«Embimunaıgaz» AQ Atyraý oblysynyń 300 balasy úshin
«Jan jylýy» qaıyrymdylyq sharasyn ótkizdi
Ár ata-ana balalaryna ulaǵatty tárbıe berip, salamatty ómir súrgenin qalaıdy. Alaıda, alańsyz asyr sala oınaıtyn, kúndeı kúlip, jazdaı jaınap júretin balaýsa kezinen ómirdiń aýyr taýqymetine ushyraǵan baldyrǵandardy qalaı qýantýǵa bolady? Olarǵa qas-qaǵym sátke bolsa da baqyt syılaýǵa bola ma?! Ábden bolady eken. О́ńirdegi jastaıynan taǵdyr teperishine ushyraǵan baldyrǵandardyń kóńiline qýanysh uıalatyp, baqyt syılaýdy Atyraýdaǵy munaı-gaz ónerkásibiniń qarashańyraǵy – «Embimunaıgaz» aksıonerlik qoǵamy qolǵa aldy. Atalǵan kásiporyn balalardy qorǵaý kúnine oraı Atyraýdaǵy 300 balaǵa arnalǵan «Jan jylýy» sharasyn ótkizdi.
Biri qolarbaǵa tańylyp, endi biri ata-anasynyń qoltyǵynan súıemeldegen demeýimen ǵana júretin mundaı balalar úıinen kóp shyǵa bermeıdi. Olar úshin tipti qalanyń kórikti jerlerin aralaýdyń ózi qıynǵa túsedi. Al bul kúni olar Atyraýdaǵy eń ádemi nysannyń biregeıi – Saltanat saraıyna jınaldy. Olardyń árqaısysynyń júzinen taǵdyrynyń aýyrlyǵyna moıymaǵan qaısarlyq baıqalady. Kóbi analarymen birge kelipti. Máselen, Almagúl Qystaýbaevanyń uly Qydyráli ómirge kelisimen qolarbaǵa tańylypty. Ol otbasyndaǵy besinshi bala eken. Jeti jasqa endi tolǵaly otyrǵan Qydyráliniń bir basynda birneshe syrqaty bar. Astanadaǵy Ana men bala ortalyǵynda saýyqtyrý emin alǵan. Júregine ota jasalypty. Sóılemeıtin Qydyráli ózine qajet nárseni tek ymmen ǵana túsindiredi.
Al Gúlzada Muhasalıevanyń úsh balasy da aýyr syrqatqa shaldyǵypty. Úlkeni Arýjannyń 12-de bolǵanmen, áli kúnge qolarbada otyrady. Odan keıingi Málıka men Muragerdiń estý qabileti nashar. Ekeýi de estý qurylǵysymen júredi. Arýjanǵa №23 mekteptiń ustazdary úıine kelip, dáris beredi. Bir tańdanarlyǵy, Arýjan qolarbada otyrsa da úsh tilde jetik sóıleıdi. Árıne, ana tili – qazaqshaǵa qosa oryssha men aǵylshynshany tolyq meńgergen. Málıka estý qabileti nashar balalarǵa arnalǵan arnaıy mektepte oqıdy. Endi sol mekteptiń daıyndyq synybyna Murager de barýǵa daıyndalyp júr. «Arýjanym úshin qolarbany, Málıka men Muragerdiń estý apparattaryn óz qarajatymyzǵa satyp aldyq. Reseı dárigerlerine ota jasatý úshin óz qaltamyzdan qarjy tóledik. Eki jyldan beri materıaldyq kómek alǵan joqpyz» úsh balasyn baýyryna basyp, qushaqtap turǵan Gúlzada Muhasalıeva kózine jas tunyp, bir sát muńyn shaqty.
