Jınaq júıesi turaqty

Turǵyn úı qurylys jınaq banki ulttyq valıýtada zaem alyp nemese turǵyn úı qurylys jınaq shartyn jasap, baspana satyp alǵysy keletin nemese banktiń ózge de qyzmetterin paıdalanýdy qalaıtyn qazaqstandyqtardyń bárin qoldaýǵa ázir. Banktiń búkil aktıvteri teńgede. Mindettemelerge de ulttyq valıýtada qyzmet kórsetiledi. Sondyqtan turǵyn úı qurylys jınaq júıesi turaqty. Valıýta tolqýynyń esh áseri joq. Turǵyn úı qurylys jınaq banki ótken jyldyń aldyn ala qorytyndysyn shyǵardy. Aıtalyq, jeltoqsannyń 1-indegi málimet boıynsha, Turǵyn úı qurylys jınaq banki bergen zaemdardyń kólemi arǵy jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda 53%-ǵa ósip, 11 aıda 80,6 mlrd. teńgege jetti. Aıta ketetin jaıt, bank klıentterine tek qana ótken jeltoqsanda 13 mıllıard teńgeden asatyn somada kredıt bergen. 2015 jyldyń 1 qańtarynda bul kórsetkish 95 mıllıard teńge bolady dep kútildi. QTQJB baspasóz qyzmetiniń aqparatyna qaraǵanda, qurylysqa jáne turǵyn úı alýǵa ekinshi deńgeıli bank­ter bergen zaemdardyń jalpy kólemi boıynsha, barlyq kredıtterdiń úshten birin Turǵyn úı qurylys jınaq banki bergen. Bul – bankpen yntymaqtastyq jasaýdyń artyqshylyqtaryn jáne qazaq­standyqtar seniminiń eleýli túrde óskenin kórsetedi. QTQJB qyzmetine degen suranys ta ósip keledi. Sol se­bepti bank budan ári de kredıt berý kólemin arttyryp, zaem berý jumystaryn jandandyra túspek. Turǵyn úı qurylys jınaq banki kredıttiń eń tómengi mólsherlemelerin usynady – jyldyq 3,5%-dan 9,5%-ǵa deıin. Onyń tarıftik baǵdarlamalary tabysy az, jınaǵy kóp emes adam­darǵa da kredıt alýǵa múm­kindik beredi. Búgingi kúni halyqtan uzaq merzimdi salymdar tartýda QTQJB kóshbasshy atanyp otyr. 2014 jylǵy 1 qarashadaǵy jaǵdaı boıynsha, 29,1% úlespen, depozıtter kólemi boıynsha, bank eń jaqyn básekelesinen eki esege deıin ozyq tur. О́tken jyldyń 1 jeltoqsanynda qyzmetin bas­taǵannan beri bank 639 461 tur­ǵyn úı qurylys jınaq shartyn jasaǵan. Sonyń 160 myń sharty 2014 jyldyń 11 aıynda jasalǵan. 2013 jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda, ósim 69%-ǵa jetken. Nazar aýdaratyn jaıt, jeltoqsannyń orta sheninde bank 12,5 myń jańa turǵyn úı qurylys jınaq shartyn jasady. Osylaısha, sońǵy derek boıynsha, 2014 jyly turǵyn úı qurylys jınaq júıesine qatysqan qazaqstandyqtardyń sany 1,3 esege artty. «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasy aıasynda Turǵyn úı qurylys jınaq banki «Halyqtyń barlyq sanatyna arnalǵan turǵyn úı» jáne «Jas otbasyǵa arnalǵan turǵan úı» atty eki baǵyt boıynsha jumys isteıdi. Memlekettik baǵdarlamany júzege asyrý barysynda, turǵyn úı qurylys jınaq júıesiniń qarajaty tıimdi paıdalanylýda. Satyp alynǵan páterler esebinen byltyr bıýdjetke 56, 8 mıllıard teńge aýdar­ǵan. Olardyń 40 mıllıard teń­gesi nemese qarajattyń 71%-y – salymshylardyń aqshasy. Eń mańyzdy ózgeristerdiń biri – «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasy boıynsha, banktiń salymshylary arasynan turǵyn úıdi satyp alýshylardyń pýlyn qurý kezinde, ótinish berýden bas­tap, turǵyn úıdi bólýge deıingi barlyq úderisterdiń ashyqtyǵy tolyq qamtamasyz etildi. Onyń ústine, baldy esepteý de túgeldeı avtomattandyrylyp otyr. 2014 jyly Elbasynyń tapsyrmasyn oryndaý aıasynda QTQJB ákimshilik jáne qar­jylyq kedergilerdi eleýli túrde qysqartty. Máselen, bank klıentterinen alynatyn 8 komıs­sııalyq alym joıyldy. Bul qarjylyq júktemeni or­ta eseppen 30%-ǵa azaıtady. Aktıv­terdiń paıdalylyǵy artyp, bank kapıtaly 2 esege deıin ósti. Bul klıentterge túsetin qarjylyq júktemeni budan ári de tómen túsirýge múmkindik beredi. Bolashaqta bank úderisterdi avtomattandyrý jáne ońtaılandyrý arqyly komıssııalardy taǵy da 20%-ǵa azaıtýdy josparlap otyr. Qazirgi kezde klıentterge qyz­met kórsetý ýaqyty orta eseppen úsh esege deıin qysqardy. Osy­laısha, barlyq qajetti qu­jattardy tapsyrsa zaem berý merzimi burynǵydaı 22 kúnge emes, 5 jumys kúnine deıin azaıdy. Depozıt ashý ýaqyty 8 mınýtqa deıin qysqardy. 2014 jyly Fitch Ratings ha­lyqaralyq reıtıng agenttigi «Qazaqstannyń turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ-qa ulttyq valıýtada «BBB+» deńgeıinde, reıtıng boljamy boıynsha – «Turaqty» degen emıtenttiń uzaqmerzimdi defolt reıtıngin berdi. Qazirgi tańda Standard & Poor’s, Moody’s jáne Fitch Ratings halyqaralyq agenttikter bergen Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyndaǵy ekinshi deńgeıli bankterdiń reı­tıngterimen salystyrǵanda QTQJB reıtıngi eń joǵary bolyp otyr. Turǵyn úı qurylys jınaq banki budan ári de turǵyn úı qurylys jınaq shartyn jasaý jáne kredıt berý boıynsha klıentterge qyzmet kórsetip, óz jumysyn tolyq atqara bermek. Mıra KARIMOVA.