Shyǵys Qazaqstanda 2016-2018 jyldarǵa arnalǵan óńirlik arheologııalyq ǵylymı-zertteýdi damytý jospary negizinde birqatar aýdandarda qazba jumystary júrgizilýde. Sonyń biri – asqaq Altaıdyń aıasyndaǵy Patshalar jazyǵynda ornalasqan qorǵandar. Belgili arheolog, professor Zeınolla Samashevtiń jetekshiligimen osy Berelden tabylǵan saq dáýiriniń jádigerlerin tamashalaýǵa múmkindik beretin murajaı salynbaq.
Jýyrda № 2 qorǵandy arshý kezinde b.z.d. IV ǵasyrǵa jatatyn adam súıekteri men qurbandyqqa shalynǵan jeti jylqynyń qańqasy tabylǵan bolatyn. Adam aǵash keskinniń ishine salynǵan baǵanaǵa jatqyzylǵan, onyń súıek qaldyqtary áli zerttelgen joq. Jylqylar bolsa skıftik janýarlar tásilimen bezendirilgen. Jeti jylqynyń biri jerlengen adamnyń jeke tulpary bolǵan syńaıly. О́ıtkeni, janýar altyn áshekeılermen bezendirilip, aǵash keskinge jaqyn ornalastyrylǵan eken. Jylqy ábzelderin bezendirýde qoraz beınesi qoldanylypty. Bul ejelgi kóshpendiler mádenıetinde sırek kezdesetin jaǵdaı. Zeınolla Samashevtiń aıtýynsha, qorǵandy qazý jumystary aldaǵy ýaqytta jalǵasa bermek. Kóne qorǵannan ózge de jádigerler tabylýy ábden múmkin.
Katonqaraǵaı aýdanyna jumys sapary aıasynda osynda arnaıy atbasyn burǵan oblys ákimi Danıal Ahmetov №2 qorǵannyń ústine shyny sarkofagty ornatý jónindegi mamandardyń usynysyn qoldady. Sarkofagtyń bul túri kelýshilerge arheologııalyq qundylyqtardy jaqynnan kórýge múmkindik beredi. Osy maqsatta bıyl qyrkúıek aıyna deıin jospardaǵy qurylysty júrgizýge 40 mıllıon teńge mólsherinde qarajat bólinetin boldy.
– Biz bul qorǵandardyń týrısterdi qyzyqtyratyn jerge aınalýyn kózdep otyrmyz. Jaqyn ýaqytta qorǵan ústinen shyny sarkofag salynyp, kelýshiler tómen túsip, zertteý jumystarynyń nátıjesin kóre alatyn bolady, – dedi D.Ahmetov.
Aımaq basshysy sonymen birge, Berel qorǵandary negizinde etnotýrızmdi damytý josparyn daıyndap, týrısterdi tartý úshin barlyq jaǵdaı jasaýdy tapsyrdy. Iаǵnı, etnotýrızmdi damytýdyń aımaqtyq josparyna kıiz úı úlgisindegi ulttyq naqyshtaǵy meımanhana, arnaıy jabdyqtalǵan tamaqtaný nysandaryn salý syndy sharalar engiziledi. О́ńir basshysy Berel jazyǵyna kelgen adamdar ol jerdiń qundylyǵy men kóne zamannyń rýhyn sezinýi qajettigin atap ótti. Bul rette salt attylarǵa jáne jaıaý júrginshilerge arnalǵan jol baǵdarlaryn daıyndaýdy tapsyrdy. Atalǵan jospardy iske asyrý barysy qyrkúıek aıynyń basynda О́skemen qalasynda ótetin halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa barysynda talqylanady.
– Biz qorǵandardyń betine sarkofag ornatý jumystaryn jyl saıyn qarjylandyrýǵa daıynbyz, – dedi oblys ákimi arheologııalyq ekspedısııa jetekshisi, professor Zeınolla Samashevke. – Osylaısha, bir jaǵynan, arheologtar tarıhı muramyzdy zertteý jumystaryn júrgizse, ekinshi jaǵynan, ǵylym salasymen ushtasqan kásipkerlik úrdisterdi de damytatyn bolamyz.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Katonqaraǵaı aýdany