Materıaldyq emes mádenı murany (MEMM) qorǵaý jónindegi úkimetaralyq komıtet tıisti usynys úshin daýys berdi. Ol komıtettiń 2020 jyldyń 14-19 jeltoqsany aralyǵynda onlaın rejımde ótip jatqan 15-sessııasy aıasynda ótkizildi. Otandyq delegasııa quramynda – Qazaqstannyń IýNESKO janyndaǵy Turaqty ókildiginiń qyzmetkerleri men IýNESKO jáne ISESKO isteri jónindegi Ulttyq komıssııa janyndaǵy MEMM boıynsha Ulttyq komıtettiń sarapshylary. Aıta keteıik, Qazaqstan 2018-2021 jj. aralyǵynda komıtet jumysyna IýNESKO-nyń osy bedeldi organynyń múshesi retinde qatysyp keledi.
Atalmysh sessııada Úkimetaralyq komıtet 42 nomınasııany, onyń ishinde Qazaqstan, Qyrǵyzstan jáne Túrkııa birlese engizgen «Toǵyzumalaq» oıynyn qarastyrdy.
Toǵyzumalaq (qyrǵyzdarda – Togýz korgool, túrikterde – mangala/gechıýrme) – adamnyń utqyrlyq pen tapqyrlyq qasıetin ushtaıtyn, ári matematıkalyq oılaý men tózimdilikke baýlıtyn oıyn. Ol ejelgi túrkiler qasıetti sanaǵan 9 sanyna negizdelgen. Oıyndy keıde «qoıshylar algebrasy» dep te atady. О́ıtkeni, oıyn kezinde barlyq tórt negizgi matematıkalyq amal qoldanylady. Oıyn jyldamdyq pen ádis-tásil sanaýǵa qurylǵan.
«Toǵyzqumalaqtyń» enýimen birge MEMM reprezentatıvtik tizimindegi adamzattyń mádenı murasy sanatyndaǵy qazaqstandyq elementter sany 11-ge jetip otyr. Buǵan deıin bul tizimge dombyra kúı óneri, kıiz úı jasaý dástúri, aıtys, qazaq kúresi, Naýryz meıramy, saıatshylyq, jińishke nan – qatyrma, asyq oıyny, Qorqyt murasy jáne qazaq jylqyshylarynyń dástúrli kóktemgi merekelik ádet-ǵuryptary (bıe baılaý, aıǵyr qosý, qymyz muryndyq) kirgen bolatyn.
