referendýmǵa usynylyp otyrǵan konstıtýsııa jobasy, parlamentte (onda ıslamıster basym) qabyldanǵanmen, oppozısııa pikirinshe, ol asyǵys jasalǵan, jalpy halyqtyq múddege qaıshy. Onda saıası jáne dinı erkindikke, sondaı-aq áıelder bostandyǵyna kepildik berilmegen. Synaýshylar konstıtýsııany Mýrsıdi qoldaıtyn ıslamıster ázirlegenine nazar aýdaryp otyr.
Narazylyqtyń kúsheıgenin eskerip, prezıdent Mýrsı halyqqa telekanal arqyly úndeý arnady. Ol oppozısııany qalyptasqan jaǵdaıdy retteý úshin ún qatysýǵa shaqyrdy. Oppozısııa ony qabyldamady. Qarsylardyń basty talaby referendýmdy keıinge shegerip, 22 qarashada qabyldanǵan konstıtýsııalyq deklarasııany toqtatý bolyp otyr.
Bılik pen oppozısııanyń birin-biri uǵatyn, kelisimge keletin túri joq. Áskerılerdiń olardy mámilege shaqyrǵany jaýapsyz qaldy. Al áskerıler qarsylastyń birin jaqtap, sózden áreketke kósher bolsa, onyń aıaǵy nasyrǵa shabary anyq.
Referendým qarsańynda Muhammed Mýrsıge qarsylar sany aıtarlyqtaı óskeni jaıynda pikirler aıtylýda. Soǵan qaraǵanda, referendým nátıjesinen keıin, tipti onda prezıdent jaqtastary kópshilik daýys alǵanymen, jaǵdaı ońǵa qaraı ózgere qoımaıtyndaı. Tipti ol qarsylastar arasyndaǵy qaıshylyqty burynǵydan da kúsheıtip jiberýi múmkin.
Keıbir aqparat quraldary Egıpet bıligi oppozısııaǵa qarsy qýǵyndaýdy kúsheıtpek, onyń basshylaryn qamaýǵa almaq degen sóz de taratyp otyr. Al bul shyndyqqa aınalar bolsa, ol bılikke qarsylyqty kúsheıte túsip, jaǵdaıdy ýshyqtyratyn jol.
Mamadııar JAQYP, «Egemen Qazaqstan».