Iá, mundaı muń aýyr syrqatqa shaldyqqan balasynyń múmkindigi shekteýli ekenin biletin ár ata-ana da bar. Alaıda, olardyń kóbine balalarynyń syrqatyn aıtý ońaı emes. Degenmen, bári de balalarynyń qýanǵanyn qalap turady. Bul «Embimunaıgaz» aksıonerlik qoǵamy ótkizgen shara barysynda anyq ańǵaryldy. Ásirese, qazaq estradasynyń belgili ókili, ánshi Beıbit Kóshqalıev balalardyń ortasynda án shyrqaǵanda bári birdeı qýandy. Balalar da, analar da dóńgelene bıledi. Ánshimen sýretke túsken balalar tipten máz-meıram boldy. Beıbit te tartynǵan joq, ánshimin dep shirenbedi. Sýretke túskisi kelgen balalardyń báriniń kóńilin kóterdi. Tipti, keıbirin kóterip júrip, án shyrqady.
Balalardyń syrqaty bar demeseń, olardyń arasynda qabilettileri de, ónerlileri de bar. Dóńgelenip bıleıtinderi qanshama? Tek olardyń ónerin ushtaı biletin bilikti tálimger qajet sekildi. Máselen, bes jasar Káýsar ózin aıalap otyrǵan anasyna degen súıispenshiligin ana týraly ándi oryndaý arqyly bildirdi. Erkebulan, Málıka, Lıýba, Angelına, Arýjan, Alım, Janahmet syndy balalardyń bári de qazaqtyń uly oıshyly Abaı men ustazdardyń ustazy – Ybyraı Altynsarınniń ulaǵat pen ónege toly óleńderin naqyshyna keltire oqydy. Bulardyń bári de qazaqshaǵa sýdaı aǵyp tur. Tilderinde esh múkis joq.
– «Embimunaıgaz» qaıyrymdylyq jáne demeýshilik baǵdarlamasynyń aıasynda byltyr 124 mıllıonnan astam teńge qarajat bóldi. Qarajattyń negizgi bóligi áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasylardyń balalaryna, aýyr naýqasqa shaldyqqan balalarǵa baǵyttalyp otyr. Kásiporyn tarapynan únemi áleýmettik qoldaý kórip otyrǵan mekemeniń biri – №1 S.Qazybaev atyndaǵy balalar úıi. Bizdiń kásiporyn ótken jyly balalar úıiniń tárbıelenýshileri úshin Reseıdiń Jeleznovodsk qalasyndaǵy «Qazaqstan geology» saýyqtyrý ornyna úsh aıǵa joldamamen kómek kórsetti. Sonymen birge, oblystyń arnaýly jáne medısınalyq mekemelerine turaqty qoldaý kórsetip keledi. Byltyrǵy jyly «Embimunaıgaz» AQ 10 aýyr naýqasqa shaldyqqan balaǵa ota jasaý úshin qomaqty qarajat bóldi. Búgin mine, Atyraý munaıshylary ózderińizdi, qurmetti balaqaılar, merekemen shyn júrekten quttyqtap, bárińizge beıbit ómir tileıdi. Biz sizderdiń syrqattaryńyzdan saýyǵýlaryńyzǵa qoldan keler kómegimizdi kórsete beremiz. Sizderdiń qabaqtaryńyzdy muń, kóńilderińdi kirbiń shalmasa eken deımiz, – dep ótti balalardy quttyqtaǵan kásiporynnyń áleýmettik saıasat departamentiniń dırektory Qýandyq Qalıdýllın.
Aıtqandaı, bul kásiporyn byltyr 1300 bala úshin «Balalarǵa baqyt syıla» jańajyldyq shyrsha merekesin ótkizdi. «Embimunaıgazdyń» udaıy demeýshiligin sezinetinderdiń qataryndaǵy №3 oblystyq estý qabileti tómen balalarǵa arnalǵan arnaýly mektep-ınternaty da bar. Mundaǵy tárbıelenýshiler de eshkimnen qalǵysy kelmeıdi. О́mir súrýge talpynady. Bular da qýanady, bular da ómirdiń mánin tereń uǵynady. Bular da ónerli: án salady, bı de bıleıdi, mýzykalyq aspaptardyń san alýanynda oınaıdy. Sol sekildi S.Qazybaev atyndaǵy №1 mektep-ınternatynyń tárbıelenýshileri munaıshylardy arqa tutady. Sebebi, ata-anasynan sezinbegen alaqan jylýyn munaıshylardyń qoldaýy arqyly boıǵa sińirip keledi. Otandyq munaıshylar osyndaǵy 50 tárbıelenýshiniń ár merekeni, jazǵy mezgildi kóńildi ótkizýine demeýshi bolýdan jańylǵan emes. Munaıshylar atalǵan mektep-ınternatqa jıi kelip, mereke saıyn ár balanyń kóńilin aspandatyp, muń toly kózine bir sát kól-kósir qýanysh uıalatatyn syı-sııapatyn molynan usynady. Jazǵy demalysta balalardyń saýyqtyrý oryndary men lagerlerde tegin demalýyna joldamamen qamtıdy.
