Sońǵy jańalyqtar
Sharýashylyq • 05 Qyrkúıek, 2025
Soltústik Qazaqstannyń egis alqaptarynda oraq naýqany qyzý júrip jatyr. Keıingi aptadaǵy jaýyn-shashyn qoldy sál bógegenimen, aldyndaǵy kúnder dıqandar úshin qolaıly boldy. Bıyl 4,3 mln gektar jerge dán egilgen. 3 mln gektar negizgi dándi daqyldarǵa arnalsa, 979 myń gektar jerge maıly daqyldar sińirildi. 392 myń gektarǵa – jemshóp, 9 myń gektarǵa – kartop, 1,4 myń gektarǵa kókónis otyrǵyzyldy.
Kásipker • 05 Qyrkúıek, 2025
Ulytaý oblysyndaǵy «Bir aýyl – bir ónim» jobasyna 36 kásipker qatysyp, óńirlik kásipkerler palatasy jobanyń úzdik úsh jeńimpazyn anyqtady. Kórme aıasynda turǵyndar men qonaqtar otandyq óndirýshilerdiń ónimderimen tanysyp qana qoımaı, ózderine unaǵan taýarlardy satyp alyp jatty.
Saraptama • 05 Qyrkúıek, 2025
Páter satyp alǵan qanshalyqty tıimdi?
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń dereginshe, bıyl jazda páter jaldaý baǵasy 8–12%-ǵa ósken. Biraq ósim barlyq jerde birdeı emes. Astana men Taldyqorǵanda kórsetkish 30%-ǵa deıin jetse, Almatyda baǵa baıaý kóterildi, al Jezqazǵan men Qonaevta, kerisinshe, arzandaǵan. Jalǵa alý men satyp alý arasyndaǵy tańdaý búginde qarjylyq múmkindikterge ǵana emes, jańa Salyq kodeksiniń talaptaryna da baılanysty bolmaq. Osy tusta «tıimdi sheshimdi qalaı tabamyz?» degen suraqqa jaýap izdeıik.
Basylym • 05 Qyrkúıek, 2025
Basqa basylymdardan: Qazaqstan men Qytaı qarym-qatynasy joǵary deńgeıde damyp keledi
Qazaqstan Prezıdentiniń aıtýynsha, QHR-ǵa resmı sapary tabysty ótken. «Jalpy, Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy qarym-qatynas óte joǵary qarqynmen damyp keledi. Biz yntymaqtastyqtyń ekinshi «Altyn 30 jyldyǵyna» qadam bastyq», dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Álem • 05 Qyrkúıek, 2025
Italııa jastary: provınsııany qalaı eńserdi?
Qazir Úkimet iri qalalarǵa aǵylǵan jastardy aýyl-aımaqqa tartý úshin «Dıplommen – aýylǵa!» sekildi birqatar baǵdarlama ázirlep, jaǵdaı týǵyzýǵa tyrysyp jatyr. Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń málimetine súıensek, aýyldyq jerlerge jiberiletin mamandarǵa 2025 jyly 25 mlrd teńge bıýdjettik kredıt beriledi. Bul shamamen 2,8 myń mamandy turǵyn úımen qamtamasyz etedi. Baǵdarlama 2009 jyldan beri júzege asyrylyp keledi. Alaıda óńirlerde áli maman tapshy. Osy oraıda bul máselemen betpe-bet kelip, túıinin sheshken Italııanyń qolǵa alǵan sharalarynan úırenýge bolady.
Qoǵam • 05 Qyrkúıek, 2025
Jýyrda Aqordada Memleket basshysy segiz memlekettiń tótenshe jáne ókiletti elshilerinen Senim gramotalaryn qabyldaǵan edi. Solardyń biri – Úndistan Respýblıkasynyń elimizdegi jańadan taǵaıyndalǵan elshisi Iа.K.Saılas Tangal.
Suhbat • 05 Qyrkúıek, 2025
«Janashyr jobalar izgilikke bastaıdy»
Dástúrli «Mektepke jol» qaıyrymdylyq aksııasy áleýmettik az qamtylǵan, kópbalaly otbasylardan shyqqan, jetim ne ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan búldirshinderge qoldaý kórsetýdi kózdeıdi. Saýapty iste bas bolyp, asarlatqandardyń qatarynda «Jomart jan» respýblıkalyq ortalyǵynyń belsendileri de bar. Osy oraıda Senat depýtaty, joba jetekshisi Evgenıı Bolgertpen suhbattasýdyń sáti tústi.
