«Osyndaıda «atajurt» degen sózdi aýyzǵa áreń alasyń. О́ıtkeni týyp-ósken, kindik qanymyz tamǵan Qaraqalpaqstandaǵy Qońyrat qalasy da ata-babamyz myńdaǵan jyldar qonys qylǵan qut meken ǵoı. 100 jyldaı buryn bolshevıkter kelip bólshektegenge deıin bul aımaqtyń tili men dili bir, qany men jany bir, túp-tamyry bir ult bolyp uıyǵan halyqtar emes pe edi?» dedi tuńǵıyq oıǵa berilgen Baýyrjan.
Jaqynda Memleket basshysy Q.Toqaevtyń Jarlyǵymen «Eren eńbegi úshin» medalin alǵan keıipkerimiz 2011 jyldan búgingi kúnge deıin Aqtóbe oblysynyń Hromtaý aýdanyndaǵy «Voshod – Oriel» JShS kompanııasynda burǵylaý qondyrǵysynyń burǵylaý mashınısi bolyp eńbek etip keledi. О́z kásibiniń has sheberi 1982 jyly О́zbekstandaǵy Qońyrat qalasynda týyp-ósip, orta mektepti sonda támamdaǵan. Temirjol salasynda jumys istep, lokomotıv tizginin ustaǵan kezi de bar. Jeke bir mekemeniń ekspedıtor, elektromonter qyzmetin de atqarǵan.
Keńes odaǵy ydyrap, táýelsizdik tańy atyp, syrttaǵy qarǵa tamyrly qazaq bitken atajurtqa bet alǵanda ózbek eliniń aýmaǵyna qonys tepken qalǵan qandastar da kósh kóligin elge qaraı túzegen. Atasy men ákesiniń atajurtqa qatysty túpki maqsatyn júzege asyrý ony kóp mazalaıtyn. Aqyry 2008 jyldyń shilde aıynda táýekelge belbýǵan. Jubaıy Janat Keńesbaıqyzy da erýli eriniń elshildik maqsatyn qup alyp, janyna serik, kóńiline demeý bola bildi.
«Aıtylǵan ýaqytta Aqtóbe oblysy, Hromtaý aýdanyna otbasymmen kóship keldim. Atajurtqa ata-babam men ákemniń ańsary bolǵan saǵynyshyn arqalap jettim. Jalyndy jastyqtyń aryny basylmaǵan sol jyldarda osy eldiń bir azamaty retinde aldymda adal eńbek etsem, tirshilik keshsem degen qarapaıym maqsat qana turdy. Al qazir elge eń kerekti metall óndiretin ken ornynda eńbek etip júrgenim kóńilime shadyman shattyq, shalqar qýanysh syılaıdy. Adal eńbekpen jetistikke jetýdi ákem qulaǵyma quıyp, súıegime sińirgen, anam qasıetti aq sútimen boıyma darytqan», dedi mashınıst.
Keıipkerdiń «elge eń kerekti metaldy» degeni eriksiz eleń etkizdi. Bul jóninde eńbek maıtalmany: «Hrom – aq, sur tústi, qatty, aýyr, balqıtyn metall. Qoldanylýyna qaraı taza kúıinde nemese temirmen qorytpasy – ferrohrom túrinde óndiriledi. Ony hrom kentastaryn totyqsyzdandyrý arqyly alady. Totyǵý dárejesi +3 bolatyn hrom kóp tuz, ashýtas túzedi. Hrom-kalıı ashýtasyn bylǵary ıleýde, mata ónerkásibinde, kıno plenkasyn jasaýda qoldanady. Hrom metaldan jasalǵan buıymdardyń betin árleý úshin paıdalanylady. Quramynda hrom bar bolat tattanbaıdy, qajalmaıdy, úıkelis pen qyzýǵa tózimdi keledi. Metallýrgııalyq maqsatqa quramynda hrom totyǵynyń mólsheri 45%-dan astam joǵary sortty rýdalar qajet. Hrom rýdalary Qostanaı, Aqtóbe, Abaı oblysy óńirlerinde mol. Kezinde keńes odaǵy hromıttiń barlanǵan jáne jyldyq óndirilý mólsheri jóninen bizdiń eldiń arqasynda álemdik reıtıngte únemi birinshi oryndy ıelenip júrdi. Dúnıe júziniń 40 eline eksportqa shyǵarylatyn osy ken rýdalarynyń sapasyna jer sharynda teń keletin bir de bir ken orny joq. Ken rýdalary Aqtóbe hrom qosyndylary zaýyty, Ermak ferroqorytpa zaýytynda qorytylady. Elge eń kerekti metall degenimniń mánisi osy», dep keń kólemde túsindirip berdi.
Baýyrjan men Janat berekeli otbasynda bir qyz, eki ul tárbıelep otyr. Qyzy áke kásipti tereńdetip ıgerý maqsatymen joǵary oqý ornynda hımııa mamandyǵy boıynsha dáris alyp júr. Uldary áli mektep jasynda.
– Kóppen birge etken eńbegimdi baǵalap, nagradaǵa usynǵan basshylyq pen ony qup alyp, marapattaǵan Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemelulyna aıtar alǵysym sheksiz, – deıdi Baýyrjan Sársenuly. – Degenmen attas atam Baýyrjan batyrdyń aıtqany da osyndaıda oıǵa oralyp turǵany: «Men istedim degenshe, Myń istedi deseıshi. Myń istedi degenshe, Er istedi deseıshi. Er istedi degenshe, El istedi deseıshi. Men myńdiki bolmasam, Er eldiki bolmasa, Kim istedi der edim», degen eken atamyz.
