Jasampazdyq shaqyrymdary

Jezqazǵan – Beıneý temir jolynyń izimen

Qazaqstan táýelsizdik alǵan jyldarda salǵan temir joly uzyndyǵy boıynsha burynǵy Keńes Odaǵy elderi arasynda eń aldyńǵy qatarda. Myńdaǵan shaqyrym temir jol keń-baıtaq elimizdiń turǵyndar sırek qonystanǵan aımaqtaryna dem berdi. Arqalyq – Shubarkól, Jezqazǵan – Beıneý tarmaqtaryn salý arqyly respýblıkamyz taıaý ýaqytta bul kórsetkishti eki esege arttyratyn bolady. Sonyń ishindegi sońǵysy júzege asyrylatyn jumys kóleminiń orasan zor úlkendigine baılanysty «ǵasyr jobasy» atalyp ketti. Biraq, osynyń aldyndaǵy temir joldarǵa qaraǵanda bul tarmaq óte qysqa merzimde jáne adam kúshin múmkindiginshe arnaıy tehnıkamen almastyryp salynatyn bolady.

Jezqazǵan – Beıneý temir jolynyń izimen

Qazaqstan táýelsizdik alǵan jyldarda salǵan temir joly uzyndyǵy boıynsha burynǵy Keńes Odaǵy elderi arasynda eń aldyńǵy qatarda. Myńdaǵan shaqyrym temir jol keń-baıtaq elimizdiń turǵyndar sırek qonystanǵan aımaqtaryna dem berdi. Arqalyq – Shubarkól, Jezqazǵan – Beıneý tarmaqtaryn salý arqyly respýblıkamyz taıaý ýaqytta bul kórsetkishti eki esege arttyratyn bolady. Sonyń ishindegi sońǵysy júzege asyrylatyn jumys kóleminiń orasan zor úlkendigine baılanysty «ǵasyr jobasy» atalyp ketti. Biraq, osynyń aldyndaǵy temir joldarǵa qaraǵand

Jeldiń ótinde júrip jol salý

Tanymal memleket qaıratkeri, burynǵy KSRO Jol qatynastary mınıstriniń orynbasary Nyǵ­met­jan Esenǵarın: «Qazaqstan temir jolynyń qalyptasýy» kita­bynda «Orynbor – Tashkent temir jolynyń soltústik bóligin bastaǵanda kezdesken qıyndyqtar: jeli boıynda paıdalanýǵa jaramdy joldyń joqtyǵy, el qo­nystanbaǵan dala, jumys kúshi­niń, sýdyń, negizgi qurylys mate­rıaldarynyń jetispeýi ju­mys júrgizýge úlken kedergi boldy», dep jazady. Eger, qaı temir jol týraly aıtylyp jatqanyn alyp tastasańyz, bul Jezqazǵan – Beı­neý temir jolyna qatysty eken dep qalýyńyz múmkin. Keıbir jaǵ­daıdy aıtpaǵanda, qazirgi ınjenerler men qurylysshylar sol kezdegideı qıyndyqtardy bastan keshirýde.

– Jeli Ortalyq jáne Batys Qazaq­stan­dy basyp ótip, ártúrli tabıǵı aımaqtardy qamtıdy. Orta­lyq Qazaqstanda shaǵyn tóbe­ler men jazyqtar basym bolyp keledi. Úlken jáne Kishi bor­syqty alyp jatqan Aral aıma­ǵy qumdaýytty. Jeli boıynda burǵylap, jarylys jasaýǵa týra keletin telimder de bar. Sonymen qatar, tehnıkalyq sýmen qamtamasyz etýde de qıyndyqtar oryn alyp otyr, – deıdi qurylys barysy týraly «Jol jóndeýshi» kompanııasy» JShS bas dırektory Sát Bekmuhanbetov. Uzyndyǵy 550 shaqyrym bolatyn Jezqazǵan – Sekseýil teliminiń qurylysy osy kompanııaǵa senip tapsyrylǵan.

Qazirgi zamanǵy eń ozyq qu­ry­lys tehnıkasyn keńinen paı­da­lanýǵa qaramastan, bilikti maman­nyń tájirıbesi kóp máseleni she­shedi. Jumys barysynda kásibı ınjener kadrlarynyń jetispeý máselesi týyndady. Keńes Odaǵy ydyraǵannan keıingi kezeńde osyndaı maman daıyndaýǵa jetkilikti kóńil bólinbegeniniń keleńsiz tusy anyq baıqaldy.

