Taǵdyr

Beısenbi, 29 qarasha 2012 7:25

Adam balasy shyr etip jaryq dúnıe esi­­­gin ash­qanda, onyń mańdaıyna  ashyly-tushy­­­ly dámi bar taǵdyry jazylyp qoıa­ty­ny ras sııaqty. Qalaı desek te, adam balasy úshin taǵdyr dege­ni­ńiz – úlken  bir synaq alańy.

…Búkil dúnıejúzi ǵa­lym­dary aspan ále­min zertteý úshin tuńǵysh ret adam balasyn ǵaryshqa ushyrý maqsatynda kún-tún demeı jumys istep jatqan 1961 jyl edi. Jer-ana da býsanyp, aýyl balalary dop qýyp, mamyrajaı kóktem­niń kelgen shaǵy. Sol zamanda ıaǵnı, osydan jarty ǵasyrdan asa ýaqyt bu­ryn enesi bosaǵadan jańa attaǵan keli­ni­men qatar bosana beretin. Ony eshkim de ersi kór­meıtin.

Beısenbi, 29 qarasha 2012 7:25

Adam balasy shyr etip jaryq dúnıe esi­­­gin ash­qanda, onyń mańdaıyna  ashyly-tushy­­­ly dámi bar taǵdyry jazylyp qoıa­ty­ny ras sııaqty. Qalaı desek te, adam balasy úshin taǵdyr dege­ni­ńiz – úlken  bir synaq alańy.

…Búkil dúnıejúzi ǵa­lym­dary aspan ále­min zertteý úshin tuńǵysh ret adam balasyn ǵaryshqa ushyrý maqsatynda kún-tún demeı jumys istep jatqan 1961 jyl edi. Jer-ana da býsanyp, aýyl balalary dop qýyp, mamyrajaı kóktem­niń kelgen shaǵy. Sol zamanda ıaǵnı, osydan jarty ǵasyrdan asa ýaqyt bu­ryn enesi bosaǵadan jańa attaǵan keli­ni­men qatar bosana beretin. Ony eshkim de ersi kór­meıtin. Uly Otan soǵysynyń ardageri Qýan­dyqbaı atamyzdyń úıindegi Tanagúl apamyz sodan bir jyl buryn ǵana bosanyp, ómirge mańdaıy jarqyraǵan Baqyt atty qyz kelgen edi. Al, álgi 1961 jyldyń kókteminde sol úıdiń úlken kelini baladan qaıtys bolyp, ómir esigin jańa ashqan torsyq shekeli ulǵa Qal­dybek esimi qo­ıylady. Sodan ja­ryq dú­nıe esigin ashpaı jatyp jetim atanǵan nemeresi Qaldybekti Tana­gúl apa óz qyzy Ba­qytpen birge baǵyp-qaǵyp, jetil­diredi. Qal­dy­bek óz qurby­larymen birge eki úı­diń arasynda júrip, qy­zyqty ba­lalyq shaqty ót­kizdi. Olaı deıtinim, ózine jaryq dúnıe syılaǵan ana­synyń qazasyn balalyq kezde bilmepti. Ana­synyń jyly ótkesin aǵaıyn-týys aqyl­dasyp, Qal­dybektiń ákesin kórshi aýyldyń Raıhan atty qy­zyna qosady. Úlken shańy­raqqa túsken jas kelin bá­rin aqylǵa salyp, oıyn balasy Qaldy­bekti baýyryna basyp, ózin  «mama» dep aıtýdy úıretedi.

Sol jyldary eldiń nıe­ti durys boldy ma, aǵa­ıynnyń tatýlyǵy keremet edi. Bi­reý­diń úıine qonaq kelse, shaqyrýsyz-aq kórshi-qolań túgel jıylady. Aǵa­ıynnyń úıinde toı bolatyn bolsa, týystar men kór­shiler jınalyp qalaı ótkizý kerek degen máseleni qyzý talqylaıtyn. Úlken­der ja­ǵy tamaqty kim pisiredi, shaıdy kim qaınatady, otyn­dy kim jarady degen sııaqty usaq-túıekke deıin bólip beretin. Balalarǵa da ózderiniń shamalaryna qa­raı tapsyrmalar júkte­letin. Ba­­la­lardyń tatý, aǵaıynnyń baýyrmal bolýyna osyndaı jaǵdaılardyń áser etkeni sózsiz.

