Keshe Astanada ınnovasııany nasıhattaý maqsatyndaǵy úsh jetekshi – «NIF$50K» ınnovasııalyq bıznes-josparlar, «RASIONALIZATOR.KZ» rasıonalızatorlyq usynystar, «О́rleý aqparaty» ınnovasııalyq taqyryptaǵy úzdik jýrnalıstik materıaldar baıqaýynyń jeńimpazdaryn marapattaý rásimi ótti.
Sharany QR Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi jáne «Báıterek» ulttyq basqarý holdınginiń» qoldaýymen «Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttik» AQ uıymdastyrdy.
Keshe Astanada ınnovasııany nasıhattaý maqsatyndaǵy úsh jetekshi – «NIF$50K» ınnovasııalyq bıznes-josparlar, «RASIONALIZATOR.KZ» rasıonalızatorlyq usynystar, «О́rleý aqparaty» ınnovasııalyq taqyryptaǵy úzdik jýrnalıstik materıaldar baıqaýynyń jeńimpazdaryn marapattaý rásimi ótti.
Sharany QR Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi jáne «Báıterek» ulttyq basqarý holdınginiń» qoldaýymen «Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttik» AQ uıymdastyrdy.
Saltanatty marapattaý rásimine Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstri Áset Isekeshev, Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar vıse-mınıstri Nurlan Saýranbaev, «Báıterek» ulttyq basqarý holdıngi» AQ basqarýshy dırektory – basqarma múshesi Qanysh Tóleýshın, «Tehnologııalyq damý jónindegi ulttyq agenttik» AQ basqarma tóraǵasy Aıdyn Kúlseıitov, Parlament depýtattary, ınnovatorlar, salalyq assosıasııa ókilderi qatysty.
«Innovasııalyq saıasat tabystylyǵynyń negizgi faktory – ınnovasııanyń damý úderisine halyqtyń barlyq ókilderin tartý», – dep atap kórsetti Á.Isekeshev marapattaý kezindegi sózinde.
Marapattaý rásiminde baıqaýlardyń qorytyndysy jarııalandy:
NIF$50K respýblıkalyq ınnovasııalyq bıznes-josparlar baıqaýynyń birinshi júldesin jáne 7 500 000 teńge kólemindegi qarjylaı grantty Taldyqorǵan qalasynyń turǵyny, «Aımaqtardaǵy sý kótergish qural» jobasynyń avtory Myrzahmet Tıýleev jeńip aldy. Sý kótergish bul qural elektr energııasyn tutynbaı-aq, ózen jaǵalaýyndaǵy aımaqtardy sýarýǵa arnalǵan. Jeńimpazdyń aıtýy boıynsha, kez kelgen sharýa qojalyǵy egistik alqaptarynyń ózen deńgeıinen tómen ornalasýyna qaramastan, jerdi sýdyń jyldamdyǵy negizinde-aq sýarýǵa múmkindik alady. Bul qural sekýndyna 0,5 metr jyldamdyqqa ıe sýdy 6-dan 40 kýbmetrge deıingi kólemdegi sý mólsherin 80 metrge deıingi bıiktikke kóterýge múmkindik beredi.
Baıqaýǵa bıyl qatarynan ekinshi ret qatysyp otyrǵan Aqtóbe qalasynyń turǵyny Nurlan Janbýrın 2 500 000 teńge kólemindegi qarjylaı syıaqy men júldeli ekinshi orynǵa ıe boldy. Ol masadan qorǵaıtyn tereze qabatynyń jumys isteý qaǵıdatyna sáıkes, úıdi shań men tútinnen qorǵaıtyn, qarapaıym, ári quny asa qymbat emes, tıimdi aýa tazalaý júıesin oılap tapty. Onyń ónertabysy aýystyrylýy tıis súzgilerdi qajet etpeıdi, elektr energııasyn tutyný qajettiligi tómen jáne artyq shýy joq, eń bastysy, úıdegi aýany qalalyq gaz, tútin jáne basqa da densaýlyqqa zııandy zattardan qorǵap, allergııalyq aýrýlardyń azaıýyna yqpal etedi.
Úshinshi orynǵa jáne 1 000 000 teńge kólemindegi qarjylaı syıaqyǵa Almaty qalasynyń turǵyny, «Aldyńǵy jeńil modýl negizinde jaıaý júrginshini qorǵaý júıesi» jobasynyń avtory Maksım Podlesnyh ıe boldy. Onyń tujyrymynsha, eger bul ónertabys óndiriske engiziletin bolsa, myńdaǵan turǵynnyń ómirin aman saqtap qalýǵa óz septigin tıgizbek.