– «Jezqazǵan – Sekseýil» jáne «Arqalyq – Shubarkól» joba­sy boıynsha jumys kólemi 1000 shaqyrymnan artyq jol qury­lysyn qamtıdy. Bul aralyqta bir mezgilde jeti myń shamasynda qurylysshy jumys isteýi tıis. Ár 20 jumysshyǵa jetekshilik jasaıtyn bir ınjenerden keletin bolsa, onda osy jobany júzege asyrýǵa shamamen 300-400 tehnıkalyq ınjener qajet. О́kinishke qaraı, búgingi kúni munshama maman tabý múmkin emes. Sondyqtan ju­mysqa zeınetkerlerdi jáne basqa respýblıka mamandaryn tartýymyzǵa týra keldi, – deıdi «Jol jóndeýshi» kompanııasy» JShS bas dırektorynyń orynbasary Hýram Muradov.

Qurylys barysynda kezdesken qıyndyqtarǵa qaramastan, óndiristik jáne tehnıkalyq máselelerdiń qısynyn kelistirip, mekeme senimmen alǵa basýda.

Qazirgi kezde jol tósemin úıý, kópir jáne sý ótkizetin qubyr qurylysy, jol boıyn elektrmen qamtamasyz etetin jeli tartý, sonymen qatar, relsti-shpaldy órim daıyndaý jumystary júrgizilýde. Salynatyn joldyń uzyna boıy­nyń 60%-yna topyraq úıilip, 12 kópir­diń tórteýi salynyp bitse, qalǵan segiziniń qurylysy qar­qyndy túrde jalǵasýda.

Jerdi daıyndaý jumystary jyldyń sońyna deıin bitpek. Ústimizdegi jyldyń jeltoqsan aıynda temir joldyń eki baǵytyndaǵy relsteri túıistirilip, barlyq kópir salynyp bolady. Bekitý, joldyń aınalasyn retke kelti­rý, elektrmen jabdyqtaý, vokzal, stansa, óndiristik jáne jón­deý jumystaryn júrgizetin ǵıma­rat­tar, jelilik aýdandar salý kelesi jyly júzege asyrylady. 2014 jyly stansalarda balabaqsha, mektep, turǵyn úı qurylysy qolǵa alynady.

– 2,7 mln. sharshy shaqyrymdy quraıtyn óte úlken aýmaqty alyp jatqan Qazaqstannyń ortalyq bóligi ıgerilmeı qalǵan. Endi osynyń ornyn toltyrý úshin kólik máselesin sheshý qajet, – deıdi burynǵy Batys Qazaqstan temir jolynyń bastyǵy, temir jol ardageri Marat Hamzın. Onyń aıtqanyn tanymal temirjolshy, «Qazaqstan temir joly» UK» AQ burynǵy vıse-prezıdenti Qaltaı Sámbetov te qoldap:

– Jańa jeli paıdalanýǵa berilgennen keıin osy aımaq jedel damıtyn bolady. Temir jol memleketke de, bızneske de, qara­­paıym adamdarǵa da ıgilik alyp keledi. Júk tasymaldaý arzandasa, óndirilgen ónim­niń ózindik quny da arzandaıdy, – deıdi.

Joba júzege asyrylǵanda elimizdiń ortalyǵyn Aqtaý teńiz portymen jalǵas­tyryp, syrtqy naryqqa shyǵýǵa múmkindik beredi. Sonyń nátıjesinde elimiz aýma­ǵy arqyly tranzıttik tasymalǵa ońtaı­ly jaǵdaı týyp, aımaqtaǵy óndiris oryn­darynyń eksporttyq áleýetin arttyrady.

Shynynda da jańa temir jol salý sııaqty kúrdeli tehnıkalyq isti júzege asyrýda maıda-shúıde degen bolmaıdy. Qulan dalada, jeldiń óti men shyjǵyrǵan kúnniń astynda, kóktem men kúzdiń laısańy men yzǵaryna qaramastan jumys istep júrgen qazaqstandyq qurylysshylardyń qaısarlyǵy men tabandylyǵyn erekshe atap ótken jón. О́tken ǵasyrda salynǵan BAM-da sol úlken qurylysqa qatysqan kórnekti ınjenerler qurmetine arnalyp atalǵan stansalar bar. Múmkin biz de bir kezderi jaıly vagondarda jol júrip bara jatyp otandastarymyzdyń atymen atalǵan beketterdiń bar ekenine kýá bolatyn shyǵarmyz. О́ıtkeni, olardyń atqarǵan isi elimizdiń damýyndaǵy keleli kezeńniń negizine qalanyp otyr.

Marııa IýREVA.