Bir kóshede Qaldybektiń ózimen qurdas on shaqty ul-qyz qatar óstik. Qaldybektiń atasy sheshendigi bar, ózi jaqsy oqı almasa da radıo arqyly birneshe ret tyńdaǵan soń jattap  alǵan Rústem-Dastan, Qyz Jibek poemalaryn kórshi balalarǵa ja­rys­tyra aıt­qy­zyp, ózi shynaıy berilip tyńdaıtyn. Bar­lyq balalar maǵan oqytsa eken dep bir ıy­ǵymyzdy berip turatynbyz. Oqytqan jaǵ­daı­da barynsha mánerlep oqýǵa tyrysatynbyz. Dastandy mánerlep oqyǵan balany maq­tap, osydan jaqsy azamat shyǵady dep otyratyn.

Sóıtip, ýaqyt shirkin zymyrap óte shyq­ty. Biz orta mektepti bitirip, árqaısysymyz óz jolymyzben kettik.  Qaldybek Qa­rataý qalasyndaǵy polıteh­nı­kalyq ınstıtýttyń stýdenti atan­dy. Al, orta mektepte júrgende juby jazylmaǵan Ádemi esimdi synyptas qyz muǵalimder daıyndaıtyn ıns­tıtýtqa tústi. Qazirgideı bir-birin sál kórmeı qalsa, máńgige «bólinip» ketetin juptar ol kezde sırek kezdesetin. Bizdiń keıipkerlerimiz de eki qalada oqyp júrip, bir-birine degen yn­tyq kóńilin sýytpaı, aqyry úılenip edi.

Qaldybek pen Ádemi qo­sylǵanda aýyl bolyp qýanyp, úlkender jaǵy aq batalaryn bergeni esimizde. Ásirese, ákesi stýdent ke­zin­de dúnıe salǵan soń jesirliktiń dá­min erterek tatqan Raıhan ananyń qýanyshynda shek bolmady. Qaldybek mamandyǵy bo­ıyn­sha aýdan ortalyǵyndaǵy geo­logtar meke­mesine jumysqa ornalasyp, Ádemi ózi oqy­ǵan mektepke muǵalim bolyp qabyl­dandy. Qandaı baqytty shaq. Jańadan otaý qurǵan jas otbasy osylaısha ómir atty úlken jolǵa qol ustasyp birge attandy.

Áıel adamnyń úlken baqyty ana ataný ekeni daýsyz. Ádemi de aıy-kúni jetkende jaryq dú­nıege shekesi torsyqtaı ul ákeldi. Oǵan búkil áýlet jınalyp, azan shaqyryp Jaqsan esimin qoıdy. Odan keıin ile-shala ómir esigin ashqan qyzdary Baljan esimin ıelendi. Araǵa tórt jyl salyp úshinshi bala­ǵa aıaǵy aýyrlaǵan Ádemi aıy-kúni jetkende aýdan ortalyǵyndaǵy aýrý­hanaǵa jetkizi­le­di. Ádemini dárigerler qıyndyqpen bosandyryp alady. Biraq jas ana bir aptadan soń esin jımaǵan kúıi baqılyq bolady.

Shıetteı úsh balapanyn, jan jaryn tas­tap o dúnıege attan­ǵan jas kelinshektiń qaı­ǵysy aýyldastarynyń qabyrǵasyna qat­ty batty. Janazasyna jı­ylǵan jurttyń jy­lamaǵany qalmady. Biraq tiri adam tir­shi­li­gin isteıdi eken. О́mirge kele sala jetim qal­ǵan sábıge Anar dep at qoıyldy. Taǵdyr degendi qoısańyzshy, ómir esigin ashpas­tan ájesiniń aq sútin emip adam bolǵan ákesiniń taǵdyry, arada 28 jyldaı ýaqyt ótkende Anar­dyń basynda da qaıtalandy. Bul joly kishkentaı sábıdi Qaldybektiń ápkesi Baqyt asyrap alyp, óz balasymen qatar emizip ósirdi. Qaldybektiń bala­larynyń baǵy bar eken. Olardy Raıhan áje eshkimnen kem qylmaı ósirdi.

Jas ósedi, jarly baııdy. Búginde Qal­dy­bektiń Jaqsany – úlken azamat, joǵary oqý ornyn támamdaǵan maman. Baljan da jo­ǵary bilim aldy, turmysqa shyqty, balaly-shaǵaly. Týǵan anasyn kórmeı ósken Anar da olardyń izin basyp kele jatyr.

Olardyń ár qadamyna qýana otyryp, re­nish endi qaıtalan­basa eken dep tileısiń.

Kádirbek SÁDÝBAEV.