«Qolyńnan kelse, qonyshyńnan bas» qaǵıdasyn qyzmettik ustanymyna aınaldyrǵan sheneýnikter qatty qatelesetinin bilmeıdi-aý, sirá! Áıtpese, memlekettiń múddesinen óz múddesin joǵary qoımas edi. Qý qulqynnyń qamymen qaltasyn toltyrý úshin ońaı jolmen aqsha tabýdy kózdemes edi.
Desek te, qurylǵanyna kóp jyl óte qoımaǵan memlekettik eńbek ınspeksııasy basqarmasynyń basshysy men orynbasary Atyraý sekildi munaıly óńirdegi sheteldik kompanııalarǵa jumysqa tartylǵan jumysshylardyń úmitin sý sepkendeı basar dep kim oılaǵan? О́ıtkeni, osy basqarma iske kiriskende ásirese, qarapaıym jumysshylar taby quqyǵymyz qorǵalady, birneshe aılap berilmeıtin jalaqyny qaıtaryp alýǵa septesedi dep sengen-di. Ras, bastapqyda dál solaı bolǵanyn jasyrýdyń esh reti joq. Atalǵan basqarmaǵa mańdaı terimen tapqan jalaqylarynyń keshikkenine shaǵym aıtýshylardyń úmiti aqtalyp júrdi. Alaıda, dál osy basqarmanyń basshysy men orynbasary sybaılas jemqorlyq kúdigin týdyratyn teris áreketke qarsy birlese kúresýdi qajet dep tappapty. Kerisinshe, ekeýi ózderiniń laýazymdaryn asyra, tipti, teris paıdalanyp, sybaılas jemqorlyqpen birlese aınalysypty.
Ym-jymy bir basshy men onyń orynbasary kimder edi? Atyraý oblystyq memlekettik eńbek ınspeksııasynyń basshysy Salaýat Ishaı da, onyń orynbasary Álipqalı Daýletıarov eken.
Osy ekeýi sybaılas jemqorlyq áreketterin qalaı iske asyrdy? Árıne, bul saýalǵa jaýapty sot úkiminde keltirilgen derekten tabýǵa bolady. Sebebi, basqarmanyń burynǵy basshysy qylmystyq is materıaldarynan belgili bolǵandaı, «Unicorn CCC» jáne «Mıster Doors-Atyraý» jaýapkershiligi shekteýli seriktestikterindegi jaýapty tulǵalardyń tehnıka qaýipsizdigi jónindegi bilimin tekserý jónindegi komıssııasynyń jetekshisi bolyp taǵaıyndalǵan. Alaıda, ol atalǵan kásiporyndardy saýyn sıyrǵa aınaldyrǵysy kelipti. Sóıtip, kompanııa quryltaıshysy A.Kımnen kompanııanyń tehnıka qaýipsizdigi boıynsha oqytýdan ótken ár tulǵasyna beriletin sertıfıkattar men kýálikterge qol qoıý úshin 3000 teńgeden syıaqy talap etken. Keıin A.Kım bul talappen kelisip, aradaǵy deldal, ıaǵnı kompanııa qyzmetkeri arqyly 294 000 teńge berip jiberipti. S.Ishaıdy óziniń qyzmettik kabınetinde jemqorlyqqa qarsy kúres qyzmetiniń qyzmetkerleri parany alǵannan keıin ustaǵan.
Sotqa deıingi tergeý barysynda prosessýaldyq kelisim talaptary saqtaldy. Atyraý qalalyq №2 sotynyń úkimimen oblystyq memlekettik eńbek ınspeksııasynyń burynǵy basshysy Salaýat Ishaı Qylmystyq kodekstiń 366-babynyń 2-bóligindegi qylmysty jasady dep tanyldy. Oǵan atalǵan kodekstegi 55-bapty qoldaný arqyly 8 mln. 820 myń teńge aıyppul salynyp, ómir boıyna memlekettik qyzmettegi laýazymdy ıelený quqyǵynan aıyrý jazasy taǵaıyndaldy. Múlki tárkilendi.
Atalǵan sot memlekettik eńbek ınspeksııasy basshysynyń burynǵy orynbasary Álipqalı Daýletıarovty ta jazasyz qaldyrmady. Oǵan sot úkimimen 11 000 000 teńge kóleminde aıyppul salý jazasy taǵaıyndaldy. О́ıtkeni, ol da «Bilim Arnasy» JShS-niń dırektorynan qaýipsizdik jáne eńbekti qorǵaý máseleleri boıynsha emtıhannyń qujattaryna qol qoıý úshin para alý ústinde ustalǵan. Atyraý qalalyq №2 sotynyń úkimimen Álipqalı Daýletıarov Qylmystyq kodekstiń 366-babynyń 2-bóligimen kináli dep tanyldy. Onyń da qylmystyq jolmen tabylǵan, ne qylmystyq jolmen tabylǵan qarajatqa satyp alǵan múlki memlekettiń menshigine tárkilendi. Memlekettik qyzmet salasynda laýazymdardy atqarý quqyǵynan ómir boıyna aıyra otyryp, paranyń 40 eselengen somasy mólsherinde, ıaǵnı, 11 000 000 teńge aıyppul salý jazasy taǵaıyndaldy.
«Qolyńnan kelse, qonyshynan bas» qaǵıdasyn ustanatyn tek atalǵan basqarmanyń basshysy men orynbasary ǵana emes. Buǵan taǵy bir mysaldy kóldeneń tartýymyzǵa týra keledi. Dálel retinde aıtar bolsaq, ótken jyly oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń sheteldik jumys kúshin tartý bólimine jetekshilik etetin sheneýnik te jat áreketimen jaǵa ustatyp edi. Onyń qý qulqyn qamyn oılaǵan jemsaýynyń búlkildegeni sonshalyq, ol memlekettik qyzmetti júzege asyrýshy ókiletti tulǵa bola tura «MNSK Sınopek Qazahstan» JShS ókilinen sheteldik jumys kúshin paıdalaný men onyń merzimin kedergisiz uzartýǵa ruqsat bergendigi úshin 777 000 teńge para alǵan. Alaıda, memleket múddesine qaıshy keletin teris áreketi oǵan abyroı ápermedi. Kerisinshe, «sot úkimimen Qylmystyq kodekstiń 366-babynyń 2-bóliginde kórsetilgen qylmystyq áreketti (para alý) jasaǵandyǵy úshin kináli dep tanylyp, oǵan tórt jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylyp, dúnıe-múlkin tárkileý jáne ómir boıy memlekettik qyzmetpen aınalyspaý jazasy taǵaıyndaldy. Jaza óteý orny jalpy rejimdegi kolonııasyna belgilendi», dep habarlaǵan edi oblystyq sottyń baspasóz hatshysy Boranbaı Ǵalıev.
Ras, qylmystyń óteýi –jaza. Para alǵannyń abyroıy aspandamaıtyny, kerisinshe, memlekettiń bedelin túsiretini ózge memlekettik qyzmetkerlerge sabaq bolǵanyn qalar edik. Meshkeı degen sekildi, jemqor ataný da eshkimge abyroı ápermeıtinin túsiner jan bolsa...
Joldasbek ShО́PEǴUL,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