Mıras • 31 Jeltoqsan, 2024

Myńjyldyq mádenı mura

60 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazaq dalasyna keńinen taralǵan betashar salty men jyry halqy­myzben qaı ǵasyrdan beri ómir súrip kele jatqanyn anyq bile ber­meı­miz. Bir anyǵy, betashardy bil­meıtin qazaq joq. Bul qatar­ly birneshe salt pen ǵuryp umyty­lýǵa aınalsa da, betashar san ǵasyr ultymyzben birge tynys­tap, bıyl jyl sońynda IýNESKO-nyń ma­terıaldyq emes máde­nıet mura­sy­nyń tizimine endi. Árıne, bul – ha­lyq­tyq qýanysh pen ulttyq mereı.

Myńjyldyq mádenı mura

Salt pen ǵurypty aıtamyz, qanshama til, sol arqyly qanshama halyq pen ult joıylyp ketip jatyr. Olarmen birge myńdaǵan qundylyq pen til jetkisiz erekshelik ómirin toqtatatyny ókinishti. О́tkende áriptes aǵam Reseı aýmaǵyndaǵy kerek atty túrkilik ulttan tórt-aq adam qalǵany týraly túsirilim kórip otyr­ǵanyn aıtty. Arasynda ekeýi ǵana ana tilin biledi eken. Mundaı aqparatty estigende shúkirshilik etesiz. Birneshe ǵasyrdy qum astyna qaldyryp, qazaq barda jasaı beretin betashar myńjyldyq órkenıettermen toǵysyp, ult sana-sezimi men turmysyna jańasha ornyǵyp qana qoımaı, álemdik mura sanatynda oıyp tu­ryp ornyn alǵany qýanyshtyń zory ǵoı.

Jańa túsken kelinniń aı dıdary men kún sıpatyn kelgen jurtyna tanystyrý ǵana emes, bastapqy sálem men iltıpattyń nyshany da betashar. Tórkininen jat-jurtqa uzap, ondaǵy jańa otaýdyń tútinin tútetip, jańa urpaq órbitý nıetindegi qadam aldyndaǵy teńdessiz salttyń artynda sálem salý buǵyp jatyr. Kelinniń úlkenge qurmeti, kishige izeti ǵana emes, qaıyn jurtyn tanystyrýy, sóıtkenine qaraǵanda, túsken áýletke qanshalyqty qadirli ekenin de aıǵaqtaıtyn aıtýly joralǵy. Buǵan qosa qanshama jaqsy oı men izgi amaldyń tusaýy kesiletin sát. Jas kelinniń jarqyn júzine tutqan shymyldyqtyń ushyn ustaǵan árbir jastyń nemese abysyndardyń aq tileýi, betin yrymdap qarııa anaǵa ashtyrýy, qoltyqtaǵan abysyndar jolynyń jalǵastyǵy – bári-bári eldiń ósip-ónýi men órken jaıýyna jasalǵan jaqsy amaldar. Otbasy men áýlet qundylyqtaryn bekitýge bastaıtyn asyl joralǵylar osyndaı qýatty oıdan bas tartyp, kókteıtini belgili. «Jaqsy sóz – jarym yrys» degendeı, izgi nıetpen basqan qadamnyń ózi ıgilik­ter ertpeı qoımaıdy sońynan. Júzde­gen, meıli myńdaǵan jyl ótse de, halyq nıetin tutqan mundaı asyl qundylyqtar tozbasynyń bir aıǵaǵy – búgingi betashar. Halyqtyq qundylyqtarymyz álemdik muralar tizimin tolyqtyra bersin. 

Sońǵy jańalyqtar

Qoqysqa tolǵan ǵaryshty kim tazartpaq?

Ekologııa • Búgin, 16:55