Rámizdik paıymmen tarazylasaq, 1999 jylǵy «BAQ týraly» zańǵa 40-tan astam ózgeris engizilipti.
Zańda úsh ustanym aıqyn kórinedi. Birinshisi – eldik-memleketshildik ustanym. Oǵan bir-eki mysal aıtsaq ta jetkilikti. Endi ýákiletti sala BAQ-pen birge eldegi ulttyq, jalpyadamzattyq, mádenı, otbasylyq qundylyqtarǵa taldaý-tarazylaý quzyretine ıe. Sondaı-aq sheteldik tele-radıo arnalaryna keminde 10 paıyz otandyq (ulttyq) kontent taratý mindetteldi. Ekinshisi – sala mamandaryn yntalandyrý men qorǵaý ustanymy. Qazirgi túrli syn-qater kezeńinde bul da mańyzdy. Buıyrsa, jýrnalıst quqyn qorǵaıtyn túrli qoǵamdyq, kásibı keńester qurylady. Jýrnalısti sotqa bergen jaǵdaıda jarııalanym (maqala, habar, t.b.) ýaqytynyń mólsheri de álem tájirıbesine sáıkestendirildi. Osy baǵdarǵa jýrnalıstik etıkany da qosa alamyz. Qoǵamdaǵy jýrnalıst bedeli sala abyroıyn anyqtaıdy. Úshinshisi – úzilissiz bilik pen sapany arttyrý ustanymy. Bul da – jalpy jýrnalıstıkanyń jaýapkershiligin arttyratyn ustanym. Kásibı tilmen aıtsaq, «medıalandshafty qurylymdaý» júredi. Munyń máni BAQ-qa beriletin memlekettik tapsyrystyń ólshemin sapalandyrýǵa qatysty. Intellektýaldyq menshik uǵymyna jańashyl sıpat beriledi. Bul jerde avtor men uıym (gazet, televıdenıe, saıt, t.b.) bedeli birge tarazylanady. Grantty qarjylandyrýdyń basty tetigi salany, mamandardy sapalandyrýǵa baǵyttalady. Sonymen birge báseke jaǵdaıynda sapaly aqparattyq ónim shyǵaratyndaı qarjylyq qoldaý kózderi aıqyndalady.
Biz osy zańnyń jumys nusqasyn talqylaǵan talaı basqosýdy kórdik. «Zań kerek emes» degennen «Sala quqyn shekteýdiń joly» degenge deıin túrli pikir aıtyldy. Árıne, bul baǵytta da kúrmek pen kúrishti ajyrata bilgen abzal. Ár talqylaýdyń mańyzdy bolǵanyn da aıtqan jón. Tutastaı alǵanda, zań jobasyn meılinshe muqııat zerdelegen jýrnalıstik qaýymdastyq, salanyń ǵylymı ókilderi, úkimettik emes uıymdar, depýtattyq korpýs – bári eldik abyroı bıigine kóterildi dep sanaımyz.
Álbette, ıdealdy degen dúnıe kemde-kem. Sondyqtan aqparattyq saıasattaǵy ómir tájirıbesi barshasyn tezge salary sózsiz.
Keshe Buqaralyq aqparat quraldarynyń qyzmetkerleri kúnine oraı Aqordada ótken saltanatty jıynda Prezıdent Q.Toqaev: «Memleket te, jýrnalıst te ult úshin qyzmet etedi, el taǵdyryn sheshýge atsalysady. О́ıtkeni ult baspasózi men ult múddesi qaı kezde de ózektes bolǵan. Qazir de solaı. Bizdiń maqsat-muratymyz – ortaq. Bul – barshaǵa teń múmkindikter beretin Ádiletti Qazaqstandy qurý», dedi.
Maqsat pen múdde birligine qatysty osy oı búgingi BAQ-tyń memleketshil ólshemi dep bilemiz. Mártebeli basqosýda Memleket basshysy HH ǵasyr basyndaǵy Alash zııalylarynyń merzimdi baspasózdi eldik minber etkenin qaperge salyp, aǵartýshylyq sara jol laıyqty jalǵasyn tabý qajettigin aıtty. Sonymen birge gazet-jýrnaldyń klassıkalyq mártebesine, ózgermeıtin qoǵamdyq ornyna aıryqsha toqtaldy. Bizdińshe, bul – tarıhı «Qazaq» gazeti bastaǵan, keıin kúrdeli jaǵdaıǵa qaramaı jurtshylyq únin jetkizgen «Eńbekshi qazaq», keıingi «Egemen Qazaqstan» qoshtaǵan izashar basylymdardyń róline berilgen ádiletti baǵa. Osy paıym eldegi barsha merzimdi basylymdy jigerlendiredi dep esepteımiz.
Osydan dál 100 jyl buryn sol kezdegi astana Orynborda Qazaq bilimpazdarynyń tuńǵysh sezi ótti. Oǵan eldegi Ahmet Baıtursynuly, syrttaǵy (Máskeý) Álıhan Bókeıhan bastaǵan zııalylardyń bári atsalysyp, bilim men ǵylymǵa, rýhanııat pen eldik óriske baılanysty mańyzdy máselelerdi sheshýdiń jón-jobasyn usyndy. Eń bastysy, sezd jumysynyń barysy men qaýly-qararynyń túgeli derlik «Eńbekshi qazaq» (búgingi «Egemen Qazaqstan») gazetinde jarııalandy. Súbeli qarardyń birazy baspasózge qatysty. Mysaly, «Qazaqstan ortalyǵynda jigerli, qoldarynan is keletin azamattardan Keńes saılansyn» deı kele, oǵan – «Baspasóz mekemeleriniń jumystaryn yntymaqtastyryp, kem isterin joıýǵa sharalar qoldansyn», «Qalamgerlerdiń basyn qosa otyryp, olardy qamsyzdandyrý sharalary qarastyrylsyn», «Keńestiń aıtqan mindetterdi oryndaı alarlyq arnaýly qarjysy bolýǵa tıis. Jetpegen qarjysy úkimetten suralsyn», t.b. mindet júktegen.
Halqymyzda «Keńesti el kemimes» degen ataly sóz bar. Budan bir ǵasyr buryn eldik júgin kótergen Alash zııalylary men basylymdary qıyndyqtan jol taba bildi. Búgingi BAQ osy ónegeni umytpaı, jańa ıntellektýaldyq aǵartýshylyqtyń jalǵasy, memleketshildik pen qoǵamdyq ádilettiktiń úni bolýǵa tıis.