Din • 05 Qyrkúıek, 2025
Ásilinde dástúrli din – bizdiń dara jolymyz. Bizdi basqa musylman halyqtarynan da erekshelep turǵan da – dástúrmen úılesim tapqan dinı baǵdarymyz.Islam dinin bizdiń babalarymyz 1270 jyldan bastap qabyldap, asyl dindi rýhanı tiregine aınaldyrdy. Qarahandar memleketiniń negizin qalaǵan Satuq Boǵra han 955 jyly Islam dinin qabyldap, asyl dinimizdiń taralýyna jaǵdaı jasasa, 960 jyly Musa qaǵannyń kezinde Islam memlekettik din bolyp jarııalandy. Mine, sol kezden bastap Máýerannahr aımaǵy ǵylym men mádenıettiń ortalyǵyna aınaldy. Ortalyq Azııadaǵy túrki halyqtary Islam dinin qabyldaý arqyly álemdik órkenıet pen ǵylymǵa úlken úles qosty. Sonyń arqasynda qazaq dalasyna Islam órkenıeti keldi. Uly dala tórinde medreseler men ǵylym oshaqtary boı kóterdi.
Maman • 05 Qyrkúıek, 2025
Elimizde kásiptik bilim ıelerine degen suranys eshqashan báseńdegen emes. Tehnıka damyp, jasandy ıntellekt kún saıyn jańaryp jatsa da, adamnyń qol eńbegimen jasalatyn sheberlik pen óner – eshqashan mańyzyn joǵaltpaıdy. Sebebi shashtaraz, tiginshi, aspaz, qonaqúı qyzmetkeri sekildi kásipterdi – JI-men almastyra almaısyz.
Aımaqtar • 05 Qyrkúıek, 2025
Hromtaý taý-ken tehnıkalyq joǵary kolledji – qýatty ınfraqurylymy bar, túlekteriniń jumysqa ornalasý kórsetkishi joǵary, halyqaralyq jobalarǵa belsendi qatysyp, bilim berýde jańashyldyq ádisterdi engizgen, óndiris jáne qoldanbaly zertteýlerdi sheber ushtastyrǵan oqý orny. 1979 jyldan beri taý-ken salasyna mamandar daıarlap kele jatqan biregeı kásiptik oqý ornynyń jumysymen tanysýǵa Hromtaýǵa jol tarttyq. Oqý ornynyń taý-ken zerthanasyn, oqý-ken polıgonyn aralap, shahta kólikterin basqarýǵa oqytatyn «Boomer – 282» qondyrǵylaryn kórip, ushqyshsyz basqarylatyn ushý jabdyqtaryn qurastyratyn stýdenttermen júzdesip, mehatronıka jáne óndiristik avtomatıka jumystarymen tanysyp qaıttyq.
Ǵylym • 05 Qyrkúıek, 2025
Ǵylymdy qarjylandyrý deńgeıi nege tómen?
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrliginiń dereginshe, 2024–2026 jyldarǵa ǵylymı jobalar men zertteýlerdi qarjylaı qoldaý úshin bıýdjetten 703,6 mlrd teńge bólingen. Oqyrmanǵa mundaı soma kólemdi kórinýi múmkin. Shyn máninde, Qazaqstan dúnıejúzilik derekkózderde ǵylymdy qarjylandyrýdan sońǵy oryndarǵa jaıǵasqan. Sebebin saraptap kórelik.
Mádenıet • 05 Qyrkúıek, 2025
Iаndeks Mýzykamen eń úlken festıval Almatyda: alǵashqy kún qalaı ótti?
4-7 qyrkúıek kúnderi Almatyda Park Live Almaty mýzykalyq festıvali ekinshi márte uıymdastyryldy. Bir sahnada Robbie Williams, Marilyn Manson, Röyksopp, Alan Walker syndy juldyzdarmen birge qazaqstandyq ártister de óner kórsetti.
Bilim • 05 Qyrkúıek, 2025
Astanada álemdegi bedeldi oqý ornynyń biri – Kardıff ýnıversıtetiniń sheteldegi ári Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy halyqaralyq kampýsy ashyldy. Mazmundy is-sharaǵa Qazaqstan men Ulybrıtanııa úkimetiniń ókilderi, sondaı-aq Cardiff University jáne Cardiff University Kazakhstan basshylyǵy qatysty.
