Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta otandastarymyz, erliktiń eren úlgisin kórsetkenin jaqsy bilemiz. Biraq alasapyran bolyp jatatyn soǵys jaǵdaıynda qazaqtardyń kóp erligi eskerilmeı, keıde tipti tıisti marapattary basqalardyń qanjyǵasynda ketip jatqan jaılar da jıi bolǵanyn estigenbiz. Al biz búgin áńgime etkeli otyrǵan Qabdolla Kósherbaev aǵamyz, qudaıǵa shúkir deıik, óziniń jasaǵan erlikteriniń bárine tıisti marapattaryn túgel alǵan eken.
Qazaqtyń jeti orden alýy múmkin emes, qospasy bar shyǵar dep oılap qalatyn aǵaıynǵa tek derektermen sóıleýdi maqsat etip otyrmyz. Jeti orden alǵan Qabdolla Kósherbaev 1916 jyly Aqmola oblysynyń qazirgi Birjan sal (burynǵy Eńbekshilder) aýdanyndaǵy Úlgi aýylynda dúnıege kelgen. Oryssha-qazaqsha bilim alǵan, sonyń ishinde Qotyrkól selosyndaǵy býhgalterlik kýrsty da bitirgen ony 1937 jyly Qyzyl Armııa qataryna shaqyrady. Osynda júrip, 1939 jyldyń kókteminen kúzge deıin jalǵasqan Mońǵolııa aýmaǵyndaǵy Halhın-Gol ózeniniń boıyndaǵy Keńes-Japon soǵysyna da qatysqan.
1941 jyly Uly Otan soǵysy bastalǵanda Almaty oblysynyń Eńbekshiqazaq áskerı komıssarıaty (ol kezde aǵamyz sol jaqta turǵan) ony birden áskerge shaqyryp, ári soǵys kórgen, ári saýatty bolǵandyqtan kishi ofıserler daıyndaıtyn jedel kýrsqa jiberedi. Odan kishi leıtenant ataǵyn alyp shyqqan Qabdolla 1939 jyly qurylǵan Qyzyl týly Rylsk-Kıev 121 dıvızııasynyń quramyndaǵy 385-shi atqyshtar polkynyń 5-shi rotasyndaǵy barlaý vzvodynyń komandırligine taǵaıyndalady. Osy shaǵyn quramanyń komandıri bolyp júrgende, 1942 jyldyń 14 qyrkúıeginde keýdesine alǵashqy Ekinshi dárejeli «Otan soǵysy» ordeni qadalady.
1941 jyldyń jeltoqsan aıynda Almatyda 100-shi atqyshtar brıgadasy qurylǵanyn bilemiz. Sol quramanyń jaýyngerlerin daıyndaý úshin maıdannan bilikti qazaq ofıserlerin shaqyrǵan ǵoı. Sonyń biri – Kıev-Rylsk dıvızııasynda júrgen ordendi leıtenant Qabdolla Kósherbaev eken. Aǵamyz 1943 jyldyń 21 jeltoqsanynda osy brıgadanyń ekinshi batalonyndaǵy barlaýshylar vzvodynyń komandıri bolyp júrgende Molodotýd aýdanynyń Kalının derevnıasy úshin bolǵan soǵysta kórsetken erligi úshin «Qyzyl Juldyz» ordenimen nagradtalady.
Al úshinshi ordenin (bul joly da «Qyzyl Juldyz») Q.Kósherbaev 73-shi Novozybkov dıvızııasynyń quramyndaǵy 392-atqyshtar polkynyń 8-shi rotasynyń komandıri bolyp júrgende, Polessk oblysy Parıchevka aýdanynyń Sosnovka derevnıasy túbinde bolǵan soǵysta kórsetken erligi úshin alady.
1944 jyly Qabdolla Kósherbaev qyzmet etken áskerı qurama Lenıngrad oblysy, Baltyq boıy respýblıkalarynyń aýmaǵyndaǵy soǵystarǵa qatysady. 1944 jyldyń 17 naýryzyndaǵy 48-shi Armııa boıynsha berilgen buıryqta ol ózinen basqa eki ofısermen birge «Aleksandr Nevskıı» ordenimen marapattalady. Bul azamattyń tórtinshi ordeni, al ózi bul ýaqytta rota komandıri, aǵa leıtenant bolatyn.
Besinshi ordenin batyr aǵamyz 1944 jyldyń qazan aıynda alady. Bul joly kezekti «Qyzyl Juldyz» ordeni beriledi.
Altynshy ordenin Qabdolla aǵamyz osy Baltyq boıy maıdanynda aýyr jaralanyp, gospıtalda jatqanda alǵan eken. 1945 jyldyń 6 aqpanyndaǵy buıryqpen berilgen Ekinshi dárejeli «Otan soǵysy» ordeni ony Latvııanyń Kromeshı degen derevnıasynda taýyp, keýdesine qadalady.
1945 jyly soǵys aıaqtalǵanda ol Túrkistan áskerı okrýgyna batalon komandıri bolyp taǵaıyndalady. Osynda júrgende áskerı daıyndyǵy joǵary bolǵan onyń batalony maqtalyp, komandırine tórtinshi «Qyzyl Juldyz» ordeni beriledi. Al bul Qabdolla Kósherbaev alǵan jetinshi orden edi.
Qan maıdandy belsheden keshken ári úsh ret aýyr jaralanǵan maıor Q.Kósherbaevty áskerden bosatpaı, ol Túrkistan áskerı okrýginde, odan Kenıgsberg qalasynda áskerı qyzmetin jalǵastyrady. Tek 1956 jyly ǵana áskerden bosap, Stepnıak qalasynda DOSAAF tóraǵasy bolyp saılanyp, 1967 jyly demi úzilgenshe 11 jyl qyzmet etedi. Artynda urpaqtary bar.
Jaqsybaı SAMRAT,
«Egemen Qazaqstan»
SÝRETTE: soǵystan keıin ile túsirilgendikten 1945 jyldyń aıaǵynda alǵan 7-shi ordenin taǵyp úlgermegen