2013 jylǵy 25 qańtar №15 Astana qalasyQazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń buıryǵy2013 jylǵy 30 qańtar №19 Astana qalasyBIRLESKEN BUIRYQ
Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý aıasyndaǵy úlgilik oqý baǵdarlamasy jáne úlgilik oqý josparyn bekitý týraly
Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2012 jylǵy 11 qyrkúıektegi №1179 qaýlysymen bekitilgen Energııa aýdıtin jáne (nemese) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyratyn kadrlardy qaıta daıarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý, sondaı-aq energııa menedjmenti júıesin qurý, engizý jáne uıymdastyrý jónindegi oqý ortalyqtary qyzmetiniń qaǵıdalarynyń 5-tarmaǵyna sáıkes buıyramyz:1. 1) osy buıryqqa 1-qosymshaǵa sáıkes, energııa aýdıtin jáne (nemese) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyratyn kadrlardy qaıta daıarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý, sondaı-aq energııa menedjmenti júıesin qurý, engizý jáne uıymdastyrý jónindegi úlgilik oqý baǵdarlamasy;2) osy buıryqqa 2-qosymshaǵa sáıkes, energııa aýdıtin jáne (nemese) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyratyn kadrlardy qaıta daıarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý, sondaı-aq energııa menedjmenti júıesin qurý, engizý jáne uıymdastyrý jónindegi úlgilik oqý jospary bekitilsin.2. Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi Jańa tehnologııalar jáne energııa únemdeý departamenti (T.A. Muqanov) zańda belgilengen tártipte:1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin;2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýden ótkennen keıin kúntizbelik on kún ishinde resmı túrde jarııalaýǵa buqaralyq aqparat quraldaryna jiberýdi;3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrliginiń resmı ınternet-resýrsynda jarııalanýyn qamtamasyz etsin.3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri Q.A. Týleýshınge júktelsin.4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary − Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri ________Á.Isekeshev. Qazaqstan RespýblıkasyBilim jáne ǵylym mınıstri _____________ B.Jumaǵulov.
Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary − Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstriniń 2013 jylǵy 25 qańtardaǵy №15
Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstriniń 2013 jylǵy 30 qańtardaǵy №19 birlesken buıryǵyna 1–qosymsha
Energııa aýdıtin jáne (nemese) energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júzege asyratyn kadrlardy qaıta daıarlaý jáne olardyń biliktiligin arttyrý, sondaı-aq energııa menedjmenti júıesin qurý, engizý jáne uıymdastyrý jónindegi úlgilik oqý baǵdarlamasy
Mazmuny jáne bilim, eptilik, mashyqtar men kompetensııalar kólemi№p/p Pán Saǵattar sany Mazmuny Qaıta daıarlaý Biliktilikti arttyrý
1 2 3 4 51 Kýrs negizderi 48 2 1) Oqý kýrsynyń negizgi maqsattary men mazmuny 2 2 Kýrstyń maqsattary men mindetteri. Negizgi bólimder. Sabaq túrleri. Oqý kýrsynyń mazmuny. Túpki nátıjeler2) Elektr tehnıkasy negizderi 8 - Elektr tehnıkasynyń fızıkalyq negizderi. Tizbeler teorııasy. Turaqty toktyń jelilik tizbeleri. Sınýsoıdty toktyń jelilik tizbeleri. Úsh fazalyq tizbeler. Magnıttik tizbeler. Elektr tizbeleri sınteziniń negizderi. Elektrmagnıttik óris teorııasy. Elektrstatıkalyq óris. Turaqty toktardyń elektr órisi. Turaqty magnıttik aǵyndar kezindegi magnıttik óris. Elektrmagnıttik óris. Elektrlik mashınalar.3) Elektr energetıkasy negizderi. 