Suhbat • 05 Qyrkúıek, 2025
Qart tarıhtyń kýási, talaıǵy Taraz qalasy keıingi birneshe jyldyń bederinde totydaı taranyp, túrlene tústi. Bıyl irgedegi Baızaq, Jambyl aýdandarynan birneshe eldi meken qala aýmaǵyna qosylyp, Tarazda turatyn turǵyndar sany jarty mıllıonǵa jýyqtady. Nátıjesinde oblys ortalyǵynda «Áýlıeata», «Jibek joly» aýdandary quryldy. Damýdyń jańa satysyna qadam basqan Taraz qalasynda atqarylǵan jumys az emes. Osy oraıda shahar basshysy Baqytjan ORYNBEKOV Taraz qalasynda iske asyrylǵan ilkimdi ister men aldaǵy ýaqytta atqarylatyn mejeli mindetter týraly aıtyp berdi.
Ekonomıka • 05 Qyrkúıek, 2025
Aptalyq daıdjest: Mólsherleme burynǵy deńgeıinde qaldy
Ulttyq bank bazalyq mólsherlemeni 16,5% deńgeıinde qaldyrdy.
Rýhanııat • 05 Qyrkúıek, 2025
Bolshevıktik ókimetpen mámilege kelý týraly alǵashqy oıyn Ahmet Baıtursynuly 1919 jyly 3 tamyzda Máskeýde shyǵatyn «Jızn nasıonalnosteı» gazetinde jarııalapty. Tyǵyryqtan jol izdegen oı, usynys qashanda ońaı emes. «Tóńkeris jáne qazaqtar» («Revolıýsııa ı kırgızy») atty maqalasynda qaıratker Alash pen bolshevızm arasyndaǵy kúrdeli túıindi tarqatpaq bolady. «Aqylǵa salaıyqshy, kimniki durys, kimniki burys?» degen izgi pikirin ortaǵa salady. «Bolshevıkter qazaq qaıratkerleriniń qyzmetin zańsyz dep taýyp, árqaısysynyń basyn alǵanǵa 25 myń rýblge deıin aqsha taǵaıyndady. Alash Orda Ortalyq ókimetpen tikeleı baılanysqa shyǵyp, kelissóz júrgizbek boldy. …Jobaǵa jaýap bolmady. Ol joba keńes ókimeti jarııalaǵan «Reseı halyqtarynyń quqy» Deklarasııasynyń sheńberinde jasalǵan edi. …Biz ári qaraı ne isterimizdi bilmedik», deıdi Aqań.
Qoǵam • 05 Qyrkúıek, 2025
Ana tilimizdiń jaı-japsary týraly Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq quryltaıdyń ár otyrysynda aıtyp keledi. «Ana tilimizdiń taǵdyry jaıly sonaý jıyrmasynshy ǵasyrdyń jıyrmasynshy jyldarynan beri keshegi Alash qaıratkerlerinen bastap aıtty» degen Memleket basshysy Atyraýda ótken Ulttyq quryltaıda bul jaıynda búgingi ult zııalylary da, til janashyrlary da aıtyp jatqanyn, aıtylmaǵan sóz joǵyn, biz endigi arada qazaq tiliniń taǵdyry úshin qur baıbalam sala berýdiń esh nátıjesi bolmaıtynyn uǵynsaq etti degen oı tastady. Jáne «tilimizdiń qoldaný aıasyn keńeıte túsý memlekettik saıasattyń basty baǵyty bolyp qala beredi. Bul – biz úshin myzǵymas ustanym» dep qadap aıtty.
Týrızm • 05 Qyrkúıek, 2025
Ulttyq parkti qorǵaý – eldik másele
Almaty irgesindegi Ile Alataýy ulttyq parki tek demalys orny ǵana emes, sonymen qatar týrızm arqyly jergilikti ekonomıkany damytýdyń tıimdi tetigine aınalyp keledi. Munda ekologııalyq baǵyttaǵy týrlar men belsendi demalys túrlerine suranys jyl saıyn artyp otyr.
Suhbat • 05 Qyrkúıek, 2025
Qalı Sársenbaı: Bilim men minez birikse, alynbaıtyn qamal joq
Dańqty dıqannyń dıagnozy...
Týrızm • 05 Qyrkúıek, 2025
Marqakóldegi týrıstik qalashyqtyń bolashaǵy qandaı?
