Bóriliden Orta Azııaǵa deıin

Bul týraly zańǵar jazýshynyń rýhanı shákirti Shyńǵys Aıt­matov bylaı dep tolǵanady:

«Meniń paıymdaýymsha, bir kezde orys mádenıetiniń ósip-órkendeýine Pýshkın áseri qandaı bolǵan bolsa, búgingi Orta Azııadaǵy kórkem oıdyń, irgeles halyqtarymyzdyń kúlli rýhanı ómiriniń qalyptasýyna Áýezov áseri de dál solaı boldy».

Osy tuǵyrǵa Áýezov úlken daıyn­dyqpen kóterildi. 1929 jyldyń naýryz aıynan bastap, Tashkenttegi Ortalyq Azııa memlekettik ýnıversıtetiniń Shyǵystaný bólimindegi túrkologııa kafedrasynyń aspırantýrasyna qabyl­danady. Sol kez­den bastap túrki dúnıesiniń jaýhar já­diger­lerin zerttep, zerdeleıdi. Eń áýeli týys­tas elderdiń folklorlyq murasyn tereń taldaıdy. Sodan keıin ǵylymı jetek­shisi M.F.Gavrılovtyń tikeleı usy­ny­symen so­pylyq ádebıettiń iri ókili Qoja Ah­met Iаsaýıdiń «Dıýanı hıkmetin», Áli­sher Naýaıdyń «Hamsasyn», Ábilǵazy Baha­­dúr­diń «Túrikmen shejiresi» men Fer­daý­sıdiń «Shahnamasyn» jadyna toqıdy.

Keıin ózi de Orta Azııa ha­lyq­­­tary­nyń aýyzsha jáne jazba áde­bıe­tiniń baılanysyn jiti zerttep, irgeli eńbekter qaldyrady. Onyń osy joldaǵy izdenis izderin týysqan qazaq pen ózbek halyq­tarynyń ádebı-mádenı baılanysyn zert­tep júrgen ǵalym Qaldybek Seıda­nov­tyń «Áýezov jáne Orta Azııa áde­bıeti» monografııasynan oqyp-ta­nýǵa bolady.

Qazaq jáne ózbek tilinde 2022, 2023 jyldary Tashkentte jaryq kórgen eńbekte zańǵar jazýshynyń ár jyldary ja­zylǵan Orta Azııa halyqtary ádebıetine qatysty eńbekteri taldanyp, árqaı­sysyna ǵyly­mı túsinik­teme beriledi. Muhtar Áýe­zovtiń shy­ǵar­ma­shylyq evolıýsııasyna túrki ádebıe­tiniń yqpalynan bastap, jazý­shynyń ózi túrki dúnıesiniń rýhanı kelbetine qalaı áser etkeni haqynda baıandalady.