8 - Energetıkalyq júıe. Jylý jáne atom elektr stansııalary. Jylý jáne atom elektr stansııalarynyń túrleri. Gıdroenergetıkalyq qondyrǵylar. Dástúrli emes energııa kózderi. Dástúrli emes jańartylatyn energııa resýrstary. Elektr jelileriniń sıpattamalary men parametrleri; elektr jelileriniń klassıfıkasııasy; áýe jelileri men transformatorlardyń konstrýktıvtik erekshelikteri; júktemeniń negizgi sıpattamalary; júkteme grafıkteri; tómendetýshi qosalqy stansııalardyń elektrlik baılanystarynyń negizgi syzbalary; elektr energııasy sapasynyń negizgi kórsetkishteri jáne olardyń qabyldaǵyshtar jumysyna áseri; sapany joǵarylatý ádisteri men tehnıkalyq quraldary; elektr jelilerindegi reaktıvti kúsh kózderi; qysqa tuıyqtalý toktarynyń eseptelgen mólsherleri.4) Jylý tehnıkasynyń teorııalyq negizderi 8 - Jylý dınamıkasynyń birinshi zańy; jylý dınamıkasynyń ekinshi zańy; naqty gazdar; sý býy; naqty gazdardyń termodınamıkalyq qasıetteri; zattardyń termodınamıkalyq qasıetteriniń kesteleri; bý týrbınaly qurylǵylar sıkldary; bý týrbınaly qurylǵynyń jylý jáne energııa balanstary; gazdyq sıkldar; qozǵaltqyshtar men sýytqysh qurylǵylardyń syzbalary, sıkldary men termıkalyq paıdaly áser koeffısıentteri; jylý almasý tásilderi; jylý ótkizgishtik; konvektıvtik jylý almasý; sáýlelendirýmen jylý almasý; kúrdeli jylý almasý; massa almasý; jylý almasý apparattarynyń jylý jáne gıdravlıkalyq esepteýi.5) Jylý energetıkasy negizderi 8 - Jylý qozǵaltqyshtarynda energııany túrlendirýdiń teorııalyq negizderi. Bý qazandary men olardyń syzbalary. Iаdrolyq energetıkalyq qurylǵylar. Bý týrbınalary. Jylý elektr stansııalarynyń energetıkalyq balansy. Jylý elektr stansııalary men atom elektr stansııalarynyń jylý syzbalary. Jylý jáne atom elektr stansııalarynyń qosymsha qurylǵylary men qurylystary. Jylýmen qamtamasyz etý júıeleri.6) Jylytý, jeldetý jáne kondısıonerleý negizderi 8 - Jylytý, jeldetý jáne aýany kondısıonerleý júıeleriniń qurylǵylary. Osy júıelerde paıdalanylatyn aspaptardyń sıpattamalary, ǵımarattardyń qorshaý konstrýksııalary arqyly jylý shyǵyndaryn anyqtaý ádisteri, turǵyn jáne ákimshilik-qoǵamdyq jaılardyń aýasyna sanıtarlyq-gıgıenalyq talaptar. Týyndy energııa resýrstaryn paıdalaný tıimdiligin arttyrý.7) Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq negizderi 2 - Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty basqarý. Turǵyn úı-kommynaldyq sharýashylyq qurylymy. Ǵımarattar men qurylystardyń ınjenerlik jabdyqtary, syrtqy jelileri. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqtyń energetıkalyq kásiporyndary: elektr jelileri; gaz jelileri; jylytý jelileri; jylytý qazandyqtary.8) Qurylys materıaldarynyń qasıetteri. 2 - Materıaldardyń fızıkalyq, hımııalyq, mehanıkalyq jáne tehnologııalyq qasıetteri. Materıaldardy qasıetterine baılanysty qoldaný salalary.9) Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń ınjenerlik júıeleriniń avtomattandyrylýy 2 - Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń ınjenerlik júıeleriniń avtomattandyrylýy2 Innovasııa 15 - 1) О́nerkásip salalaryndaǵy ınnovasııa 3 - Memlekettik ınnovasııalyq saıasat baǵyttary. Innovasııalardyń ekonomıkanyń negizgi salalarynyń qyzmetine áseri, ónerkásip kásiporyndarynda ınnovasııalardy engizýge kedergi keltiretin faktorlar. Negizgi qorlardy jańartý. Tehnologııalar transferti, óndiris prosesterine jańa tehnologııalardy endirý.2) Qurylys pen turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqtaǵy ınnovasııa. Jańa tehnologııalar men materıaldardy engizý. 4 - Álemdik trendter men salalyq ǵylymnyń qola bar ǵylymı áleýetine sáıkes qurylystaǵy ǵylymı-tehnologııalyq basymdylyqtar. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqtaǵy ǵylymı-tehnologııalyq basymdylyqtar. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasynda qoldanylatyn jańa tehnologııalar, jabdyqtar, buıymdar men materıaldar.3) Jańartylatyn energııa kózderin engizý. 2 - Dástúrli emes jańartylatyn energııa kózderi bazasyndaǵy energııa qondyrǵylarynyń negizgi túrleri jáne olardyń negizgi energetıkalyq, ekonomıkalyq jáne ekologııalyq sıpattamalary. Dástúrli emes jańartylatyn energııa kózderiniń negizgi túrleriniń energııa resýrstaryn esepteý ádisteri. Energııa jınaqtaýyshtar. Tómen áleýetti energııa kózderin paıdalaný. Energııa únemdeýshi tehnologııalar. Dástúrli emes jańartylatyn energııa kózderin paıdalaný perspektıvalary.4) Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtý 2 - Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtýdyń alǵysharttary. