Álbette, kisiniń bári romans, arııa, rok, djaz, pop janryndaǵy shyǵarmalar tyńdamaıtyny anyq. Olaı bolǵanda adamzat ataýlynyń talǵamy da, tanymy da birtutas bolyp ketetin edi ǵoı. Qysqasy, talǵamǵa talas joq.
Mýzyka danyshpandarynyń túrli pikiri bar. Solardyń birazy mýzykada ult bolmaıtynyn, adamzatqa ortaq ekenin jıi aıtady. Rasynda da solaı-aý. Biletinder mýzykanyń yrǵaǵynan onyń túpki oıy belgili bolady desedi. Oǵan da eshkimniń talasy joq shyǵar. О́ıtkeni ár ulttyń bolmysyn onyń mýzykasy tanytady emes pe? Qalaı alyp qarasaq ta, jaqsy shyǵarma – janǵa dárý.
Sońǵy ýaqytta kópshiliktiń kóńiline qonǵan «Taptym-aý seni» degen án taza ımprovızasııadan týǵan shyǵarma desedi biletinder. Alaıda ánniń ishki mazmunynda adam taǵdyry, armany men muńy tur. Saǵynysh sazy dep te baǵalaýǵa bolatyn syńaıly.
Dál osy týyndy qazaq melomandaryna Qazbek Quraıysh degen esimdi tanytty. 2020 jyly jazylǵan týyndy áýelde ánshi Ernar Amandyqtyń oryndaýynda taraldy. Jas ánshiniń oryndaýynda án belgili bir deńgeıde óz aýdıtorııasyn tapqanymen, shyǵarmanyń baǵy jyl buryn janǵan sekildi kórinedi de turady. Anyǵyraq aıtsaq, ánniń ekinshi tynysy arada eki jylǵa jeteqabyl ýaqyt ótkende ashylǵan sııaqty.
Iá, shamamen bir jyl buryn ǵana lırıkalyq án shyn máninde hıtke aınalyp shyǵa kelgeni málim. Nege ekenin kim bilsin, shyǵarma avtory shyrqaǵannan keıin týyndy basqa bir sıpat alǵandaı boldy. Bálkim, avtordyń janynan shyqqan án tyńdarmanǵa burynǵydan qatty jaqyn bola túsken shyǵar. Múmkin Qazbek Quraıyshtyń janǵa jaıly daýsy jurtty eleń etkizdi me eken?
«Taptym-aý seni,
Júregimniń emi.
О́zińsiz múlde,
Jaraly jan edim»
dep keletin ánniń qaıyrmasy men ánshiniń shyǵarmany oryndaý máneri bir-birimen tamasha úılesim tapqanyna eshkimniń kúmándanbasy anyq. Qalaı desek te, qazirgi ánshilerdiń joly men jóni basqasha. Ýaqyttyń aǵymynan qalmaýǵa tyrysady. Eń bastysy, jańa tolqyn jastardyń talǵamymen sanasady. Sol táýekelderi belgili bir dárejede ózin aqtap ta jatady...
Bir qaraǵanda lırıkalyq shyǵarma bozbala men jigit bitkenniń romantıkalyq gımnine aınalýǵa tıis sııaqty kórinetin. Nege ekenin kim bilsin? Alaıda dál osy án arýlardyń janyna jaqyn bolyp shyǵa keldi. Yrǵaqtyń qudireti me, álde mátindegi tarmaqtar ma? Bálkim, shyǵarmanyń búgingi kúnniń tynysymen taraǵany sebep bolǵan shyǵar?..
Qazir bárin áleýmettik jeli arqyly baǵdarlap otyratyn boldyq qoı. Sol áleýjelide boıjetken bitkenniń basym bóligi osy ándi bólisip álek bolǵanyna qaraǵanda shyǵarma názik jandylardyń jan saraıyna ábden ornyǵyp alǵanyna eshkimniń kúmáni joq.
«Alań bop janym júr edim,
Soǵatyn aýyr júregim.
Kim endi meni jetkizedi dep
Armandaryma»
dep bastalatyn ánniń alǵashqy shýmaǵynan beımaza jannyń muńy aıqyn ańǵarylyp tur. Janaryn muń torlaǵan kisiniń jan azabyndaı estile me, qalaı ózi?
Alaıda kompozıtor muny aıqaımen emes, sabyrmen jetkizedi. Durysy, jan álemin alasapyran etken kóńil-kúı aýanyn bappen baıandaıdy, syr qylyp aqtarady. Aqıqatynda ánniń tabıǵatynda muń shaǵý, ashyný joq, tek baıyppen óz tarıhyn jetkizý ǵana bar. Sonysymen-aq jurttyń kóńilinen shyǵyp otyr.
Rasynda birinshi shýmaq tyńdarman janyna aýyr tıgenimen, ármen qaraı ánniń qaıyrmasyn tyńdaǵan kisi taǵy da baıaý ánniń yrǵaǵyna terbetilip, adam janynyń emin notadan ǵana tabýǵa bolady degen pálsapaǵa ılana túsedi.
Eýropanyń keıbir elderinde avtokólikte kóp tyńdalatyn shyǵarmany halyq mahabbatyna ıe bolǵan týyndy dep baǵalaıdy eken. «Taptym-aý seni» áni de sol sanatqa jatatyn sııaqty. О́ıtkeni jol júrgende jurttyń kóliginen osy ándi jıi estımiz.
Árbir shyǵarmanyń óz-ózine ólshep bergen ýaqyty bolady. Ǵulamalardyń paıymyna salsaq, klassıka ǵana máńgilik ǵumyr keshedi. Álbette, áńgime maýsymdyq ánder haqynda ekenin sezip otyrǵan shyǵarsyz. Qazirgi qazaq toılaryna qarap otyryp, «Taptym-aý seni» áni qýanysh dastarhanynyń sánine aınalyp ketkenin baıqaı túsemiz. Bul tek maýsymdyq qubylys pa, álde ádemi ánniń toı valsi retindegi ǵumyry uzaq pa, kim bilsin?
Derekterge sensek, 2020 jyly jazylǵan ánniń óz tarıhy bar. Kompozıtordyń áriptesteriniń aıtýynsha, Qazbek Quraıysh ándi ápkesi turmys qurǵanda ımprovızasııamen jazǵan kórinedi. Bálkim, sondyqtan da án arýlardyń beıresmı gımnine aınalyp ketken bolar... Onyń ústine jurt aıtatyn «fıshka», ıaǵnı kilt sózi de eldi eleń etkizetin shyǵar. Qalaı bolǵan kúnde de «Taptym-aý seni» degen sóz janǵa jylylyq uıalatady ǵoı.
Iýtýbte ánniń qaralymy 22 mıllıonǵa jetipti. Sıfrǵa qarap-aq shyǵarmanyń Qazaqstan aýmaǵynan asyp ketkenin ańǵaramyz. Al án astyna jazylǵan pikirlerden tyńdarmandardyń túrli emosııasyn baıqaı túsemiz. Tyńdarmandardyń basym bóligi «Osy ándi tyńdasam, jylap alamyn» degen syńaıda oı bólisipti. Soǵan qaraǵanda lırıkalyq shyǵarmany «jurtty jylatqan án» dep te baǵalaýǵa bolatyn sekildi.