Munaıshylar ujymynyń demeýshiligi men qaıyrymdylyǵyn taǵdyry árqıly, atap aıtqanda, múmkindigi shekteýlilerge de, olardyń arasynda ata-anasynyń kómeginsiz ornynan qozǵala almaıtyndarǵa da, arbaǵa tańylyp, tipti, medısına qarqyndy damyǵan desek te, qapelimde shıpasy tabyla qoımaıtyn aýyr syrqatqa shaldyqqandarǵa da, tipti, ata-ana qamqorlyǵynan shet qalyp, balalar úıiniń tárbıelenýshilerine aınalǵandarǵa da, kópbalaly otbasynda tárbıelenetinderge de jaqsylyq tanytýdan jańylǵan emes. Olardyń syrqatynan saýyǵýyna qanatymen sý sepken qarlyǵashtaı qolushyn sozyp júrgen Erlan Kúmisqalıev: «Adam taǵdyrynyń qalaı qalyptasaryn eshqashan bilmeıdi ǵoı. О́zim de aýyr syrqatqa shaldyǵyp, taǵdyrdyń aýyrtpalyǵyn tartyp, aýrýhananyń tórt qabyrǵasyna telmirip jattym. Janym qınalyp jatqanda, syrqatymnan saýyqsam, qınalǵan balalardyń densaýlyǵyn túzeýine qolǵabysymdy berýden tartynbaımyn dep ózime sert berip edim. Endi, mine, ózim bastamashy bolǵan qoǵamdyq birlestikte sal aýrýyna ushyraǵan balalardyń em-dom alýyna qolushyn sozyp kelemin. Meniń osynaý talabyma alǵash kúnnen «Embimunaıgaz» aksıonerlik qoǵamy qarjylaı qoldaý kórsetip keledi. Bul, árıne, aýyr syrqatqa shaldyqqan balalardyń tolyqqandy emdeý sharalaryn alýyna úlken demeý bolyp otyr» degen oıymen bólisti.
...Bir ǵasyrdan astam merzimnen beri el ıgiligi úshin jazdyń aptaby men qystyń qaqaǵan aıazyna tóze eńbek etip, otandyq ekonomıkanyń órkendeýine laıyqty úlesin qosyp júrgen atyraýlyq munaıshylar bul joly da balalar úshin arnaıy syı-sııapatyn usyndy. Naqtylaı aıtqanda, 300 balanyń árqaısysyna túrli boıaý, qaryndashtar, túrli kitaptar men sýret salýǵa arnalǵan albomdar jáne ózge qajettilermen tolyqtyrylǵan aspaly sómke satyp áperdi. Munaıshylar syılaǵan sómkeni arqalaryna asyp alyp, túrli táttiler men dámdilerge, tátti sýsyndar men torttarǵa toly dastarqannan dám tatqan balalardyń qýanyshynda shek bolmady. Burnaǵy kúni otandyq munaıshylardyń qarashańyraǵy – «Embimunaıgazdyń» qoldaýymen oblystaǵy áleýmettik jaǵynan az qamtylǵan otbasylardyń 300 balasy «Mashat-Arasan» (Shymkent qalasy) saýyqtyrý lagerine attandy. Balalar lagerde 12 kún tynyǵyp qaıtady.
Shynynda da, beıbit ómirde aýyr syrqaty bar balalardyń sheksiz qýanǵanyna ne jetedi?!.
Joldasbek ShО́PEǴUL,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