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtý. Salada energııa tıimdi tehnologııalardy engizý. Jańǵyrtýdyń maqsattyq baǵdarlary.5) Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin engizýdiń sheteldik tájirıbesi. 2 - Ǵylymı-tehnıkalyq progresti jedeldetý úshin jaǵdaılar. Jalpy ishki ónimniń energııa syıymdylyǵyn tómendetý jáne otyn-energetıkalyq resýrstarmen qamtamasyz etilýdiń ulǵaıýy. Jańartylatyn energııa kózderin engizý, qazirgi zamanǵy energııa únemdeýshi tehnologııalar qurý.6) Energııa únemdeý jáne energııa únemdeýshi tehnologııalardy engizýdiń ekologııalyq aspektileri. 2 - Energııa únemdeý kezinde otyn shyǵynyn tómendetý. Ekologııalyq taza energııa únemdeýshi tehnologııalar. Týyndy energııa resýrstaryn qoldaný. Kogenerasııa jáne trıgenerasııa.3 Metrologııa 5 - 1) О́lsheý quraldary negizderi 3 - Fızıkalyq shamalardy ólsheý týraly negizgi málimetter. Tehnıkalyq quraldar men ólsheý ádisteri. Elektrlik shamalardy ólsheý ádister men quraldary. Jylý tehnıkalyq baqylaý júıeleri; temperatýrany, qysymdy, qysym aıyrmashylyǵyn, deńgeıdi, shyǵyndardy ólsheý; avtomattandyrylǵan baqylaý jáne derek jınaýdy basqarý júıeleri; aqparattyq-ólsheý júıeleri.2) Standarttaý jáne sertıfıkattaý 2 - Metrologııanyń teorııalyq negizderi; ólsheý nysandarymen baılanysty negizgi túsinikter: qasıet, shama, materıaldyq álem nysandarynyń qasıetteriniń mólsherlik jáne sapalyq belgileri; ólsheý quraldarymen baılanysty negizgi túsinikter. О́lsheý nátıjelerin óńdeý. О́lsheý aspaptaryna talaptar. Standarttaý máni jáne mazmuny. Standarttaý boıynsha normatıvtik qujattar. Sertıfıkattaý, onyń ónim sapasyn arttyrýdaǵy roli men halyqaralyq, aımaqtyq jáne ulttyq deńgeılerde damýy; standarttaýdyń quqyqtyq negizderi; standarttaý boıynsha halyqaralyq uıym; negizgi qaǵıdalary. Sertıfıkattaý boıynsha organdar men synaý zerthanalary; sertıfıkattaý boıynsha organdar men synaý (ólsheý) zerthanalarynyń; qyzmetter sertıfıkattalýy; sapa júıeleri sertıfıkattalýy.4 Ekonomıka jáne quqyq 5 - 1) Energııa únemdeýdiń (energııa aýdıtiniń, energııa menedjmentin engizýdiń, jańa energııa únemdeýshi tehnologııalar engizýdiń) ekonomıkalyq aspektileri 2 - Energııa únemdeý boıynsha sharalar tıimdiliginiń rıterııleri. Energııa únemdeý boıynsha sharalardyń ekonomıkalyq tıimdiligin anyqtaý ádisteri. Uıymdastyrýshylyq-tehnıkalyq is-sharalar men olardyń ekonomıkalyq kórsetkishteri. Energııa únemdeýge ınvestısııalardy baǵalaý ádisteri.2) Menedjment negizderi (basqarý áreketi, jumysty uıymdastyrý, ýaqytty basqarý) 2 - Menedjmentke kirispe. Menedjment teorııasy men praktıkasynyń damýy. Menedjment fýnksııalary. Uıym basqarý nysany retinde. Uıymnyń syrtqy jáne ishki ortasy. Basqarýdyń uıymdastyrýshylyq quralymy. Menedjment prınsıpteri. Basqarýdaǵy kommýnıkasııalar. Personaldy basqarý. Motıvasııa menedjment fýnksııasy retinde. Basqarýshylyq baqylaý. Toptyq dınamıka jáne basshylyq. Uıymdastyrýshylyq mádenıet. О́nerkásiptiń básekege qabilettiligi faktorlary.3) Normatıvtik quqyqtyq aktiler (túrleri, qurylymy, ıerarhııasy) 1 - Energııa únemdeýdegi normatıvtik quqyqtyq aktiler. Normatıvtik quqyqtyq aktiler túrleri, ıerarhııasy.5 Normatıvti-quqyqtyq baza. Energııa aýdıtin júrgizý ádistemesi. 25 20 1) «Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańy 1 1 Negizgi anyqtamalar men túsinikter. Zańnyń negizgi qaǵıdalary. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan sharalar. Zańnyń energııa aýdıti boıynsha talaptary. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligi saraptamasy. Memlekettik energetıkalyq tizilim. . Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik qoldaý.2) Energııa aýdıtin júrgizýdiń normatıvtik quqyqtyq bazasy 4 3 Qazaqstandaǵy energııa únemdeýdiń jalpy málimetteri men normatıvti-quqyqtyq jáne normatıvti-tehnıkalyq bazasy.Energııa aýdıti, energııa resýrstaryn normalaý salasyndaǵy normatıvtik quqyqtyq aktiler. Energııa aýdıtin jáne energııa únemdeý saraptamasyn júrgizý qaǵıdalary.3) Energııa aýdıtiniń negizgi mindetteri men kezeńderi 4 3 Energııa aýdıtiniń negizgi mindetteri. Energııa aýdıtiniń negizgi kezeńderi. Ár kezeńde sheshiletin mindetter. Energııa aýdıti baǵdarlamasy. Bastapqy aqparat jınaqtaý. Aspaptyq zertteý. Nátıjelerdi taldaý. Qorytyndy qalyptastyrý.4) Energetıkalyq balanstar qurastyrý. Energııa tutyný júıeleri boıynsha bastapqy málimetter jınaqtaý men taldaý ádistemesi. 