Shyńyraýda shyńdalǵan

Ǵumyrynyń jarty ǵasyrdan astamyn qaýip-qateri qanjyǵalasyp júretin ken óndirisine arnaǵan, onyń otyz bes jylynda shahta shyńyraýynda shyńdalǵan «Qazaqmys» korporasııasynyń Jezqazǵan aımaǵynda júzege asyrylatyn ınvestısııalyq jobalaryn úılestirýshi Ámirbek Shegirbaev jóninde áńgimelemekpiz. Endi sanaýly kúnnen keıin 75 jasqa tolady. Taǵdyr onyń mańdaıyna týǵan kúni men kenshiniń kásibı merekesin qatar toılaýdy jazypty. Ońtústik óńirdegi tamasha tabıǵaty talaıdy tamsandyrǵan Túlkibastyń topyraǵynda tamyljyǵan tamyzda kindik qany tamǵan ol Abaı atyndaǵy mektepti kúmis medalmen támamdap, aıbarly Alataýdyń baýraıyndaǵy ásem qalada joǵary bilim aldy. Polıtehnıkalyq ıns­tıtýtta jerasty qazba baılyǵyn óndirý mamandyǵyn meńgerip, 1962 jyly joldamamen Jezqazǵan ken-metallýrgııa kombınatyna tartty. Jas ken ınjeneri jeti jyl óndiristik sheber retinde shahta shyńyraýynyń shyńdalýynan ótip, telim basqaryp, sýǵarylǵan bolattaı babyna kelgen shaǵynda ásker qataryna shaqyryldy. Kombınatqa qaıtyp oralǵan soń taǵy týra jeti jyl Shyǵys Jezqazǵan kenishinde telim, shahta basqardy. Kútpegen jerden bir jyl Qara metallýrgııa mınıstrliginiń Atasý ken basqarmasyna qaraıtyn «Batys Qarajal» shahtasyna baryp qaıtty. Paıdalanýǵa berilgen alty jyldan beri bereke tappaı kelgen kásiporyndy jobalyq qýatyna jetkizip, jylyna 800 myń tonnaǵa deıin ken óndirýge bolatyndyǵyn dáleldep, Jezqazǵanǵa qaıtty. On jyl Ońtústik, Batys jáne Annensk kenishteriniń tizginin ustady. Sosyn taǵy bir jyl «Qazaltyn» óndiristik birlestiginiń Aqbaqaı ken-baıytý kombınatynda bas ınjener boldy. Mine, sońǵy shırek ǵasyrdaǵy ómiri men óndiristik qyzmeti «Qazaqmystyń» qurylymdarymen tyǵys baılanysty. Batys jáne Ońtústik kenishterin, kombınattyń taý-ken óndirisi bólimin basqardy, korporasııa birinshi vıse-prezıdentiniń orynbasary, Jezqazǵan shahta prohodkalaý tresi men «Shyǵystústimet» óndiristik birlestiginiń basqarýshysy, «Stepnoı» men «Jaman-Aıbat» kenishteriniń dırektory, korporasııa bas basqarýshysynyń kómekshisi, Nurqazǵan ken-baıytý kombınatynyń dırektory, korporasııa bas dırektorynyń óndiris jónindegi kómekshisi, Jezqazǵan aımaǵyndaǵy kúrdeli qurylysty úılestirý qyzmetiniń bastyǵy boldy. Qazirgi qyzmetine kelgenine de úshinshi jylǵa aıaq basty. Ámirbek Shegirbaevtyń tikeleı basshy­lyǵymen Annensk, «Stepnoı», Jomart kenishteri men 73/75 shahtanyń qury­lysy júrgizildi. Qazaqstannyń shyraıly shyǵysynda Artemovsk, Iýbıleıno-Snegırıhınsk kenishteri men Qaraǵandy qaptalynda Nurqazǵan ken-baıytý kombınaty, Sátbaev qalasynda sońǵy úlgimen salynǵan alyp ken jabdyqtarynyń dońǵalaqtaryn qalpyna keltiretin zamanaýı jańa zaýyt paıdalanýǵa berildi. Ken óndirisin tereń biletindigi, baı óndiristik tájirıbesi, belsendi ómirlik kózqarasy, qarapaıymdylyǵy men joǵary adamgershiligi arqasynda onyń barǵan jerde bedeli bıiktep, abyroıy asqaqtap júre beredi. Ony Jezqazǵan aımaǵynda ken-metallýrgııa óndirisiniń iri uıymdas­tyrýshysy, Eńbek Eri, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty Vıktor Gýrbanyń úzeńgiles izbasary desek, artyq aıtqandyq emes. О́zi de óndiristik tálimger retinde keıingi jastarǵa jan-jaqty tájirıbesimen bólisip otyrady. Ol ekonomıkalyq jaǵynan óte saýatty basshy, az shyǵynmen joǵary jetistikke jetýdiń jolyn biledi. Eńbegi elenip, osydan eki jyl buryn omyraýyna «Qurmet» ordenin taqty, «Kenshi dańqy» tósbelgisiniń tolyq ıegeri atandy. Ol Sátbaev qalasynyń qurmetti azamaty. Arqadaǵy alyp kenishterdiń kóshin bastaǵan «Ońtústikke» eki márte dırektor bolypty. Alǵashqyda qylshyldaǵan qyryq jasynda Qarajaldan keldi. Instıtýt bitirgennen beri Jezqazǵan ken óndirisinde júrgen onyń Qarajalǵa ketýiniń ózi