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Nurymbet Saqtaǵanov jýrnalıst Erkin Baıǵabylulyna bergen suhbatynda oblyspen kórshiles Qytaı eliniń aýmaǵynda ornalasqan Qanas kóline jyl saıyn ishki Qytaıdan 10-12 mıllıon týrıst keletinin aıtyp, sol týrısterdiń bir bóligin oblystaǵy demalys oryndaryna tartý úshin elimizdiń aýmaǵyndaǵy Marqakól men Qanas kóliniń arasynda avtokólik jolynyń salynatyndyǵyn, osyǵan oraı Marqakól jaǵalaýynan týrıstik qalashyq salý jóninde oılary baryn jetkizdi.
Boks • 05 Qyrkúıek, 2025
Sheberlikti dáleldeıtin chempıonat
Búgin Anglııanyń Lıverpýl qalasynda bokstan erler men áıelder arasynda álem chempıonaty túńligin túredi. «World Boxing» álemdik boks uıymy tuńǵysh ret jahan dodasyn ótkizbek. Buǵan deıin irgeli ujym birneshe elde álem kýboginiń kezeńderin uıymdastyrdy.
Ǵalam ǵajaptary • 05 Qyrkúıek, 2025
1976 jyldyń 20 naýryzynda Anglııa chempıonatynda ótken «Lester Sıtı» men «Aston Vılla» oıyny 2:2 esebimen aıaqtaldy. Alańdaǵy barlyq tórt goldy bir oıynshy soqty.
Sport • 05 Qyrkúıek, 2025
Ońtústik Koreıanyń Kvandjý qalasynda sadaq atýdan álem chempıonaty ótip jatyr. Jer-jahannyń ár qıyrynan jınalǵan quralaıdy kózge atqan mergender bir apta boıy saıysqa túsip, 10 júlde jıyntyǵyn sarapqa salady.
Ǵalam ǵajaptary • 05 Qyrkúıek, 2025
Pnevmatıkalyq poshta degendi estýińiz bar ma?
Aımaqtar • 05 Qyrkúıek, 2025
Halyqtyń áleýmettik jaǵdaıy – basty nazarda
Túrkistan oblysynda 24 myńnan astam medısına qyzmetkeri halyqqa qyzmet kórsetedi. Degenmen bilikti medısına mamandarynyń tapshylyǵy áli de ózekti. О́ńirde 253 beıindi dáriger jetispeýshiligi bar. Bilikti maman tapshylyǵyn sheshý maqsatynda jyl saıyn joǵary bilimnen keıingi oqý oryndaryna dárigerlerdi rezıdentýrada daıarlaýǵa jergilikti bıýdjet esebinen granttar bólinip keledi.
Ǵalam ǵajaptary • 05 Qyrkúıek, 2025
Bul ıdeıany alǵash ret 1978 jyly japon grafıkalyq dızaıneri Tomoıýkı Ono usynǵan. Ol qarbyzdy áınekten jasalǵan tórt qyrly qalypqa salyp tájirıbe jasap kóredi. Nátıjesinde domalaq emes, tekshe pishindes qarbyz shyǵady.
Ulttyq sport • 05 Qyrkúıek, 2025
Atyraýda respýblıkalyq at báıgesi ótti. Oǵan elimizdiń ár óńirinen 120-dan astam júırik qosyldy.
Kórme • 05 Qyrkúıek, 2025
Týǵan jer tabıǵatyn beınelegen
Qyzylordadaǵy S.Aıtbaev atyndaǵy kórkemsýret galereıasynda KSRO jáne Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń múshesi Amankeldi Kenenbaevtyń «Syrdarııa» atty otbasylyq shyǵarmashylyq kórmesi ashyldy.
О́ner • 05 Qyrkúıek, 2025
Erkeǵalı Rahmadıev atyndaǵy Astana qalasy ákimdiginiń Memlekettik akademııalyq fılarmonııasynyń uıytqy bolýymen «Jasaı ber, Qazaq eli» atty konsert ótti. Elimizdiń eń basty qundylyǵy – Ata zańymyzdy ulyqtaǵan kesh kórermenderge erekshe rýhanı áser syılady.
Sport • 05 Qyrkúıek, 2025
Qazaqstan quramasy óz alańynda Ýelske ese jiberdi
Astanada ótken 2026 jylǵy Álem chempıonatyna irikteý aıasyndaǵy matchta Qazaqstan quramasy Ýels komandasynan 0:1 esebimen jeńildi, dep jazady Egemen.kz.