2 2 Otyn-energetıkalyq balanstar qurastyrý qajettiligi. Balans túrleri. Qurastyrý tártibi. Energetıkalyq balanstar qurastyrý úshin energııa tutyný júıeleri boıynsha bastapqy málimetter jınaqtaý men taldaý ádistemesi.5) О́nerkásip kásiporyndary men bıýdjettik uıymdardyń energııa aýdıtiniń erekshelikteri. Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń energııa aýdıti 6 5 О́nerkásip kásiporyndarynyń energııa aýdıtin júrgizý ádistemesi. Energııa aýdıtiniń deńgeıleri (túrleri). Bıýdjettik uıymdardyń energııa aýdıtiniń erekshelikteri. Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń energııa aýdıtiniń ádistemesi.6) Jaryq aýdıti 2 2 Jaryq aýdıti7) Energııa únemdeý áleýetin baǵalaý, energııa únemdeý boıynsha is-sharalar daıyndaý. 4 3 Obektiniń energııa tıimdiligin arttyrý joldary. Energııa únemdeý áleýeti. Energııa tıimdiliginiń bazalyq mánderi. Energııa únemdeý áleýetin sandyq baǵalaý. Energııa únemdeý boıynsha is-sharalar ázirleý jáne olardyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesi. Energııa únemdeýshi is-sharalardy is-júzinde júzege asyrý problemalary.8) Energııa aýdıti boıynsha esep berýdiń qurylymy men mazmuny 2 1 Kirispe. Energııa aýdıti obektisi týraly jalpy maǵlumat. Tutyný taldaýy jáne otyn-energetıkalyq resýrstardyń yqtımal únemin baǵalaýmen birge energııa únemdeý áleýetin baǵalaý. Energııa tıimdiligi kórsetkishterin jaqsartý boıynsha usynystar. Qorytyndy. Qosymshalar (uıymnyń otyn-energetıkalyq balansy, energetıkalyq resýrstardy tutynýshynyń tólqujaty)6 Otyn shyǵystary men energııa tasymaldaýshylar shyǵyndary normatıvterin esepteý ádisteri 22 10 1) Qazaqstan Respýblıkasynda energııa tutyný normatıvteri týraly 1 1 Energetıkalyq resýrstardy normalaý salasyndaǵy normatıvti-quqyqtyq baza. Otynnyń, energııa tasyǵyshtyń shyǵyn normalary. Jylý jáne elektr energııalary ysyraptarynyń normalary.2) Elektr jelileri boıynsha berilý kezinde elektr energııasynyń ysyraptaryn esepteý ádisteri 4 2 Elektr energııasynyń tehnologııalyq ysyraptarynyń normatıvteri. Elektr energııasynyń tehnologııalyq ysyraptarynyń normatıvterin esepteý ádisteri. Artylǵan ysyraptardy esepteý ádisteri. Shartty-turaqty ysyraptardy esepteý ádisteri. Aýa raıyna táýeldi ysyraptardy esepteý ádisteri. Elektr energııasyn esepke alý júıesiniń qatelikterimen týyndaǵan ysyraptardy esepteý ádisteri. Elektr energııasynyń tehnologııalyq ysyraptarynyń normatıvtik sıpattamalaryn esepteý ádisteri.3) Jylý jelilerimen berý kezinde jylý energııasy ysyraptary normatıvterin esepteý ádisteri 4 2 Jylý energııasyn berý kezindegi tehnologııalyq ysyraptardyń normatıvteri. Kórsetkishter boıynsha jylý jelisi úshin normatıvterdi esepteý: jylý tasyǵyshtar ysyraptary men shyǵyndary (bý, kondensat, sý); jylý berýmen jylý tasyǵyshtardyń jylý oqshaýlaǵysh konstrýksııalary arqyly jylý tasyǵyshtar ysyraptary jáne shyǵyndarymen (bý, kondensat, sý) jylý jelilerindegi jylý energııasynyń ysyraptary; jylý energııasyn berýge ketetin elektr energııasy shyǵyndary. Jylý jelileriniń normatıvtik energetıkalyq sıpattamalary. Normalanatyn jylý ysyraptary. Jylý energııasyn berý kezindegi tehnologııalyq ysyraptar normatıvterin esepteý jáne negizdeý boıynsha qujattama qurylymy jáne quramy.4) Jylý elektr stansııalarynan jiberilgen elektr jáne jylý energııasyna jumsalǵan úlesti otyn shyǵyndary normatıvterin jáne bý qazandyqtarynan jiberilgen jylý energııasyna jumsalǵan úlesti otyn shyǵyndary normatıvterin esepteý ádisteri. 