kezdeısoqtaı kóringen. О́ıtkeni, Shyǵys Jezqazǵan kenishinde shahta basqaryp júrgende oblystyq partııa komıtetiniń óndiristi qadaǵalaıtyn hatshysy Poltavskıı shaqyrtyp, az-kem áńgimeden keıin ózin «Batys Qarajal» shahtasyna bastyq etip jiberýge obkom uıǵarym jasaǵanyn jetkizgende, onsha quptaı qoımaǵan. Birinshiden, Qarajalǵa shahta bastyǵy bolyp barý – qyzmet babynda óskendiktiń belgisi emes. Ekinshiden, jastaıynan úırenip qalǵan Jezqazǵandy shyndyǵynda qımaıdy. Sosyn eshkimniń bet-júzine qaramaıtyn birbetkeıligine basyp: «Men basqaratyn №57 shahta – aımaqtaǵy alyp kásiporyndardyń biri. Jospardy júıeli oryndap keledi. Endeshe, onyń bastyǵy nege Qarajalǵa «jer aýdarylýy» kerek?», dep tótesinen qoıyp qaldy. Poltavskıı kúlip jiberdi. Sosyn: «Joldas Shegirbaev, «jer aýdarý» degendi qaıdan shyǵardyń? Sen – partııanyń jaýyngerisiń! Al kommýnıst partııa qaıda jumsasa, sonda barýǵa tıis. Biz seni «jer aýdarmaımyz», qabilet-qarymyńdy synaý úshin jibergeli otyrmyz. Synnan súrinbeı ótýińe tilektespin, jolyń bolsyn!», dep máseleniń talqylaýǵa jatpaıtynyn tuspaldady. Sóıtip, Qarajaldan bir-aq shyqqan. «Synaq» dese degendeı-aq eken, jumsartyp aıtqanda, shahta jumysy betimen jiberilgen, jospardy oryndamaq túgil, jobasy joq. Ýaqytpen eseptespeı jumys isteýge týra keldi. Bir jylǵa jetpeı «Batys Qarajal» shahtasynyń aty jaqsy jaǵynan shyǵa bastady. Bir kúni tún ortasynda Jezqazǵan kombı­natynda kadr máselesimen shuǵyl­danatyn syıly aǵasynyń biri Shaıqy­sylam Aımyshev telefon shaldy. Aman­dyq-saýlyqtan soń «Tańerteń Vıktor Vasılevıch Gýrbaǵa kel» dep, sózdi qysqa qaıyrdy. Basqa eshteńe aıtpady. Bul shaqyrystyń jaı emes ekendigin ishi sezdi. Sosyn mezgil kesh bolyp qalǵandyǵyna qaramastan, Qarajal qalalyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy Shabalınge habarlasyp, Aımyshevpen aradaǵy áńgimeni jetkizdi. «Sen endi Jezqazǵanǵa qaıtasyń, Gýrba quda túsip jatyr», dedi ol salǵan jerden. Túndeletip tartyp ketti, erteletip kombınat dırektorynyń qabyldaýyna kirdi. «Ońtústik Jezqazǵan kenishine dırektor bolyp barasyń. Jańa kenish, alaıda, jumysy alǵa baspaı-aq qoıdy. Birneshe basshy aýystyryp kórdik, biraq, bolatyn emes. Endi saǵan úlken úmit artyp otyrmyn. Obkomdaǵylar da qoldady. Jınal, kenishke kettik!» degen Vıktor Vasılevıch ornynan kóterildi. Sol kúni Ámirbekti Ońtústik Jezqazǵan kenishiniń ujymyna tanystyrdy. «Ońtústiktegi» isti ońaltqan soń, bere­kesi qasha bastaǵan «Batystyń» baǵyn ashyp, qurylysy jıyrma jyl júrgizilip qatarǵa qıyndyqpen qosylǵan Annenskini aıaǵynan tik turǵyzǵan Ámirbek Shegirbaev araǵa on jeti jyl salyp «Ońtústikke» qaıta oraldy. Ol kezde ken basqarmasynyń taý-ken jumystary bólimin basqaratyn. Keńsege «Jezqazǵantústimet» AQ basqarýshysynyń birinshi orynbasary Rýslan Borısovıch Iýn keldi. Áýelgide ádettegideı óndiristik máselelermen júrgen shyǵar dep oılaǵan. «Júrińiz Ońtústik Jezqazǵan kenishine baramyz» dedi. Mán-jaıdy jolaı málimdedi. Bul – sheteldik ınvestor «Samsýng» kom­panııasynyń kombınatty senimdi basqa­rýǵa alǵanyna eki jyldaı bolyp qalǵan kez. – Ábeke, sheteldik ınvestor kelgeli kenishterdiń kóshin túzeý baǵytynda qandaı jumystar atqarylýda ekenin bilesiz. Qyrýar qarjy da quıylyp jatyr. Biraq, «Ońtústiktiń» jaǵdaıy túzelmeı-aq qoıdy. Eki jylda bes dırektor aýystyrdyq, alaıda, is alǵa basatyn emes. Endigi úmit ózińizde, – degen Rýslan Borısovıch aksıonerlik qoǵam basshylyǵynyń uıǵarymyn osylaı jetkizdi. Bálkim, bul sol kúrdeli ýaqyttyń ózindik ereksheligi shyǵar. Ábekeń úndegen joq. Ne aıtsyn, bárin ishi sezip otyr. Sóıtip, kenishti úsh jylda úzdikter kóshine qosty. Álibek ÁBDIRASh, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi. Qaraǵandy oblysy.