2013 jyly NIF$50K respýblıkalyq ınnovasııalyq bıznes-josparlar baıqaýyna barlyǵy 376 ótinish qabyldandy. Jyl saıyn ótinish berý sany artyp keledi. Baıqaý ótkizý erejesine sáıkes, kelip túsken barlyq ótinishter arasynan úzdik 15 joba iriktelinip alyndy. Tańdalyp alynǵan joba avtorlary televızııalyq ıntellektýaldyq baǵdarlamanyń keıipkerleri retinde kórermenge tanytyldy. Uıymdastyrýshylar olarǵa óz jobalaryn júzege asyrýǵa kómektesýge kúsh salýda. Osy maqsatta avtorlarǵa baıqaý barysynda kásibı bıznes-bapkerler men keńesshiler tarapynan qarjylyq jáne zańdylyq turǵysynan kómek kórsetildi. Baıqaý qatysýshylary halyqaralyq «Deloitte» konsaltıngtik kompanııasynyń kásipkerlik qupııalaryn ashatyn mamandandyrylǵan arnaıy trenıngterinen ótti.
«RASIONALIZATOR.KZ» respýblıkalyq baıqaýy el ishindegi talantty ónertapqyshtardy anyqtap, yntalandyrýmen qatar, tıimdi usynystar engizgen kásiporyndardy da anyqtaıdy. «Úzdik rasıonalızatorlyq usynys» nomınasııasy boıynsha 3 oryn jáne 1 000 000 teńge kólemindegi qarjylaı syıaqy «Qazaqstan temir joly» AQ «Qostanaı vagon paıdalaný deposy» qyzmetkeri Aleksandr Fedorenkovqa buıyrdy. Ekinshi oryn jáne 1 500 000 teńgeni «Astana medısına ýnıversıteti» AQ ókili Bolat Súleımenov enshilep otyr. Birinshi oryn men 2 500 000 teńge kólemindegi syıaqy «Qazfosfat» JShS qyzmetkerleri Muqash Eskendirov, Leonıd Frangýlıdı, Ábsamat Kerembaev, Serik Myqtybaev, Aleksandr Malysh jáne Nıkolaı Iýrchenkoǵa buıyrdy. Atalǵan qyzmetkerler birlese otyryp, «Sary fosfordy kómirsýtekti qospalardan tazartý ádisin» oılap tapqan. Atalǵan usynys óndiriske engizilip, búginde óziniń jemisin berýde. Usynystyń negizgi ıdeıasy – sentrıfýgada belsendirilgen kómir qosý arqyly fosfordan kómirsýtekti qospalardy ajyratý. Ekonomıkalyq tıimdilik qospalardan tazartylǵan fosfor men ádettegi fosfor baǵasynyń aıyrmashylyǵynda. Sonymen qatar, zaýyt óndiretin sary fosfordy ótkizý naryǵy keńeıýde. Rasıonalızatorlyq usynys engizilgen soń, zaýyt 584,16 mln. teńge paıda tapty.
«Kásiporynda rasıonalızatorlyqty qoldaýdyń úzdik júıesi» atalymynda «Qazmunaı» AQ ulttyq kompanııasynyń enshiles kásiporny bolyp tabylatyn «PMHZ» JShS top jaryp otyr.
Tórtinshi ret uıymdastyrylyp otyrǵan «RASIONALIZATOR.KZ» baıqaýyna bıyl 130 ótinish qabyldandy (byltyr 103 ótinish). Sarapshylyq komıssııa jumysynyń nátıjesinde úzdik usynys jáne úzdik júıe atalymdary boıynsha aqtyq synǵa ótken 10 avtor anyqtaldy.
«О́RLEÝ AQPARATY» ınnovasııa taqyrybyndaǵy jýrnalıstik materıaldar baıqaýyna bıyl barlyǵy 162 ótinish kelip tústi. Olardyń deni basylymdardan (51%). Ǵalamtordaǵy materıaldar barlyq ótinishterdiń 23 paıyzyn qurasa, televızııalyq sıýjetter – 13 paıyz, radıo baǵdarlamalar – 10 paıyz jáne blogerlerdiń úlesi – 4 paıyz. Baıqaýdyń bas júldesi men 1 000 000 teńge kólemindegi qarjylaı syıaqyny «24KZ» telearnasynyń tilshisi Medetjan Izǵutdınov ıemdendi.
Sondaı-aq, kelesi atalymdar boıynsha jeńimpazdar anyqtaldy:
«Qazaq tildi basylymdardaǵy úzdik maqala» – Suńǵat Álipbaı, «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti.
«Orys tildi basylymdardaǵy úzdik maqala» – Jámıla Kárimova, «Megapolıs» respýblıkalyq gazeti.
«Qazaq tilindegi úzdik televızııalyq sıýjet/baǵdarlama» – Nurtas Saparov, «Qazaqstan» ulttyq telearnasy.
«Orys tilindegi úzdik televızııalyq sıýjet/baǵdarlama» – Sholpan Naımanbaeva, «24 KZ» telearnasy.
«Qazaq tilindegi úzdik radıobaǵdarlama» – Rıta Sársenova, «Qazaq radıosy».
«Orys tilindegi úzdik radıobaǵdarlama» – Gúlzat Ahmetova, «Astana» radıosy.
«Qazaq tilindegi úzdik ınternet materıal» – Dıana Qulmaǵanbetova, «Bnews.kz» aqparattyq agenttigi.
«Orys tilindegi úzdik ınternet materıal» – Iýlııa Ishýnına, «Interfaks-Qazaqstan» aqparattyq agenttigi.
Ábdirahman QYDYRBEK,
«Egemen Qazaqstan».