4 2 Jylý elektr stansııalarynan jiberilgen elektr jáne jylý energııasyna jumsalǵan úlesti otyn shyǵyndary normatıvterin esepteý ádisteri. Fızıkalyq ádis, eksergetıkalyq ádis. Jylý elektr ortalyqtarynyń óz qajettilikteri. Bý qazandyqtarynan jiberilgen jylý energııasyna jumsalǵan úlesti otyn shyǵyndary normatıvterin esepteý ádisteri. Bý qazandyqtarynyń óz qajettilikteri.5) Jylý elektr stansııalary men bý qazandyqtaryndaǵy otyn qoryn esepteý ádisteri. 3 1 Jylý elektr stansııalarynda men bý qazandyqtarynda otyn qamdaý qajettiligi. Qoımalar men saqtaý oryndarynda otynnyń mınımaldy qajetti mólsheri. Jylý elektr stansııalary men bý qazandyqtaryndaǵy otyn qoryn esepteý ádisteri.6) Otyn shyǵyny men qoryn, energııa tasyǵyshtar ysyraptary normatıvterin esepteý boıynsha praktıkým 6 2 Elektr jelilerindegi elektr energııasy ysyraptaryn esepteý. Jylý jelilerindegi oqshaýlaý arqyly jylý ysyraptaryn esepteý. Jylý elektr ortalyqtaryndaǵy jylý jáne elektr energııasyn jiberýge jumsalǵan úlesti otyn shyǵynyn ártúrli ádister boıynsha esepteý. Bý qazandyǵynda jylý energııasyn jiberýge jumsalǵan úlesti otyn shyǵynyn esepteý.7 Energııa resýrstaryn tutynýdy normalaý 10 6 1) Elektr energııasyn tutynýdy normalaý jáne esepteý 2 1 Elektr energııasy qajettiligin anyqtaý ádisteri. Elektr energııasyn jumsaýdyń ındıvıdýaldyq normalary. Elektr energııasyn jumsaýdy jáne ony paıdalanýdy baqylaýdy normalaýdy uıymdastyrý. О́nerkásip kásiporyndarynda elektr energııasyn jumsaý normalaryn esepteý. Sýmen qamtamasyz etý, sý burý jáne aǵyndy sýlardy tazartý salasyndaǵy tehnologııalyq qajettilikterge elektr energııasy qajettiligin anyqtaý. Energııa resýrstaryn tasymaldaý kezindegi elektr energııasy shyǵyndary normalaryn esepteý. Ǵımarattarda elektr energııasy shyǵyndary normalaryn esepteý.2) Jylý energııasyn tutynýdy normalaý jáne esepteý 2 1 Jylý energııasy qajettiligin anyqtaý ádisteri. Jylý energııasy shyǵyndarynyń ındıvıdýaldyq normalary. Jylý energııasyn jumsaýdy jáne ony paıdalanýdy baqylaýdy normalaýdy uıymdastyrý. Bý qazandyqtary úshin, ǵımarattardy jylytý jáne jeldetý, ystyq sýmen qamtamasyz etý úshin jylý energııasy shyǵyndaryn normalaý. О́nerkásip kásiporyndarynyń tehnologııalyq qajettilikterine jylý energııasy shyǵyndaryn normalaý.3) Sý tutynýdy normalaý jáne esepteý 2 1 Sý tutynýdy normalaý. Sý tutynýdyń úlestik shyǵyndary men normalary. Jylý elektr stansııalary men bý qazandyqtary úshin sýdy qajet etý normalary. Turǵyndardyń úlestik sý tutynýyn normalaý jáne sýmen qamtamasyz etý júıeleriniń esepke alynbaǵan shyǵyndaryn baǵalaý.4) Jylý energııasyn óndirýge jylytý qazandyqtary jumsaǵan elektr energııasy men sý shyǵyndary normalaryn esepteý ádisteri 2 - Jylý energııasyn óndirýge jylytý qazandyqtary jumsaǵan elektr energııasy men sý shyǵyndary normalaryn esepteý ádisteri5) Energııa tasyǵyshtar tutyný normatıvterin esepteý boıynsha praktıkým 2 3 Kásiporyndar, jylý elektr stansııalary, bý qazandyqtary úshin energııa resýrstary qajettilikterin esepteý. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqta energııa resýrstaryn tutyný. Bý qazandyqtary úshin sý qajettilikteri normalaryn esepteý.8 Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý boıynsha is-sharalardy aqparattyq qamtamasyz etý 10 8 1) Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý boıynsha is-sharalardy aqparattyq qamtamasyz etý 1 1 Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý boıynsha is-sharalardy aqparattyq qamtamasyz etýdiń qurylymy. Bilim baǵdarlamalary jáne turǵyndardyń habardarlyǵy.2) Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasyndaǵy memlekettik aqparattyq júıe 1 1 Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý salasynda Memlekettik aqparattyq júıe qalyptastyrý qajettiligi. Júıe qurylymy jáne ondaǵy bar málimetter.3) Energııa resýrstaryn paıdalanýdyń aspaptyq esepke alynýy 2 2 Esepke alý aspaptary: túrleri, sıpattamalary, tańdaý krıterııleri.4) Jylý energııasyn paıdalanýdyń aspaptyq esepke alynýy. 1 1 Jylý tasyǵysh parametrlerin ólsheý ádisteri. Esepke alý aspaptaryn tańdaý boıynsha usynystar. Klassıfıkasııa. Ornatý jáne paıdalaný erekshelikteri.5) Elektr energııasyn paıdalanýdyń aspaptyq esepke alynýy. 1 1 Elektr energııasy shyǵynyn esepke alý. Aspaptyq, eseptik jáne tájirıbelik-eseptik tásilder. О́nerkásip kásipornynda elektr energııasyn esepke alý obektileri Kommersııalyq jáne tehnıkalyq esepke alý. Esepke alý aspaptarynyń klassıfıkasııasy. Ornatý jáne paıdalaný erekshelikteri.6) Elektr energııasyn kommersııalyq esepke alýdyń avtomattandyrylǵan júıeleri men elektrmen qamtamasyz etýdi basqarýdyń avtomattandyrylǵan júıesi 2 1 Elektr energııasyn kommersııalyq esepke alýdyń avtomattandyrylǵan júıeleri. Júıe qurylymy. Negizgi fýnksııalary. Elektrmen qamtamasyz etýdi basqarýdyń avtomattandyrylǵan júıesi. Elektrmen qamtamasyz etýdi basqarýdyń avtomattandyrylǵan júıesin engizý maqsattary.7) Energııa tasyǵyshtary men jylý energııasy shyǵyndaryn baqylaý jáne esepke alý ádisteri men aspaptary boıynsha zerthanalyq praktıkým 2 - Energııa tasyǵyshtary men jylý energııasy shyǵyndaryn baqylaý jáne esepke alý ádisteri men aspaptary boıynsha zerthanalyq praktıkým8) Ártúrli aspaptardy qoldaný praktıkasy, aspaptarmen jumys. - 1 Kontaktili jáne kontaktisiz termometrler, qysym datchıkteri, elektr eseptegishter, gaztaldaýshylar, jylývızorlar, shyǵyn ólshegishter jáne taǵy basqalar.9 Energetıkalyq zertteýler júrgizý kezinde quralmen qamtamasyz etý 12 12 1) Quraldyq zertteý mindetteri. Energetıkalyq zertteý júrgizý kezinde paıdalanylatyn qoldanystaǵy aspaptyq bazanyń taldaýy. 2 2 Quraldyq zertteý mindetteri. Quraldyq zertteý kezindegi ólshemder. Bir ret oryn alatyn ólshemder. Balanstyq ólshemder. Energetıkalyq zertteý júrgizý kezinde paıdalanylatyn qoldanystaǵy aspaptyq bazanyń taldaýy.2) Quraldyq energııa aýdıti (jylýtehnıkalyq ólshemder) 2 2 Jylýtehnıkalyq ólshemder (temperatýra, qysym, gazdar quramy, suıyqtyqtar shyǵyny, aýa aǵyndarynyń jyldamdyǵy). Jylý ysyraptaryn anyqtaý.3) Quraldyq energııa aýdıti (elektrlik ólshemder) 2 2 Elektrmen qamtamasyz etý júıelerindegi elektrtehnıkalyq ólshemder. Kerneýdi ólsheý. Tokty ólsheý. Kúshtilikti (belsendi, reaktıvti, tolyq) ólsheý. Kerneý men toktyń spektrlik quramyn ólsheý. Elektr qozǵaltqyshtarynyń aınalý jıiligin ólsheý.4) Energııa aýdıti kezinde quraldyq zertteý júrgizý ádistemesi. 2 2 Quraldyq zertteý júrgizýdi uıymdastyrý. Quraldyq zertteý júrgizý tártibi. Quraldyq zertteý qorytyndylaryn óńdeýdi júrgizý tártibi.5) Aspaptarmen praktıkalyq jumys 4 4 Kontaktili jáne kontaktisiz termometrlermen temperatýrany ólsheý, qysymdy ólsheý, elektr energııasy parametrlerin ólsheý, gazdyq taldaý, termografıkalyq zertteýler, shyǵyndy ólsheý jáne taǵy basqalar.10 Energııa menedjmenti 18 14 1) Bıznes-josparlaý jáne ekologııalyq baǵalaýdy qosqandaǵy energııa menedjmenti negizderi 4 4 Energııa menedjmentiniń bazalyq negizderi. Energııa mendjmentin uıymdastyrýdyń prınsıpteri. Energııa menedjmenti júıesine talaptar. Bıznes-josparlaý negizderi jáne ekologııalyq baǵalaý.2) Energııa menedjmenti boıynsha halyqaralyq standart talaptary 4 4 Energııa menedjmentiniń álemdik deńgeıiniń, energııa menedjmentiniń qoldanystaǵy jáne ázirlenip jatqan standarttarynyń jaı-kúıi, energııa únemdeýdi yntalandyrýdyń halyqaralyq ınstrýmentteri. Energııa menedjmenti boıynsha halyqaralyq standart talaptary.3) Energııa menedjmenti júıesin praktıkalyq qurý, engizý jáne uıymdastyrý 10 6 Jalpy talaptar. Basshylyq (menedjment) jaýapkershiligi. Energetıkalyq saıasat. Josparlaý. Energetıkalyq profıl (naqty energııa tutyný taldaýy). Energııany bazalyq (bastapqy) paıdalaný. Energııa tıimdiligi ındıkatorlary (kórsetkishteri). Quqyqtyq jáne basqa talaptar. Maqsattar, mindetter men is-áreket josparlary. Engizý jáne eksplýatasııalaý. Operatıvtik baqylaý. Baılanys (aqparatpen almasý). Energııa tıimdiligin tekserý. Monıtorıng, ólsheýler jáne taldaý. Ishki aýdıt. Sáıkessizdikter, túzetýler, eskertýler men jetildirýler. Eseptilikti (parametrlerdi tirkeýdi) baqylaý. Energııa menedjmenti júıesin joǵary basshylyqtyń tekserýi.11 Energııa aýdıtiniń ekonomıkalyq máseleleri 14 8 1) Energııa aýdıtin júrgizý kezinde energııa únemdeý baǵdarlamalaryn ázirleý ádistemesi 2 1 Energııa únemdeý baǵdarlamalaryn ázirleý ádistemesi. Baǵdarlama qurylymy. Negizgi bólimder. Energııa únemdeý baǵdarlamasyna qosylatyn is-sharalardy anyqtaý. Baǵdarlamany iske asyrý jospary. Baǵdarlama jobalaryn rangteý.2) Investısııalyq jobalaýdyń jalpy qaǵıdalary. Energııa tıimdiligi jobasyn ázirleý satylary. 2 2 Investısııalyq jobalar. Anyqtaý jáne klassıfıkasııa. Investısııalyq jobalardy qalyptastyrý jáne daıyndaý prınsıpteri. Investısııalyq qujattamany daıyndaý kezeńderi men satylary. Investısııalyq múmkindikterdi izdeý. Jobany túpkilikti ázirleý jáne onyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq jáne qarjylyq tıimdiligin baǵalaý.3) Energııaservıstik kelisimder 2 1 Energııaservıstik kompanııalardyń qyzmet atqarý prınsıpteri jáne olardyń energııa menedjmenti júıelerin qalyptastyrýǵa qatysýy. Energııaservıstik kelisimder.4) Investısııalyq jobalardyń ekonomıkalyq tıimdiligi. Bıznes-josparlaý 2 1 Investısııalyq jobalardyń tıimdiligin baǵalaý. Investısııalyq jobalardyń tıimdiligi men qarjylyq iske asyrylýshylyǵyn baǵalaýdyń negizgi prınsıpteri. Investısııalardy baǵalaý metodologııasy. Investısııalyq energııa tıimdi jobalardyń krıterııleri men ekonomıkalyq tıimdiligi. Bıznes-josparlaý.5) Energııa tıimdi is-sharalardyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesin ázirleýdiń qarjylyq-ekonomıkalyq erekshelikteri. 2 1 Energııa tıimdi is-sharalardy ázirleýdiń, tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesin esepteýdiń jáne júzege asyrýdyń qarjylyq-ekonomıkalyq erekshelikteri.6) Úlgilik energııa tıimdi is-sharalardyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesiniń mysaldary. 4 2 Jylý energetıkasynda, elektrmen qamtamasyz etýde, sýmen qamtamasyz etýde, ǵımarattar men qurylystarda jáne taǵy basqalarda energııa únemdeý boıynsha is-sharalardyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq tıimdiligin esepteý mysaldary.12 Energetıkalyq tólqujat jáne energııa únemdeýshi is-sharalardy tańdaý boıynsha usynystar daıyndaý 16 10 1) Energetıkalyq zertteý obektisiniń energetıkalyq tólqujatyn ázirleý. 4 4 Zerttelýshi kásiporynnyń, mekemeniń energetıkalyq tólqujatyn ázirleý. Tólqujat qurylymy men mazmuny. Negizgi kórsetkishter. Energııa únemdeý boıynsha is-sharalar jospary.2) Elektrmen qamtamasyz etý júıelerindegi energııa únemdeý 2 2 Elektrmen qamtamasyz etý júıelerindegi energııa únemdeýdiń úlgilik jobalary. Olardyń tıimdiliginiń taldaýy.3) Jylýmen qamtamasyz etý jáne sýmen qamtamasyz etý júıelerindegi energııa únemdeý 2 2 Jylýmen qamtamasyz etý jáne sýmen qamtamasyz etý júıelerindegi energııa únemdeýdiń úlgilik jobalary. Jylýmen qamtamasyz etý jáne bý qazandyqtary júıeleriniń jylý tıimdiligin taldaý ádisteri.4) Elektr jáne jylý energııasyn generasııalaý júıelerindegi energııa únemdeý 3 - Elektr jáne jylý energııasyn generasııalaý júıelerindegi energııa únemdeý5) Ǵımarattar men qurylystardaǵy energııa únemdeý 2 2 Ǵımarattar men qurylystardaǵy energııa únemdeýdiń úlgilik jobalary. Olardyń tıimdiliginiń taldaýy.6) Energııa únemdeýshi is-sharalardyń tıimdiligi men tańdaýyn taldaý ádisteri 3 - Energııa únemdeýshi is-sharalardyń tıimdiligi men tańdaýyn taldaý ádisteri13 Mýnısıpaldyq, aımaqtyq, salalyq energııa tıimdiligi baǵdarlamalaryn ázirleýge jalpy ádister 8 4 1) Energııa tıimdiligin arttyrý baǵdarlamalaryna talaptar. Nysanaly kórsetkishter, merzimder 2 2 Energııa tıimdiligin arttyrý baǵdarlamalaryna talaptar. Nysanaly kórsetkishter, merzimder. Mýnısıpaldyq, aımaqtyq, salalyq energııa tıimdiligi baǵdarlamalaryn ázirleýge jalpy ádister. 2) Energııa únemdeý baǵdarlamalaryn ázirleý ádistemesi 2 - Energııa únemdeý baǵdarlamalaryn ázirleý ádistemesi3) Bıýdjettik uıymdar úshin energııa tıimdiligi baǵdarlamalaryn iske asyrýdyń erekshelikteri. 2 1 Bıýdjettik uıymdar úshin energııa tıimdiligi baǵdarlamalaryn iske asyrýdyń erekshelikteri. Baǵdarlamany ázirleýge jalpy ádister.4) Jobalardy júzege asyrý. Energııa monıtorıngi. Eksplýatasııa jáne qyzmet kórsetý 2 1 Aımaqtarda, ónerkásip salalarynda jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqta jobalar men baǵdarlamalardy iske asyrý. Energetıkada jobalar men baǵdarlamalardy iske asyrý. Energııa monıtorıngi. Energııany esepke alý. Eksplýatasııa jáne qyzmet kórsetý.14 Qazirgi zamanǵy energııa únemdeýshi tehnologııalar (salalyq erekshelikterdi nazarǵa ala otyryp) 8 6 1) Tehnologııalar, jabdyqtar úlgileri 2 2 Tehnologııalar, jabdyqtar mysaly. Paıdaly qazbalardy óndirý, tasymaldaý jáne qaıta óńdeýdiń energııa tıimdi tehnologııalary. Energetıkadaǵy energııa tıimdi tehnologııalar. О́nerkásip pen turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqtaǵy energııa tıimdi tehnologııalar. Tehnologııalyq prosesterdiń, mashınalar men jabdyqtardyń energııa tıimdiligin arttyrý ádisteri.2) Jańartylatyn energııa kózderi (kún, jel, bıo -, gıdro - jáne taǵy basqa) 2 2 Jańartylatyn energııa kózderi. Jańartylatyn energııa kózderi boıynsha jobalardy iske asyrý. Energııamen qamtamasyz etýdiń biriktirilgen júıeleri. JEK negizindegi avtonomdy energııamen qamtamasyz etý júıeleri. Gıdro- jáne geotermaldi energetıka.3) Energııa únemdeýshi tehnologııalardy engizý kezindegi ekologııalyq suraqtar 2 2 Energııa únemdeýshi tehnologııalardy engizý kezindegi ekologııalyq suraqtar. «Taza» kómir tehnologııalary. Parnıktik gazdardy shyǵarýdy tómendetý. Ekologııalyq qaýipsizdik.4) Jańartylatyn energııa kózderi boıynsha zerthanalyq praktıkým 2 - Jańartylatyn energııa kózderi boıynsha zerthanalyq praktıkým15 Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasy 9 8 1) Sáýlet-qurylys jáne tehnıkalyq sheshimderdiń energııa tıimdiligi boıynsha baǵalaý 3 3 Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasynyń mindetteri. Energııa únemdeý jáne energııa tıimdiligin arttyrý saraptamasyn júrgizý tártibi. Sáýlet-qurylys jáne tehnıkalyq sheshimderdiń energııa tıimdiligi boıynsha baǵalaý.2) Úılerdi, ǵımarattardy, qurylystardy salý kezindegi energııalyq qamtamasyz etýine shyǵyndardy ońtaılandyrý 3 2 Salynyp jatqan ǵımarattar men qurylystardyń energııa tıimdiligi boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń talaptary. Úılerdi, ǵımarattardy, qurylystardy salý kezindegi energııalyq qamtamasyz etýine shyǵyndardy ońtaılandyrý.3) Úılerdi, ǵımarattardy, qurylystardy qaıta jańartý, kúrdeli jóndeý júrgizgendegi energııa tıimdiligi boıynsha baǵalaý 3 3 Ǵımarattardy qaıta qurý jáne jańǵyrtý kezinde energııa tıimdiligi boıynsha mindetter. Termojańǵyrtý. Úılerdi, ǵımarattardy, qurylystardy qaıta jańartý, kúrdeli jóndeý júrgizgendegi energııa tıimdiligi boıynsha baǵalaý.16 Baǵdarlamanyń mamandandyrylýy. Baǵyttar boıynsha energııa aýdıtin jobalaý 27 14 1) О́nerkásip kásiporyndarynyń energııa aýdıti 5 2 О́nerkásip kásiporyndarynyń energııa aýdıtiniń erekshelikteri men ádistemesi. Energetıkalyq zerrteýler deńgeıleri. Mindetteri men maqsattary. Kásiporynnyń energetıkalyq sharýashylyǵy. Energııa únemdeýshi jobalar saraptamasy. Kásiporynnyń energııa únemdeý júıesin uıymdastyrýdyń úrdistik tásili. Kásiporynda energııa resýrstaryn esepke alý, baqylaý jáne basqarý.2) Úılerdiń, qurylystardyń, ǵımarattardyń energııa aýdıti 3 1 Qazirgi zamanǵy ádistemeler men talaptar. Ǵımarattar energııa aýdıtiniń erekshelikteri. Energııa aýdıtin júrgizýdiń uıymdastyrylýy. Ǵımarattar energııa aýdıtiniń ádistemesi. Ǵımarattar energııa aýdıtin tehnıkalyq qamtamasyz etý. Ǵımaratta energııa tasyǵyshtardy esepke alý, baqylaý jáne basqarý. Ǵımarattardyń energetıkalyq tólqujaty.3) Energııa shyǵarýshy obektilerdiń energııa aýdıti 3 2 Energııa shyǵarýshy obektiler úshin energııa aýdıtiniń erekshelikteri men ádistemesi. Energııa kózderi senimdiligin arttyrý. Energetıkalyq jáne ekologııalyq qaýipsizdik.4) Energetıkalyq resýrstardy tasymaldaýshy uıymdardyń – jylýmen qamtamasyz etý obektileri men júıelerdiń energetıkalyq tekserilýi jáne energııa aýdıti 3 2 Energetıkalyq resýrs